અમેરિકન પ્રમુખની ઈરાન ને આકરી ચેતવણી!
યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આકરા શબ્દોમાં કહ્યું છે કે જાે ઈરાન તેના બેલિસ્ટિક મિસાઈલ અથવા પરમાણુ શસ્ત્રોના કાર્યક્રમોનું પુન:નિર્માણ ફરી શરૂ કરે તો અમેરિકા તેના પર બીજા મોટા હુમલાને સમર્થન આપી શકે છે અને જાે તે નિ:શસ્ત્રીકરણ નહીં કરે તો હમાસને ગંભીર પરિણામો ભોગવવાની ચેતવણી આપી હતી.
ફ્લોરિડામાં તેમના માર-એ-લાગો એસ્ટેટ ખાતે એક બેઠક બાદ ઇઝરાયલી વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની બાજુમાં બોલતા, ટ્રમ્પે સૂચવ્યું કે જૂનમાં થયેલા મોટા યુએસ હુમલા પછી તેહરાન તેના શસ્ત્ર કાર્યક્રમોને પુન:સ્થાપિત કરવા માટે કામ કરી રહ્યું હોઈ શકે છે.
“મેં વાંચ્યું છે કે તેઓ શસ્ત્રો અને અન્ય વસ્તુઓ બનાવી રહ્યા છે, અને જાે તેઓ બનાવી રહ્યા છે, તો તેઓ અમે નાશ કરેલા સ્થળોનો ઉપયોગ કરી રહ્યા નથી, પરંતુ સંભવત: અલગ અલગ સ્થળોનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે,” ટ્રમ્પે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન પત્રકારોને જણાવ્યું હતું.
“અમે બરાબર જાણીએ છીએ કે તેઓ ક્યાં જઈ રહ્યા છે, તેઓ શું કરી રહ્યા છે, અને મને આશા છે કે તેઓ તે કરી રહ્યા નથી કારણ કે અમે મ્-૨ પર બળતણ બગાડવા માંગતા નથી,” તેમણે અગાઉના હુમલામાં ઉપયોગમાં લેવાયેલા બોમ્બરનો ઉલ્લેખ કરતા ઉમેર્યું. “તે બંને રીતે ૩૭ કલાકની સફર છે. હું ઘણું બળતણ બગાડવા માંગતો નથી.”
તાજેતરના મહિનાઓમાં તેહરાન સાથે સંભવિત પરમાણુ કરાર પર ચર્ચા કરી ચૂકેલા ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે નેતન્યાહૂ સાથેની તેમની વાતચીત તેમણે મધ્યસ્થી કરેલા નાજુક ગાઝા શાંતિ કરારને આગળ વધારવા અને લેબનોનમાં ઈરાન અને હિઝબુલ્લાહ અંગે ઇઝરાયલી ચિંતાઓને દૂર કરવા પર કેન્દ્રિત હતી.
જૂનમાં ઇઝરાયલ સાથે ૧૨ દિવસનું યુદ્ધ લડનાર ઈરાને ગયા અઠવાડિયે કહ્યું હતું કે તેણે આ મહિને બીજી વખત મિસાઈલ કવાયત હાથ ધરી છે.
નેતન્યાહૂએ ગયા અઠવાડિયે કહ્યું હતું કે ઇઝરાયલ ઈરાન સાથે મુકાબલો ઇચ્છતું નથી, પરંતુ અહેવાલોથી વાકેફ છે, અને કહ્યું હતું કે તે ટ્રમ્પ સમક્ષ તેહરાનની પ્રવૃત્તિઓ ઉઠાવશે.
ગાઝામાં બીજાે તબક્કો?
ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે તેઓ ગાઝામાં બે વર્ષ સુધી લડ્યા પછી ઓક્ટોબરમાં ઇઝરાયલ અને પેલેસ્ટિનિયન આતંકવાદી જૂથ હમાસ વચ્ચે થયેલા યુદ્ધવિરામ કરારના બીજા તબક્કામાં જવા માંગે છે, જે પ્રગતિમાં પેલેસ્ટિનિયન એન્ક્લેવમાં તૈનાત આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ રક્ષા દળોનો સમાવેશ થાય છે.
