ખામેનીના સલાહકારે ચેતવણી આપી છે કે જાે અમેરિકા ફરીથી હુમલો કરશે તો યુદ્ધ હિંદ મહાસાગર સુધી ફેલાઈ શકે છે
ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતાના વરિષ્ઠ સલાહકાર યાહ્યા રહીમ સફાવીના જણાવ્યા અનુસાર, જાે વોશિંગ્ટન (અમેરિકા) દ્વારા વધુ એક હુમલો કરવામાં આવે તો ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચેનો સંઘર્ષ તેના વર્તમાન વિસ્તારોની બહાર પણ ફેલાઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું કે આ લડાઈ આખરે હિંદ મહાસાગર સુધી પહોંચી શકે છે અને તેનાથી પણ આગળ વધી શકે છે.
તેમની આ ચેતવણી એવા સમયે આવી છે જ્યારે તેહરાન અને વોશિંગ્ટન વચ્ચે ધમકીઓ અને આક્ષેપોની આપ-લે ચાલુ છે. સાથે જ, બંને પક્ષોએ સંકેત આપ્યો છે કે કતાર દ્વારા કરવામાં આવી રહેલી વાતચીતમાં પ્રગતિ થઈ રહી છે; આમ, મુત્સદ્દીગીરી (રાજદ્વારી પ્રયાસો) અને સંઘર્ષ વધુ વકરવાનો ખતરો – બંને બાબતો એકસાથે ચાલી રહી છે.
ઈરાનની ચેતવણી: લડાઈ હિંદ મહાસાગર સુધી પહોંચી શકે છે
સફાવીએ કહ્યું કે સંઘર્ષ પહેલેથી જ પર્સિયન ગલ્ફ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની થી આગળ વધીને લાલ સમુદ્ર (ઇીઙ્ઘ જીીટ્ઠ) તરફ સરકી ગયો છે. તેમણે ચેતવણી આપી કે અમેરિકા દ્વારા વધુ એક હુમલો લડાઈને નવા વિસ્તારોમાં ધકેલી શકે છે.
ઈરાનની ‘ફાર્સ‘ (હ્લટ્ઠજિ) ન્યૂઝ એજન્સી દ્વારા જાહેર કરાયેલા એક વીડિયોમાં સફાવીએ કહ્યું, “જેમ કે સંઘર્ષ પર્સિયન ગલ્ફ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીથી લાલ સમુદ્ર સુધી ફેલાયો છે, તેમ શક્ય છે કે વધુ યુદ્ધના જવાબમાં આ મોરચો વધુ વિસ્તરે અને હિંદ મહાસાગર તથા કદાચ તેનાથી પણ આગળ પહોંચી જાય.”
આ ટિપ્પણીઓ એવા સમયે આવી છે જ્યારે સંઘર્ષ વધુ વકરવાની ચિંતાઓ વધી રહી છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે તેઓ એક “મોટા ર્નિણય”નો સામનો કરી રહ્યા છે: શું તેહરાન સાથે શાંતિ કરાર કરવો કે પછી ઈસ્લામિક રિપબ્લિક (ઈરાન)નો “સંપૂર્ણ વિનાશ” કરવો.
હિંદ મહાસાગર પૃથ્વીની જળ સપાટીનો લગભગ ૨૦ ટકા હિસ્સો આવરી લે છે, જે તેને પાંચ મહાસાગરીય વિભાગોમાં ત્રીજાે સૌથી મોટો મહાસાગર બનાવે છે. ભારત, ઈરાન, પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ તેના ઉત્તરીય કિનારે આવેલા એશિયાઈ દેશોમાં સામેલ છે.
