વિશ્લેષકોએ ચેતવણી આપી છે કે ભારતની ‘અસ્પષ્ટતા‘ વેપાર પર વધુ ગંભીર અસરનું જાેખમ
અમેરિકન રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક મહત્વના ઘટનાક્રમમાં જણાવ્યું હતું કે, જાે નવી દિલ્હી વોશિંગ્ટનની રશિયન તેલની ખરીદી પર પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગને પૂર્ણ નહીં કરે તો અમેરિકા ભારત પર ટેરિફ વધારી શકે છે, જેના કારણે વેપાર વાટાઘાટો અનિર્ણિત રહી હોવાથી દક્ષિણ એશિયાઈ દેશ પર દબાણ વધી રહ્યું છે.
“(વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર) મોદી એક સારા વ્યક્તિ છે. તેઓ જાણતા હતા કે હું ખુશ નથી, અને મને ખુશ કરવું મહત્વપૂર્ણ છે,” ટ્રમ્પે એરફોર્સ વનમાં પત્રકારોને જણાવ્યું હતું.
“તેઓ વેપાર કરે છે, અને અમે તેમના પર ટેરિફ ખૂબ જ ઝડપથી વધારી શકીએ છીએ,” ટ્રમ્પે ભારતની રશિયન તેલ ખરીદી અંગેના પ્રશ્નના જવાબમાં કહ્યું.
ભારતના વાણિજ્ય મંત્રાલયે ટિપ્પણી માટેની વિનંતીનો તાત્કાલિક જવાબ આપ્યો ન હતો.
યુએસએ ગયા વર્ષે રશિયન તેલની ભારે ખરીદી માટે સજા તરીકે ભારતીય માલ પર આયાત ટેરિફ બમણી કરીને ૫૦% કર્યા પછી મહિનાઓ સુધી ચાલી રહેલી વેપાર વાટાઘાટો બાદ ટ્રમ્પની ટિપ્પણીઓ આવી છે.
ભારતીય બજારોએ સોમવારે પ્રતિક્રિયા આપી હતી, જેમાં માહિતી ટેકનોલોજી સ્ટોક ઇન્ડેક્સ લગભગ ૨.૫% ઘટીને એક મહિના કરતાં વધુ સમયગાળામાં સૌથી નીચો હતો, કારણ કે રોકાણકારોને ચિંતા હતી કે તણાવપૂર્ણ વેપાર સંબંધો યુએસ-ભારત વેપાર સોદામાં વધુ વિલંબ કરી શકે છે.
ટ્રમ્પના નજીકના સાથી રિપબ્લિકન સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામે જણાવ્યું હતું કે રશિયન તેલ કંપનીઓ પર અમેરિકાના પ્રતિબંધો અને ભારત પર ઊંચા ટેરિફથી ભારતીય તેલ આયાતને રોકવામાં મદદ મળી છે.
ગ્રેહામ ભારત જેવા દેશો પર ૫૦૦% સુધીના ટેરિફ લાદવાના કાયદાને સમર્થન આપી રહ્યા છે જે રશિયન તેલ ખરીદતા રહે છે.
“જાે તમે સસ્તું રશિયન તેલ ખરીદી રહ્યા છો, તો (તમે) પુતિનની યુદ્ધ મશીન ચાલુ રાખો,” તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, “અમે રાષ્ટ્રપતિને ટેરિફ દ્વારા તે મુશ્કેલ પસંદગી કરવાની ક્ષમતા આપવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છીએ.”
ટ્રમ્પના પગલાં મુખ્ય કારણો હતા જેના કારણે ભારત હવે “નોંધપાત્ર રીતે ઓછું રશિયન તેલ” ખરીદી રહ્યું છે, ગ્રેહામે કહ્યું.
જાેકે, વેપાર નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે નવી દિલ્હીનો સાવધ અભિગમ તેની સ્થિતિને નબળી પાડવાનું જાેખમ ધરાવે છે.
ટ્રેડ થિંક ટેન્ક ગ્લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવના સ્થાપક અજય શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું હતું કે ભારતીય નિકાસ પહેલાથી જ ૫૦% યુએસ ટેરિફનો સામનો કરી રહી છે, જેમાં ૨૫% રશિયન ક્રૂડની ખરીદી સાથે જાેડાયેલ છે.
જ્યારે ભારતીય રિફાઇનરોએ પ્રતિબંધો પછી આયાતમાં ઘટાડો કર્યો છે, ત્યારે ખરીદી સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ નથી, જેના કારણે ભારત “વ્યૂહાત્મક ગ્રે ઝોન” માં પડી ગયું છે.
“અસ્પષ્ટતા હવે કામ કરતી નથી,” શ્રીવાસ્તવે કહ્યું, ભારતને રશિયન તેલ પર પોતાનો વલણ સ્પષ્ટપણે જણાવવા વિનંતી કરી. તેમણે ચેતવણી આપી કે સંપૂર્ણ રોક પણ યુએસ દબાણનો અંત લાવી શકશે નહીં, જે અન્ય વેપાર માંગણીઓ તરફ વળી શકે છે, અને ઊંચા ટેરિફથી નિકાસમાં વધુ નુકસાન થવાનું જાેખમ રહેલું છે.
અલગ રીતે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે શનિવારે વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોને પકડ્યા પછી ભારતે સાવચેતીભર્યું રાજદ્વારી વલણ અપનાવ્યું, વોશિંગ્ટનનું નામ લીધા વિના વાતચીતની વિનંતી કરી.
ઊંચા ટેરિફ હોવા છતાં, નવેમ્બરમાં ભારતની યુ.એસ.માં નિકાસમાં વધારો થયો, જાેકે મે અને નવેમ્બર ૨૦૨૫ વચ્ચે શિપમેન્ટમાં ૨૦% થી વધુ ઘટાડો થયો. નવી દિલ્હી વોશિંગ્ટન સાથે વેપાર સોદો કરવા માંગે છે, ત્યારે સરકારે યુએસ ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે રિફાઇનર્સને રશિયન અને યુ.એસ. તેલ ખરીદીના સાપ્તાહિક ખુલાસાઓ માટે કહ્યું છે.
ટેરિફ લાદવામાં આવ્યા પછી મોદીએ ટ્રમ્પ સાથે ઓછામાં ઓછી ત્રણ વખત વાત કરી છે. ભારતના વાણિજ્ય સચિવ ગયા મહિને યુએસ વેપાર અધિકારીઓને મળ્યા હતા, પરંતુ વાટાઘાટો હજુ સુધી ઉકેલાઈ નથી.