અમેરિકા અને ઇઝરાયલે શનિવારે સવારે ઇરાનના નાતાન્ઝ યુરેનિયમ સંવર્ધન સુવિધા પર હુમલો કર્યો હતો, અર્ધ-સત્તાવાર ઇરાની સ્થાનિક મીડિયા સૂત્રોએ અહેવાલ આપ્યો હતો કે કોઈ કિરણોત્સર્ગી લીક થયું નથી.
સ્થળની નજીકના રહેવાસીઓને કોઈ જાેખમ નહોતું, તસ્નીમે અહેવાલ આપ્યો હતો. યુએસ-ઇરાન યુદ્ધમાં નવીનતમ ટ્રેક અહીં
ઈરાન સાથેના સંઘર્ષ દરમિયાન ગયા વર્ષે જૂનમાં અમેરિકાએ જે ત્રણ પર હુમલો કર્યો હતો તેમાં નાતાન્ઝ પરમાણુ સુવિધાનો સમાવેશ થતો હતો. અન્ય બે ફોર્ડો અને એસ્ફહાન હતા.
નાતાન્ઝ પર તાજાે હુમલો ત્યારે થયો જ્યારે યુએસ-ઇઝરાયલી દ્વારા ૨૮ ફેબ્રુઆરીના રોજ ઈરાન પર શરૂ થયેલા યુદ્ધના કારણે સમગ્ર ગલ્ફ ક્ષેત્ર અને વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠામાં ૨૨મા દિવસે પણ વિક્ષેપ પડ્યો હતો.
આ અઠવાડિયે ઇઝરાયલે ઈરાન – દક્ષિણ પાર્સમાં એક મુખ્ય ગેસ ક્ષેત્રને નિશાન બનાવ્યા પછી ઈરાનના બદલો લેવાના હુમલામાં તીવ્ર વધારો જાેવા મળ્યો. આ હુમલાએ ઈરાન દ્વારા ઉચ્ચ-અસરકારક બદલો લેવાની શ્રેણી ખોલી, જેની શરૂઆત કતારમાં વિશ્વના સૌથી મોટા ન્દ્ગય્ પ્લાન્ટ – રાસ લાફાન – પર હડતાલથી થઈ – જે તે જ ગેસ ક્ષેત્રની બીજી બાજુ છે.
જૂનમાં અમેરિકાએ બસ્ટર બંકર બોમ્બથી હુમલો કર્યો તે પહેલાં પર્વતોની અંદર ઊંડે સુધી સ્થિત નાતાન્ઝ પરમાણુ સુવિધા ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમના કેન્દ્રબિંદુઓમાંની એક હતી. તે હજારો સેન્ટ્રીફ્યુજ રાખવા માટે જાણીતી હતી જે યુરેનિયમને સમૃદ્ધ બનાવે છે – નાગરિક ઉર્જા ઉપયોગ માટે અને સંભવિત રીતે, શસ્ત્રો-ગ્રેડ સામગ્રી માટે.
તેનો સ્કેલ અને ડિઝાઇન તેને ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે: સુવિધાનો મોટાભાગનો ભાગ ભૂગર્ભમાં બનાવવામાં આવ્યો છે, જે હવાઈ હુમલાના ભય હેઠળ પણ કામગીરી ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપે છે.
યુએસ સૈન્યએ ભૂતકાળમાં ઈરાનમાં ઘૂસણખોરી માટે વિગતવાર યોજનાઓ તૈયાર કરી છે. આવા એક ઓપરેશન, જેને પ્રોજેક્ટ હની બેજર નામ આપવામાં આવ્યું હતું અને દાયકાઓ પહેલા યુએસ દૂતાવાસના બંધક સંકટને પગલે વિકસાવવામાં આવ્યું હતું, તેમાં ૧૦૦ થી વધુ વિમાનો પર આશરે ૨,૪૦૦ વિશેષ કામગીરી સૈનિકોને ઈરાનમાં હવાઈ રીતે મોકલવાની કલ્પના કરવામાં આવી હતી.
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નેતૃત્વ હેઠળના યુએસ વહીવટીતંત્રે લાંબા સમયથી ઈરાનના કહેવાતા નજીકના બોમ્બ-ગ્રેડ યુરેનિયમને ટ્રેસ કરવાની યોજના બનાવી છે. મીડિયા સ્ત્રોતોના અહેવાલો અનુસાર, આ યોજનામાં ખોદકામના સાધનો, ભારે બુલડોઝર સહિત, પરિવહનનો સમાવેશ થતો હતો, જે સૈનિકો માટે દફનાવવામાં આવેલા યુરેનિયમને દૂર કરવાની જરૂર હોય તો મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
જૂનના સંઘર્ષ પહેલા, ઈરાન વિશ્વનો સૌથી વધુ નિરીક્ષણ કરાયેલ પરમાણુ કાર્યક્રમ હતો, જ્યાં આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સી (ૈંછઈછ) ના નિરીક્ષકો જાહેર સુવિધાઓની દરરોજ સરેરાશ એક કરતા વધુ મુલાકાત લેતા હતા. ફોર્ડો અને નાતાન્ઝ ખાતે ઈરાનના સંવર્ધન પ્લાન્ટ તેમજ ઇસ્ફહાનમાં તેના યુરેનિયમ પ્રોસેસિંગ સેન્ટર પર થયેલા હુમલાઓ પછી આ પ્રવેશ બંધ થઈ ગયો.
તાજેતરના હુમલા પહેલા પણ, તેહરાન સરકારે ધ્વજવંદન કર્યું હતું કે તે સામગ્રીને સાચવવા માટે ખાસ પગલાં લેવા માટે તૈયાર છે.
જૂનમાં હુમલા કર્યા પછી, ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે આ હુમલામાં ઈરાની પરમાણુ સંવર્ધન સુવિધાઓને “સંપૂર્ણ અને સંપૂર્ણપણે નાશ” કરવામાં આવ્યો છે જે લક્ષ્ય બનાવવામાં આવી હતી.
“આજે રાત્રે, હું વિશ્વને જાણ કરી શકું છું કે આ હુમલાઓ એક અદભુત લશ્કરી સફળતા હતી. ઈરાનની મુખ્ય પરમાણુ સંવર્ધન સુવિધાઓ સંપૂર્ણપણે નાશ પામી છે. મધ્ય પૂર્વના ગુંડા ઈરાને હવે શાંતિ સ્થાપિત કરવી પડશે. જાે તેઓ આમ નહીં કરે, તો ભવિષ્યના હુમલાઓ ઘણા મોટા અને ઘણા સરળ હશે,” ટ્રમ્પે રાષ્ટ્રને સંબોધનમાં કહ્યું હતું.