હોલિકા દહન સાથે,ચાલો આપણે આપણી નકારાત્મકતા અને દુષ્ટતાને બાળી નાખીએ અને આપણા ભાઈચારાને મજબૂત રંગોમાં રંગીએ.
પરસ્પર ભાઈચારો, સદ્ભાવના, સૌહાર્દ અને માનવ સામાજિક સમરસતા દ્વારા જ અનીતિ પર ધર્મની જીત મેળવી શકીશું – એડવોકેટ કિશન સનમુખદાસ ભવનાની ગોંદિયા મહારાષ્ટ્ર
ગોંદિયા – વૈશ્વિક સ્તરે તહેવારોનું પ્રતીક ભારતમાં, અનાદિ કાળથી, હજારો વર્ષોથી, તમામ તહેવારોને ખૂબ જ આત્મીયતા, ઉત્સાહ અને સૌહાર્દ સાથે ઉજવવાની પરંપરા છે, જે આજે પણ એ જ સમર્પણ, ઉજવણી અને આનંદ સાથે દર વર્ષે કૃષ્ણા માસની તિથિએ હોળીનો તહેવાર ઉજવવામાં આવે છે.રંગોનો તહેવાર હોળી તરીકે ઓળખાય છે.આ વખતે હોળીનો તહેવાર 14 માર્ચ, શુક્રવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે. હોળીના એક દિવસ પહેલા હોલિકા દહન કરવાની પરંપરા છે એટલે કે હોલિકા દહન 13મી માર્ચે થશે.
મિત્રો, જો આપણે 13-14 માર્ચ 2025 ના રોજ બે દિવસીય હોલિકા ઉત્સવ વિશે વાત કરીએ, તો દરેક ભારતીય તહેવારની જેમ, હોળીની ઉજવણીનું પણ પોતાનું એક કારણ છે, જે ખાસ કરીને આધુનિક યુવાનો માટે જાણવું જરૂરી છે.પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, પ્રાચીન સમયમાં, હિરણ્ય કશ્યપ નામના રાક્ષસ રાજાનો પુત્ર પ્રહલાદ ભગવાન વિષ્ણુનો એક મહાન ભક્ત હતો,જે તેના રાક્ષસ પિતાને પસંદ ન હતો અને તેણે પોતાની ભક્તિમાંથી મુક્ત થવા માટે આ જવાબદારી તેની બહેન હોલીકાને સોંપી હતી,જેને એવું વરદાન હતું કે અગ્નિ પણ તેના શરીરને બાળી શકતો નથી, તેથી હોલિકાએ પ્રહલાદને બાળી નાખ્યો અને તેને બાળી નાખ્યો ભગત પ્રહલાદના વાળ પણ ઉઘાડ્યા ન હતા બીજી તરફ હોળીનો તહેવાર રંગીન છે.આ તહેવાર રાધા-કૃષ્ણના પવિત્ર પ્રેમના પ્રતીક તરીકે પણ ઉજવવામાં આવે છે.સમયના બદલાતા પરિપ્રેક્ષ્યમાં તેની ઉજવણી માટે અનેક પર્યાવરણીય યોગ ઉપાયો અને સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત વૈજ્ઞાનિક કારણો પણ મીડિયામાં આપવામાં આવ્યા છે.વર્તમાન સમયમાં સંજોગો બદલાયા છે, હવે 2025ની હોળી પણ રમઝાનના બીજા સપ્તાહમાં શુક્રવારે ઉજવવામાં આવી રહી છે,તેથીસરકારી વહીવટીતંત્ર અને નાગરિકોએ ખાસ કાળજી લેવી પડશે.હોળીના રંગોમાં રંગાઈને પરસ્પર સૌહાર્દ, ભાઈચારા, પ્રેમ અને સામાજિક સમરસતાનો સંકલ્પ લઈ વહીવટીતંત્ર અને મુસ્લિમ સમિતિઓએ પણ પ્રશાસન દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરવા ભાર મૂક્યો હતો.બંને તહેવારો શાંતિપૂર્ણ રીતે યોજાય તે માટે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. રમઝાન ઉલ મુબારક બીજા શુક્રવારની નમાઝ: હોળીને ધ્યાનમાં રાખીને સમિતિ દ્વારા માર્ગદર્શિકા જારી કરવામાં આવી છે. (1)- પવિત્ર રમઝાન મહિનો ચાલી રહ્યો છે.14મી માર્ચે શુક્રવાર છે અને આપણા દેશવાસીઓનો હોળીનો તહેવાર પણ છે.આ દિવસે હિન્દુ ભાઈઓ રંગોળી કરશે.મુસ્લિમો મોટી સંખ્યામાં મસ્જિદોમાં જઈને શુક્રવારની નમાજ અદા કરશે આવી સ્થિતિમાં, તમારા ઘરની નજીકની મસ્જિદોમાં નમાઝ અદા કરો.