જાે લડાઈ હિંદ મહાસાગર સુધી ફેલાય, તો તેના પરિણામો યુદ્ધમાં સીધા સામેલ દેશોની બહાર પણ વિસ્તરી શકે છે. સંભવિત અસરોમાં દરિયાઈ માર્ગોમાં મોટો વિક્ષેપ, ઊર્જાના ખર્ચમાં તીવ્ર વધારો અને આ ક્ષેત્રના દેશો માટે સુરક્ષા અંગેના નવા દબાણોનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં વિક્ષેપથી ચિંતામાં વધારો
આ ચેતવણી એવા સમયે આપવામાં આવી છે જ્યારે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા માટે પહેલેથી જ મોટી ચિંતાનો વિષય બની છે. આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ વિશ્વના તેલ અને ગેસના વેપારના લગભગ પાંચમા ભાગનું વહન કરે છે.
અમેરિકા-ઈઝરાયેલના હુમલાના જવાબમાં ઈરાને આ સામુદ્રધુની બંધ કરી દીધી હતી. આ પગલાથી વિશ્વભરની અર્થવ્યવસ્થાઓ ખોરવાઈ ગઈ છે અને ઉર્જા પુરવઠા અને દરિયાઈ સુરક્ષા અંગે હાલની ચિંતાઓમાં વધારો થયો છે.
ટ્રમ્પે ઈરાનને સંભવિત કાર્યવાહી અંગે ચેતવણી આપી છે
ટ્રમ્પે મંગળવાર, ૨૨ સપ્ટેમ્બરના રોજ ૮૧મી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં પોતાના સંબોધન દરમિયાન ઈરાન વિશે વાત કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે તેઓ બે અલગ અલગ વિકલ્પો પર વિચાર કરી રહ્યા છે: તેહરાન સાથે સોદો કરવો કે ઈસ્લામિક રિપબ્લિકનો નાશ કરવો.
ટ્રમ્પે પ્રશ્ન કર્યો કે શું ઈરાન એવા કરાર પર પહોંચી શકે છે જે તેને ફરીથી બનાવવા અને વધુ મજબૂત દેશ બનવાની મંજૂરી આપશે. તે જ સમયે, તેમણે “ઈસ્લામિક રિપબ્લિકનો નાશ” કરવાની સંભાવના વ્યક્ત કરી, કહ્યું કે વધુ હુમલાઓ અને વિનાશને રોકવા માટે આ ઝડપથી કરી શકાય છે.
ઈરાને ટ્રમ્પની ટિપ્પણીઓને ફગાવી દીધી અને કહ્યું કે તે યુદ્ધમાં શરૂ થયેલા હુમલાઓ કરતાં વધુ ગંભીર હુમલાઓનો જવાબ આપવા માટે તૈયાર છે.
વાતચીત તૂટી પડ્યા પછી અમેરિકા અને ઈરાન પહેલી બેઠક કરી
યુએનજીએની બાજુમાં બંને દેશોએ તેમની પ્રથમ સામ-સામે બેઠકમાં ભાગ લીધો ત્યારે પણ આ પ્રતિકૂળ નિવેદનો આવ્યા.
વારંવાર ઉલ્લંઘનોને કારણે જૂનમાં થયેલા સમજૂતી કરાર તૂટી ગયાના મહિનાઓ પછી આ બેઠક થઈ હતી. દરમિયાન, વાટાઘાટો તરફના પ્રયાસો આગળ વધતાં કતાર મધ્યસ્થી તરીકે કાર્ય કરવાનું ચાલુ રાખ્યું છે.
યુદ્ધ કેવી રીતે શરૂ થયું
પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ ૨૯ ફેબ્રુઆરીએ શરૂ થયો, જ્યારે યુએસ-ઇઝરાયલ ગઠબંધને ઇરાન પર હુમલા શરૂ કર્યા. આ હુમલાઓમાં ઇરાનના સર્વોચ્ચ નેતા, આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીની હત્યા કરવામાં આવી.
તેહરાને ગલ્ફ રાષ્ટ્રો પર હુમલો કરીને અને તે દેશોમાં યુએસ સાથે જાેડાયેલા લશ્કરી સ્થળો પર હુમલો કરીને પ્રતિક્રિયા આપી. ત્યારબાદ ઇરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને અવરોધિત કર્યો, જેનાથી સંઘર્ષના પરિણામો વધુ વિસ્તૃત થયા.