યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ચીન પર વૈશ્વિક ર્નિભરતા ઘટાડવા માટે એક નવા ક્રિટિકલ મિનરલ્સ ટ્રેડિંગ બ્લોકની રચનાની જાહેરાત કરી છે. ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકર સહિત ૫૫ દેશોના મંત્રી પરિષદમાં યુએસના ઉપપ્રમુખ જેડી વાન્સે આ નવા ટ્રેડિંગ ઝોન માટેની યોજનાઓની રૂપરેખા આપી હતી.
“લાભ તાત્કાલિક અને ટકાઉ રહેશે. વૈશ્વિક બજારમાં ગમે તેટલી સામગ્રીનો પ્રવાહ આવે, પ્રેફરન્શિયલ ટ્રેડ ઝોનમાં કિંમતો સુસંગત રહેશે. સમય જતાં, તે ઝોનમાં અમારું લક્ષ્ય ઉત્પાદનના વિવિધ કેન્દ્રો, સ્થિર રોકાણ પરિસ્થિતિઓ અને સપ્લાય ચેઇન બનાવવાનું છે જે અમે પહેલાથી જ વાત કરી ચૂક્યા છીએ તે પ્રકારના બાહ્ય વિક્ષેપોથી પ્રતિરક્ષા ધરાવે છે,” વાન્સે વોશિંગ્ટન, ડીસીમાં ભેગા થયેલા મંત્રીઓને કહ્યું.
“તમારામાંથી જેઓ જાેડાઓ છો, અમે તમને ખાનગી ધિરાણ માટે જરૂરી પાયો અને કટોકટી અથવા અન્ય કોઈ આકસ્મિક પરિસ્થિતિમાં તમારા રાષ્ટ્રને જરૂરી મહત્વપૂર્ણ ખનિજ પુરવઠાની સુરક્ષિત ઍક્સેસ પ્રદાન કરીએ છીએ,” વાન્સે કહ્યું.
આ દરખાસ્ત ત્યારે પણ આવી છે જ્યારે અમેરિકા વૈશ્વિક ક્રિટિકલ મિનરલ્સ સપ્લાય ચેઇન પર ચીનની પકડને નબળી પાડવાના પ્રયાસો વધારી રહ્યું છે. ચીન હાલમાં યુએસ જીઓલોજિકલ સર્વે દ્વારા મહત્વપૂર્ણ ગણાતા ૩૦ ખનિજાેના ઉત્પાદનમાં આગળ છે અને વૈશ્વિક સ્તરે દુર્લભ પૃથ્વીના ખાણકામમાં આશરે ૭૦% અને પ્રક્રિયામાં ૯૦% થી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે.
જયશંકરે યુએસ પ્રસ્તાવનું સ્વાગત કર્યું, જેને ર્હ્લંઇય્ઈ પહેલ તરીકે ઓળખવામાં આવી, અને મંત્રીમંડળની બેઠકમાં તેમના ભાષણ દરમિયાન મહત્વપૂર્ણ ખનિજાેના ક્ષેત્રમાં ભારતના પ્રયાસો પર પ્રકાશ પાડ્યો.
સોમવારે યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા લાંબા સમયથી રાહ જાેવાતી વેપાર કરારની જાહેરાત બાદ ભારત-યુએસ સંબંધોમાં દેખીતી રીતે પીગળવાની વચ્ચે વિદેશ મંત્રીની સુનિશ્ચિત મુલાકાત આવી છે.
“અતિશય એકાગ્રતાના પડકારો અને માળખાગત આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ દ્વારા સપ્લાય ચેઇનને જાેખમમુક્ત કરવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો. રાષ્ટ્રીય મહત્વપૂર્ણ ખનિજ મિશન, દુર્લભ પૃથ્વી કોરિડોર અને જવાબદાર વાણિજ્ય સહિતની પહેલ દ્વારા વધુ સ્થિતિસ્થાપકતા તરફ ભારતના પ્રયાસો પર પ્રકાશ પાડ્યો. મહત્વપૂર્ણ ખનિજાે પર ર્હ્લંઇય્ઈ પહેલને ભારતનો ટેકો આપ્યો,” જયશંકરે ઠ પર જણાવ્યું.
તે પહેલા મંગળવારે અગાઉ, જયશંકરે યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોને પણ મળ્યા હતા. યુએસ સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી બેઠકના રીડઆઉટ મુજબ, બંને નેતાઓએ ભારત-યુએસ વેપાર કરારનું સ્વાગત કર્યું અને આર્થિક અને ઉર્જા સહયોગ વિશે વાત કરી. નોંધપાત્ર રીતે, રુબિયો અને જયશંકરે ચાર રાષ્ટ્રોના ક્વાડ જૂથ પર પણ ચર્ચા કરી, જેમાં ઓસ્ટ્રેલિયા અને જાપાન પણ શામેલ છે.
“સેક્રેટરી રુબિયો અને મંત્રી જયશંકરે ક્વાડ દ્વારા દ્વિપક્ષીય અને બહુપક્ષીય સહયોગને વિસ્તૃત કરવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરીને તેમની બેઠકનું સમાપન કર્યું. તેમણે સ્વીકાર્યું કે સમૃદ્ધ ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્ર આપણા સહિયારા હિતોને આગળ વધારવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે,” જયશંકર-રુબિયો બેઠક અંગે યુએસ સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા એક નિવેદન વાંચવામાં આવ્યું છે.
ક્વાડ લીડર્સ સમિટ, જે સામાન્ય રીતે વાર્ષિક ધોરણે યોજાય છે અને ચારેય દેશોના સરકારના વડાઓને એકઠા કરે છે, શરૂઆતમાં ૨૦૨૫ માટે ભારત યજમાન તરીકે કાર્યરત થવાની યોજના હતી. જાેકે, વેપાર અને ભારત દ્વારા રશિયન તેલની ખરીદીને લઈને નવી દિલ્હી અને વોશિંગ્ટન વચ્ચે તણાવને કારણે બેઠક મુલતવી રાખવામાં આવી. નેતાઓની બેઠક ક્યારે થવાની અપેક્ષા છે તે સ્પષ્ટ નથી.