(2) – જે રસ્તાઓ પર હોળીના રંગો ચાલી રહ્યા છે ત્યાંથી પસાર થશો નહીં. તેના બદલે, તેઓએ અન્ય માર્ગો પસંદ કર્યા અને મસ્જિદ પહોંચ્યા. તમારી નમાઝ અદા કરો અને તમારા ઘરે આવો.(3)- મિશ્ર વસ્તી ધરાવતી આ મસ્જિદો પર વિશેષ કાળજી લેવી જોઈએ.બે પાળીમાં નમાઝ અદા કરો. મસ્જિદની જવાબદાર સમિતિના લોકોએ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સમય નક્કી કરવો જોઈએ. જેથી નમાઝ પૂર્ણ થાય અને નમાઝીઓને મસ્જિદમાં આવવા-જવામાં કોઈ તકલીફ ન પડે (4) – રસ્તા પર નમાઝ ન પઢવી તેના બદલે, મસ્જિદોની અંદરથી પ્રાર્થના કરો. જો સંખ્યા મોટી હોય તો બે શિફ્ટમાં નમાઝ પઢો (5)- કોઈપણ પ્રકારની અફવાઓ પર ધ્યાન ન આપો. પરસ્પર ભાઈચારો જાળવો સદ્ભાવનાનો સંદેશ આપતા બંને તહેવારો સુરક્ષિત રીતે સંપન્ન થાય.છેતરપિંડી કે ભૂલથી રંગ મળે તો દલીલ ન કરો.માનવતાનો સંદેશ આપનાર ઈસ્લામના પયગંબર હઝરત મોહમ્મદ મુસ્તફા સલ્લલ્લાહુ અલયહી વસલ્લમના ચરિત્રને મુસ્લિમોએ સામાન્ય બનાવવું જોઈએ પૂજામાં સમય વિતાવો, ગરીબો, વિધવાઓ, અનાથ, બીમાર, પડોશીઓની મદદ કરો અને માનવતાનો સંદેશ આપો. (7)- દેશની પ્રગતિ અને દેશમાં શાંતિ માટે પ્રાર્થના કરો. તમારી પ્રાર્થનામાં આનું ખાસ ધ્યાન રાખો. પ્રાર્થનાનો મહિનો છે.તમારી બાજુથી કોઈને તકલીફ ન પડવી જોઈએ.તેની કાળજી લો.રાત્રે શેરીઓમાં ન ફરવું. તેના બદલે મસ્જિદો અને ઘરોમાં પૂજા કરો. અલ્લાહ અને તેના રસૂલને મહેરબાની કરો.
મિત્રો,જો આપણે રેલ્વે પરિસરમાં હોળીની ગુંડાગીરી પર નજર રાખતા ભારતીય રેલ્વે પ્રશાસનની વાત કરીએ તો હોળીના તહેવાર દરમિયાન રેલ્વેમાં મુસાફરોને સલામત મુસાફરી આપવા માટે, રેલ્વે પ્રોટેક્શન ફોર્સ (RPF) અને ગવર્નમેન્ટ રેલ્વે પોલીસ (GRP) એ સુરક્ષા વ્યવસ્થા સઘન બનાવી છે, જેથી સ્ટેશન પર ગુંડાગર્દી પર નજર રાખી શકાય. રેલ્વે અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર સુરક્ષા કર્મચારીઓ ટ્રેક, પ્લેટફોર્મ અને ટ્રેન પર નજર રાખી રહ્યા છે. તેઓ તહેવાર દરમિયાન કોઈપણ અપ્રિય ઘટનાને રોકવા માટે રેલ્વે ટ્રેકની નજીક રહેતા ગ્રામજનોને સામેલ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે અધિકારી ઓએ જણાવ્યું હતું કે સુરક્ષા કર્મચારીઓએ ગ્રામજનોને સંવેદનશીલ બનાવ્યા છે અને જો તેઓને ટ્રેકની નજીક કોઈ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ દેખાય છે તો જાણ કરવા જણાવ્યું છે.સુરક્ષા કર્મચારી ઓએ પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાના દરવાજા, પ્લેટફોર્મ, પાર્કિંગ , ટ્રેન અને ટ્રેક પર સઘન ચેકિંગ અને ફૂટ પેટ્રોલિંગ શરૂ કર્યું છે. ગુનાહિત ઘટનાઓને રોકવા અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા માટે, જીઆરપી વિવિધ રેલ્વે સ્ટેશનો અને રેલ્વે ટ્રેકની બહારના વિસ્તારોમાં પેટ્રોલિંગ કરી રહી છે અને શંકાસ્પદ વ્યક્તિઓની તપાસ અને દેખરેખ કરી રહી છે. આગામી તહેવારોને ધ્યાનમાં રાખીને, કેન્દ્રીય રેલ્વે મંત્રીએ તાજેતરમાં સ્ટેશનો પર ભીડ નિયંત્રણ અંગે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજી હતી અને ઘણી સૂચનાઓ જારી કરી હતી.
