આ મામલાથી વાકેફ લોકોએ જણાવ્યું હતું કે, શુક્રવારે તેલંગાણાના પોલીસ મહાનિર્દેશક બી શિવધર રેડ્ડી સમક્ષ વરિષ્ઠ માઓવાદી લશ્કરી કમાન્ડર બરસે દેવા ઉર્ફે સાઈનાથે આત્મસમર્પણ કર્યું હતું.
“૨૫.૪૭ લાખ રૂપિયાનું સંચિત ઈનામ ધરાવતો દેવા હાલમાં તેલંગાણા પોલીસની કસ્ટડીમાં છે. તેને શનિવારે મીડિયા સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવશે,” તેલંગાણાના એક વરિષ્ઠ પોલીસ અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું હતું.
દેવ અને માઓવાદી કાર્યકરોના એક જૂથ ગુરુવારે સાંજે છત્તીસગઢથી તેલંગાણામાં પ્રવેશ્યા હતા અને શુક્રવારે તેમને હૈદરાબાદ લાવવામાં આવ્યા હતા. તેમની સાથે લગભગ ૧૫-૧૭ કાર્યકરોએ આત્મસમર્પણ કર્યું હોવાના અહેવાલ છે.
૪૫ વર્ષીય દેવા, માઓવાદી સંગઠનના છેલ્લા મુખ્ય લડાઈ એકમ ગણાતા બટાલિયન નંબર ૧ ના ઇન્ચાર્જ તરીકે સેવા આપી રહ્યા હતા અને ૨૦૨૧ થી એરિયા ઝોનલ કમિટી મેમ્બર (છઢઝ્રસ્) ના હોદ્દા પર હતા.
દેવા ટોચના માઓવાદી કમાન્ડર માડવી હિડમાના નજીકના સહયોગી હતા, જે ૧૮ નવેમ્બરના રોજ આંધ્રપ્રદેશના મારેડુમિલી જંગલોમાં એક એન્કાઉન્ટરમાં માર્યા ગયા હતા. હિડમાના મૃત્યુ પછી, દેવાએ માઓવાદી પક્ષની લશ્કરી પાંખ, પીપલ્સ લિબરેશન ગેરિલા આર્મી (ઁન્ય્છ) ના વડા તરીકે તેના સશસ્ત્ર કામગીરીનું નિરીક્ષણ કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા સંભાળી.
દેવા અને હિડમા સુકમાના પુવર્તી ગામના રહેવાસી હતા, જે લગભગ ચાર દાયકાથી માઓવાદીઓ દ્વારા નિયંત્રિત હતું, જ્યાં સુધી ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪ માં આ વિસ્તારમાં સુરક્ષા છાવણી સ્થાપિત કરવામાં આવી ન હતી.
આ બંને સાથે રહ્યા છે અને ૨૫ મે, ૨૦૧૩ ના રોજ દરભા ઘાટી હુમલો, જ્યારે માઓવાદીઓએ કોંગ્રેસ પાર્ટીના કાફલા પર હુમલો કર્યો હતો, જેમાં ૧૦ સુરક્ષા કર્મચારીઓ સહિત ૨૭ લોકો માર્યા ગયા હતા અને એપ્રિલ ૨૦૨૧ માં કુખ્યાત હુમલો, જ્યારે સુકમા-બીજાપુરમાં ૨૨ સુરક્ષા કર્મચારીઓ માર્યા ગયા હતા, જેવા તમામ મોટા હુમલાઓનું આયોજન કર્યું હતું.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે દેવાએ વર્ષોથી શસ્ત્રોની ખરીદી, લોજિસ્ટિક્સ, આયોજન અને સશસ્ત્ર ટુકડીઓના સંકલનમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી, ખાસ કરીને દક્ષિણ બસ્તરના જંગલ વિસ્તારોમાં, જેમાં સુકમા અને નજીકના જિલ્લાઓ શામેલ છે. તેના શરણાગતિ પછી, પોલીસે તેના કબજામાંથી માઉન્ટેડ લાઇટ મશીન ગન (ન્સ્ય્) મળી આવી હતી. તેમણે ઉમેર્યું કે તેની લશ્કરી કામગીરી ટીમના સભ્યોએ પણ શસ્ત્રો છોડી દીધા હતા.