ઇઝરાયલ અને હમાસ એકબીજા પર કરારના મોટા ભંગનો આરોપ લગાવે છે અને આગામી તબક્કા માટે કલ્પના કરાયેલા વધુ મુશ્કેલ પગલાં સ્વીકારવાની નજીક દેખાતા નથી. નિ:શસ્ત્રીકરણનો ઇનકાર કરનાર હમાસ, ઇઝરાયલી સૈનિકો લગભગ અડધા પ્રદેશમાં સ્થિર હોવાથી, પોતાનો નિયંત્રણ ફરીથી સ્થાપિત કરી રહ્યું છે.
ઇઝરાયલે સંકેત આપ્યો છે કે જાે હમાસને શાંતિપૂર્ણ રીતે નિ:શસ્ત્ર કરવામાં નહીં આવે, તો તે તેને આમ કરવા માટે લશ્કરી કાર્યવાહી ફરી શરૂ કરશે.
સોમવારની તેમની ટિપ્પણી દરમિયાન, ટ્રમ્પે આતંકવાદી જૂથ પર વધુ ઝડપથી નિ:શસ્ત્રીકરણ ન કરવા બદલ દોષનો ટોપલો ઢોળ્યો, દલીલ કરી કે ઇઝરાયલ કરારના તેના પક્ષમાં રહ્યું છે અને ચેતવણી આપી હતી કે હમાસ ગંભીર પરિણામોને આમંત્રણ આપી રહ્યું છે.
જાે હમાસ તેના હથિયારો નહીં મૂકે તો તે શું કરશે તે પૂછવામાં આવતા ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી હતી કે “તેના માટે નરકની કિંમત ચૂકવવી પડશે.” તેમણે લડાઈ દરમિયાન અગાઉના અંતરાલોમાં સમાન નિવેદનો આપ્યા છે.
નેતન્યાહૂએ આ મહિને કહ્યું હતું કે ટ્રમ્પે તેમને વાટાઘાટો માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું, કારણ કે વોશિંગ્ટન ઇઝરાયલીઓની આગળ વધવાની અનિચ્છા વચ્ચે પેલેસ્ટિનિયન એન્ક્લેવ માટે સંક્રમણ શાસન સ્થાપિત કરવા માટે દબાણ કરી રહ્યું છે.
૧૭ નવેમ્બરના યુએન સુરક્ષા પરિષદના ઠરાવ દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા દળની તૈનાતી ફરજિયાત કરવામાં આવી હતી.
વોશિંગ્ટને તેના લાંબા સમયથી સાથી – ઇઝરાયલ અને હમાસ, ઇઝરાયલ અને ઈરાન, અને ઇઝરાયલ અને લેબનોન વચ્ચે ત્રણ યુદ્ધવિરામમાં મધ્યસ્થી કરી છે – નેતન્યાહુ ઇઝરાયલના દુશ્મનો અનેક યુદ્ધોમાં નોંધપાત્ર રીતે નબળા પડ્યા પછી તેમના દળોને ફરીથી બનાવી રહ્યા છે તેનાથી સાવચેત છે.
એકંદરે, ટ્રમ્પની ટિપ્પણીઓ સૂચવે છે કે તેઓ નેતન્યાહુના છાવણીમાં મજબૂત રીતે રહે છે, ભલે કેટલાક સહાયકોએ ખાનગી રીતે ઇઝરાયલી નેતાની ગાઝા યુદ્ધવિરામ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હોય. તેમની ટિપ્પણીઓ એ પણ સૂચવે છે કે તેઓ ગાઝા અને ઈરાન સંબંધિત વધારાની દુશ્મનાવટનું જાેખમ લેવા તૈયાર છે, ભલે ટ્રમ્પે બંને સ્થળોએ ઇઝરાયલના યુદ્ધોને ઉકેલવાનો શ્રેય લીધો હોય.
