કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી સિદ્ધારમૈયા અને નાયબ મુખ્યમંત્રી ડીકે શિવકુમાર શનિવારે (૧૫ નવેમ્બર) દિલ્હીમાં કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા કપિલ સિબ્બલ દ્વારા આયોજિત એક ખાનગી કાર્યક્રમમાં હાજરી આપવા પહોંચ્યા હતા. જાેકે, તેમની એક સાથે મુલાકાતથી રાજકીય અટકળો શરૂ થઈ છે, ખાસ કરીને કર્ણાટકમાં સંભવિત નેતૃત્વ પરિવર્તન અંગે અફવાઓ તીવ્ર બની રહી છે. સિદ્ધારમૈયા ૨૦ નવેમ્બરના રોજ પોતાના કાર્યકાળના અઢી વર્ષ પૂર્ણ કરશે, જેનાથી પાર્ટીમાં ૨૦૨૩માં કથિત રીતે સંમત થયેલા ‘રોટેશન ફોર્મ્યુલા‘ની ચર્ચા ફરી શરૂ થશે – એક યોજના જેના હેઠળ શિવકુમાર સરકારના કાર્યકાળના મધ્યમાં મુખ્યમંત્રી પદ સંભાળવાના હતા.
વધતી જતી ચર્ચા છતાં, તમામ મુખ્ય હિસ્સેદારો – કોંગ્રેસ હાઇકમાન્ડ, મુખ્યમંત્રી સિદ્ધારમૈયા અને નાયબ મુખ્યમંત્રી શિવકુમાર – વારંવાર આ અહેવાલોને ફગાવી રહ્યા છે. પક્ષના આંતરિક સૂત્રો ભારપૂર્વક જણાવે છે કે કેન્દ્રીય નેતૃત્વ સાથે આવા કોઈ નેતૃત્વ પરિવર્તનની ઔપચારિક ચર્ચા કરવામાં આવી નથી.
તેમના તરફથી, સિદ્ધારમૈયાએ પુષ્ટિ આપી કે કર્ણાટકમાં લાંબા સમયથી રાહ જાેવાતી કેબિનેટ ફેરબદલની યોજના છે. તેમણે કહ્યું કે પાર્ટી નેતૃત્વએ તેમને બિહાર ચૂંટણી પરિણામોના અંત પછી વિસ્તરણ કરવાની સલાહ આપી હતી, જે ટૂંક સમયમાં અપેક્ષિત છે.
મંત્રીમંડળ વિસ્તરણ યોજનાઓ અને આંતરિક સંતુલન અધિનિયમ
જાેકે શરૂઆતની યોજનાઓમાં એવું સૂચવવામાં આવ્યું હતું કે સિદ્ધારમૈયા ‘કામરાજ યોજના‘થી પ્રેરિત મોડેલ અમલમાં મૂકી શકે છે – વરિષ્ઠ મંત્રીઓને સંગઠનાત્મક ભૂમિકાઓ પર મોકલવા અને નવા ચહેરાઓને સામેલ કરવા – સૂત્રો હવે દાવો કરે છે કે આ વિચારને મુલતવી રાખવામાં આવ્યો છે.
તેના બદલે, વર્તમાન યોજના બે ખાલી મંત્રી પદો ભરવાની છે અને સંભવત: ત્રણથી ચાર નબળા પ્રદર્શન કરનારા અથવા વૃદ્ધ મંત્રીઓને બદલવાની છે. પક્ષના આંતરિક સૂત્રો સૂચવે છે કે ધ્યેય સરકારમાં નવી ઊર્જા દાખલ કરવાનો અને ૨૦૨૮ ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા કોંગ્રેસની સ્થિતિને મજબૂત કરવાનો છે.
ફેરબદલમાં કોનો પ્રભાવ રહેશે?
નવા મંત્રીઓ સિદ્ધારમૈયાના વફાદાર હશે કે ડીકે શિવકુમારના સમર્થકો હશે તે અનિશ્ચિત છે. મંત્રીમંડળમાં સત્તાનું સંતુલન બંને નેતાઓના ભવિષ્યને નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
જ્યારે શિવકુમારને પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે તેમણે કહ્યું કે કેબિનેટ વિસ્તરણ એ મુખ્યમંત્રીનો વિશેષાધિકાર છે, અને ઉમેર્યું કે જાે પાર્ટી હાઇકમાન્ડ દ્વારા માંગવામાં આવશે તો તેઓ તેમના સૂચનો આપશે. જાેકે, વિશ્લેષકો નોંધે છે કે કેબિનેટમાં તેમના વફાદાર કાર્યકરોની હાજરી સ્વાભાવિક રીતે શિવકુમારના ટોચના પદ માટેના દાવાને મજબૂત બનાવશે – આ પગલું સિદ્ધારમૈયા ટાળવા માટે ઉત્સુક હોઈ શકે છે.
દિલ્હીમાં કોંગ્રેસ નેતૃત્વ તેના આગામી પગલાંની વિચારણા કરી રહ્યું છે, ત્યારે હવે બધાની નજર કર્ણાટક કેબિનેટ વિસ્તરણ કેવી રીતે આગળ વધે છે તેના પર છે – અને શું તે સ્થિરતાનો સંકેત આપે છે કે દક્ષિણ રાજ્યમાં રાજકીય શક્તિ રમતનો બીજાે રાઉન્ડ છે.