શરણાગતિ સમયે, દેવાને માઓવાદી પક્ષના ટોચના વ્યૂહાત્મક ત્રિપુટીનો ભાગ માનવામાં આવતો હતો, જેમાં પક્ષના વડા ટિપ્પીરી તિરુપતિ ઉર્ફે દેવજી અને તેલંગાણા રાજ્ય સમિતિના સચિવ બડે ચોક્કા રાવ ઉર્ફે દામોદરનો સમાવેશ થતો હતો. વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ તેમને હિડમાના મૃત્યુ પછી માઓવાદી પદાનુક્રમમાં સૌથી પ્રભાવશાળી વ્યક્તિઓમાંના એક તરીકે વર્ણવ્યા હતા.
ગુપ્તચર મૂલ્યાંકન સૂચવે છે કે બટાલિયન નંબર ૧ માં એક સમયે લગભગ ૧૩૦ સશસ્ત્ર કેડર હતા પરંતુ સતત બળવાખોરી વિરોધી કામગીરીએ યુનિટને નોંધપાત્ર રીતે નબળું પાડ્યું હતું.
“એવી મજબૂત શક્યતા છે કે બટાલિયનના ઘણા બાકીના સભ્યો પણ આગામી દિવસોમાં અધિકારીઓનો સંપર્ક કરી શકે છે અને દેવામાં જાેડાઈ શકે છે,” એક ગુપ્તચર અધિકારીએ જણાવ્યું. અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે દેવાના શરણાગતિથી માઓવાદી સંગઠનની કાર્યકારી કરોડરજ્જુને નિર્ણાયક ફટકો પડ્યો છે.
ઁન્ય્છ – જે લાંબા સમયથી માઓવાદી સેન્ટ્રલ મિલિટરી કમિશનની લશ્કરી કરોડરજ્જુ તરીકે ગણવામાં આવે છે – હવે વ્યાપકપણે પતનની આરે હોવાનું માનવામાં આવે છે. હિડમાની હત્યા અને દેવાના શરણાગતિ સાથે, સંગઠનની સંગઠિત સશસ્ત્ર કાર્યવાહી કરવાની ક્ષમતામાં ભારે ઘટાડો થયો હોવાનું માનવામાં આવે છે
ઁન્ય્છ ની રચના ૨ ડિસેમ્બર, ૧૯૯૯ ના રોજ પીપલ્સ ગેરિલા આર્મી (ઁય્છ) તરીકે કરવામાં આવી હતી, જે ઝ્રઁૈં (સ્ન્) પીપલ્સ વોર પાર્ટીના નેતાઓ નલ્લા આદિ રેડ્ડી ઉર્ફે શ્યામ, એરમ રેડ્ડી સંતોષ રેડ્ડી ઉર્ફે મહેશ અને સીલમ નરેશની પ્રથમ પુણ્યતિથિ પર કરવામાં આવી હતી, જેઓ કરીમનગર જિલ્લામાં કોયુર એન્કાઉન્ટરમાં માર્યા ગયા હતા.
૨૧ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૦૪ ના રોજ માઓવાદી કોમ્યુનિસ્ટ સેન્ટર ઓફ ઈન્ડિયા (સ્ઝ્રઝ્રૈં) સાથે ઝ્રઁૈં (પીપલ્સ વોર) ના વિલીનીકરણ પછી, ઁય્છ ને ઁન્ય્છ તરીકે ફરીથી નામ આપવામાં આવ્યું.
તેની ટોચ પર, ઁન્ય્છ લગભગ આઠ બટાલિયન અને ૧૩ પ્લાટૂન સાથે કાર્યરત હતું, જેમાં અંદાજિત ૧૦,૦૦૦ થી ૧૨,૦૦૦ સશસ્ત્ર કેડર હતા, જેના કારણે ઝ્રઁૈં (માઓવાદી) મોટા પાયે હુમલા કરી શક્યા.