મિત્રો, રંગોના તહેવાર હોળી પર શું કરવું અને શું ન કરવું તેની વાત કરીએ તો (ક) હોળી પર શું કરવું? (1) આ પ્રસંગે હોળી રમવા માટે ગુલાલ, ફૂલ અને સ્વચ્છ પાણીનો ઉપયોગ કરો. (2) સૌપ્રથમ તમારી ઈષ્ટા પર રંગ લગાવો. (3) આ દિવસે રાધા-કૃષ્ણ અને શિવ-પાર્વતીની વિધિવત પૂજા કરો. (4) પછી તમારા ઘરના વડીલોનેઆદરપૂર્વક ગુલાલ ચઢાવો અને તેમને મીઠાઈ ખવડાવો. (5) તેની સાથે આ અવસર પર ધન, વિપુલતા અને સમૃદ્ધિની દેવી ભગવાન વિષ્ણુ અને દેવી લક્ષ્મીની પૂજા કરો. (6) આ દિવસે બને તેટલું દાન કરો, કારણ કે આ દિવસે ખૂબ જ લાભદાયક માનવામાં આવે છે. (7)તમારા પ્રિયજનો સાથે પ્લે હોલ. (8) આ પ્રસંગે સાત્વિક આહાર લેવો. (9) આ પ્રસંગે તમારા દુશ્મનોને માફ કરો અને તેમને પ્રેમ અને હોળીના રંગોમાં રંગાવો (b) હોળી પર શું ન કરવું? (1) આ દિવસે કોઈની સાથે વિવાદ ન કરો (2) આ દિવસે વડીલોનું અપમાન ન કરો. (3) બીજા વિશે ખરાબ બોલવાનું ટાળો. (5) આ શુભ દિવસે તામસિક ભોજન લેવાનું ટાળો. (6) આ દિવસે બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરો.
મિત્રો, જો ઉપરોક્ત પૌરાણિક અને વૈજ્ઞાનિક કારણોને ધ્યાનમાં લઈએ અને હોળી ઉજવવાના હેતુને સમજીએ તો બુરાઈમાં ગમે તેટલી શક્તિ હોય પણ તે ભલાઈના તાપમાં રાખ બની જાય છે.તેથી, આપણે છેલ્લા બે વર્ષના કોરોના સમયગાળાની પીડાદાયક ક્ષણોમાંથી બહાર આવી રહ્યા છીએ, હોલિકા દહન સાથે, ચાલો આપણે આપણી નકારાત્મકતા અને દુષ્ટતાને બાળી નાખીએ અને ભાઈચારાને મજબૂત રંગોમાં રંગીએ.ચાલો આપણે બધા સાથે મળીને હોળીના રંગોમાં રંગાઈ જઈએ, પરસ્પર સૌહાર્દ, ભાઈચારો, પ્રેમ અને સામાજિક સમરસતાની પ્રતિજ્ઞા લઈએ અને નવા મજબૂત ભારતમાં પ્રવેશ કરીએ અને 2047 ના આપણા વિઝન અને 5 ટ્રિલિયન ડોલરની અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત કરવા તરફ આગળ વધીએ.