ટ્રમ્પે તેમની બેઠક પહેલાં નેતન્યાહુનું સ્વાગત કરતી વખતે ગરમ સ્વર વ્યક્ત કર્યો, એટલે સુધી કે કહ્યું કે ઇઝરાયલી રાષ્ટ્રપતિ આઇઝેક હર્ઝોગે તેમને કહ્યું હતું કે તેઓ નેતન્યાહુને ભ્રષ્ટાચાર સંબંધિત આરોપોમાંથી માફ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા છે – હર્ઝોગના કાર્યાલયે તાત્કાલિક વાતચીતનો ઇનકાર કર્યો હતો.
નેતન્યાહુએ બદલો આપતા કહ્યું, મીટિંગ પછી પત્રકારોને કહ્યું કે તેઓ ટ્રમ્પને દેશના ઇઝરાયલ પુરસ્કાર ભેટમાં આપી રહ્યા છે, જે તેમણે કહ્યું હતું કે ઐતિહાસિક રીતે ઇઝરાયલીઓ માટે અનામત રાખવામાં આવ્યું છે.
ગાઝા યુદ્ધવિરામ યોજનામાં આગળના પગલાં
ગાઝા યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાની ટ્રમ્પની યોજનામાં આખરે ઇઝરાયલને પેલેસ્ટિનિયન પ્રદેશમાંથી ખસી જવા અને હમાસને તેના શસ્ત્રો છોડી દેવા અને શાસક ભૂમિકા છોડી દેવાનું કહેવામાં આવ્યું છે.
યુદ્ધવિરામના પ્રથમ તબક્કામાં ઇઝરાયલીઓ દ્વારા આંશિક ખસી જવા, સહાયમાં વધારો અને પેલેસ્ટિનિયન અટકાયતીઓ અને કેદીઓ માટે બંધકોનું વિનિમય શામેલ હતું.
નેતન્યાહૂના વર્તુળમાં એક ઇઝરાયલી અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે વડા પ્રધાન માંગ કરશે કે યુદ્ધવિરામનો પ્રથમ તબક્કો હમાસ દ્વારા ગાઝામાં બાકી રહેલા છેલ્લા ઇઝરાયલી બંધકના અવશેષો પરત કરીને પૂર્ણ કરવામાં આવે, અને પછીના તબક્કામાં આગળ વધવું જાેઈએ. મૃતક બંધક, રાન ગ્વિલી, વડા પ્રધાનના મુલાકાતી મંડળમાં જાેડાયા.
ઇઝરાયલે હજુ સુધી ગાઝા અને ઇજિપ્ત વચ્ચે રફાહ ક્રોસિંગ ખોલ્યું નથી, જે ટ્રમ્પની યોજનાની શરત પણ છે, અને કહ્યું છે કે તે ગ્વિલીના અવશેષો પરત કરવામાં આવે તે પછી જ આવું કરશે.
ટ્રમ્પે કહ્યું કે તેઓ અને નેતન્યાહૂ ઇઝરાયલના કબજા હેઠળના પશ્ચિમ કાંઠાના મુદ્દા પર સંપૂર્ણપણે સહમત નથી, પરંતુ રિપબ્લિકન નેતાએ મતભેદ શું છે તે સ્પષ્ટ કર્યું નથી.
બેઠક પહેલા, ટ્રમ્પે પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે તેઓ નેતન્યાહૂ સાથે ગાઝામાં તુર્કી શાંતિ રક્ષકોને તૈનાત કરવાની શક્યતા વિશે વાત કરશે. તે એક જટિલ વિષય છે – જ્યારે ટ્રમ્પ વારંવાર તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ તૈયપ એર્દોગનની પ્રશંસા કરે છે, ઇઝરાયલ અને તુર્કી વચ્ચે વધુ સાવચેતીભર્યા સંબંધો છે.