મિત્રો, જો આપણે હોળીના તહેવારમાંથી પ્રેરણાની વાત કરીએ તો, અધર્મ પર સચ્ચાઈની જીતનું પ્રતીક, અસત્ય પર સત્યની જીતનું પ્રતીક આ તહેવાર આપણને કહે છે કે અનીતિ અને અસત્ય ગમે તેટલા શક્તિશાળી હોય, આપણી શક્તિ, સંકલ્પ, જુસ્સો, હિંમત અને ભાવનાની શક્તિ તેનો નાશ કરશે. આ શક્તિ આપણને પરસ્પર ભાઈચારો, સદ્ભાવના, સૌહાર્દ અને માનવ સામાજિક સમરસતાથી જ મળશે, જેની પ્રેરણા આપણે હોળીના તહેવારમાંથી લેવાની જરૂર છે. આ ઉત્સવ સદીઓથી આપણને આપણા આંતરિક અવગુણોનો ત્યાગ કરવા અને નાશ કરવા માટે પ્રેરણા આપે છે અને આ હોલિકા દહન પર આપણે આ પવિત્ર અગ્નિથી આપણા તમામ અવગુણોનો સંપૂર્ણ નાશ કરીએ.
મિત્રો, હાલના આધુનિક સંદર્ભમાં હોળીના તહેવારને દૂષિત થતા બચાવવાની વાત કરીએ તોહોળીનો તહેવાર ભારતીય તહેવારોમાં, ખાસ કરીને ઉત્તર-પૂર્વીય પ્રદેશોમાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે. હોળીનો તહેવાર આજે સમગ્ર વિશ્વમાં ઉજવવામાં આવે છે ભારતીય તહેવારોની ઉજવણી પાછળનો હેતુ છુપાયેલો છે. આ તહેવાર પ્રકૃતિ પર આધારિત છે અને તેની ઉજવણી પાછળ વૈજ્ઞાનિક તર્ક પણ કામ કરે છે.ભારતના વિદ્વાનો અને બુદ્ધિજીવીઓ હોળીના તહેવાર વિશે જાણે છે, પરંતુ કેટલાક અસામાજિક તત્વો તેની ગરિમાનું ઉલ્લંઘન કરે છે. ગૌરવનો અર્થ એ છે કે તે તેના હેતુને નુકસાન પહોંચાડે છે. આ તહેવાર સુખની ઉજવણી કરવા, એકબીજાના સુખમાં સહભાગી થવા અને આપણા દુ:ખને ભૂલી જવાનો છે. તે જ સમયે, કેટલાક લોકો આ તહેવારને પ્રદૂષિત કરે છે, એટલે કે, તેઓ દારૂ, દારૂ, ગાંજો, માંસ વગેરેનું સેવન કરીને આ તહેવારની શણગારને તોડે છે અને તેઓ તેમના પરિવાર અને સમાજની શોભાને પણ નુકસાન પહોંચાડે છે.અને તહેવારની ગરિમાને ખલેલ પહોંચાડે છે? જો કે તે તેમની વિવેકબુદ્ધિ પર આધાર રાખે છે.અમારો ઉદ્દેશ્ય સમાજમાં તહેવારની સજાવટ જાળવી રાખવાનો અને સમાજને તેના વિશે જાગૃત કરવાનો છે.આ ગરિમાનો ભંગ કરનાર કે ઉલ્લંઘન કરનારને આપણે સાચા સમાજની વ્યક્તિ બનીને રોકી શકીએ છીએ. તેની ગરિમા જાળવવા તેના વૈજ્ઞાનિક તથ્યો તેની સમક્ષ રજૂ કરી શકાય.અમે આશા રાખીએ છીએ કે દરેક વ્યક્તિએ તોહરને તહેવાર તરીકે ઉજવવાનું ચાલુ રાખવું જોઈએ અને દારૂ, દારૂ અને માંસ વગેરેનું સેવન કરીને સમાજને દૂષિત ન કરવો જોઈએ.
તેથી, ઉપર આપેલ સમગ્ર વર્ણનનો અભ્યાસ અને વિશ્લેષણ કરીએ તો જાણવા મળશે કે, 2025ની હોળી, રમઝાનના બીજા સપ્તાહના શુક્રવારે, હોળીકા દહનથી આપણે આપણી નકારાત્મકતા અને દુષણોને બાળીને ભાઈચારાને મજબૂત રંગમાં રંગીશું,પરસ્પર પરસ્પર ભાઈચારાની, પરસ્પર સમરસતાની જીત મેળવીશું.
-કમ્પાઈલર લેખક – ટેક્સ એક્સપર્ટ કોલમિસ્ટ સાહિત્યિક આંતરરાષ્ટ્રીય લેખક વિચારક કવિ સંગીત માધ્યમ સીએ (એટીસી) એડવોકેટ કિશન સનમુખદાસ ભવનાની ગોંદિયા મહારાષ્ટ્ર 9284141425