ઉત્તરાખંડ સરકારે હિમાલયના મંદિરોની વાર્ષિક યાત્રા કરવા માટે સવારે ૭ વાગ્યે ઓનલાઈન પોર્ટલ ખોલ્યું હોવાથી શુક્રવારે ચાર ધામ યાત્રા નોંધણી પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ.
આ વર્ષની યાત્રા ૧૯ એપ્રિલે યમુનોત્રી મંદિર અને ગંગોત્રી મંદિરના પોર્ટલ ખોલવાની સાથે શરૂ થશે. કેદારનાથ મંદિરના પોર્ટલ ૨૨ એપ્રિલે ખુલશે, ત્યારબાદ ૨૩ એપ્રિલે બદ્રીનાથ મંદિર ખુલશે.
સરકારે યાત્રાનું સુગમ સંચાલન સુનિશ્ચિત કરવા માટે બહુવિધ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા ફરજિયાત ઓનલાઈન નોંધણી શરૂ કરી છે, એમ પર્યટન વિભાગમાં ચાર ધામ યાત્રા માટે ખાસ ફરજ પરના અધિકારી પ્રજાપતિ નૌટિયાલે જણાવ્યું હતું.
“એકદમ સરળ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે, ચાર ધામ યાત્રા માટે ઓનલાઈન નોંધણી શુક્રવારે સવારે ૭ વાગ્યે શરૂ થઈ હતી. અમે પ્રાપ્ત નોંધણીઓની સંખ્યાનો ડેટા સંકલિત કરી રહ્યા છીએ, જે મોડી સાંજ અથવા સવાર સુધીમાં ઉપલબ્ધ થશે,” નૌટિયાલે જણાવ્યું.
યાત્રાળુઓ સત્તાવાર પોર્ટલ દ્વારા અથવા ટુરિસ્ટ કેર ઉત્તરાખંડ મોબાઇલ એપ્લિકેશન દ્વારા તેમના આધાર કાર્ડનો ઉપયોગ કરીને નોંધણી કરાવી શકે છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે નોંધણી વગર ચાર ધામ મંદિરોમાં ભક્તોને પ્રવેશ આપવામાં આવશે નહીં. વિદેશી નાગરિકો ઓનલાઈન નોંધણી પોર્ટલ પર આપવામાં આવેલી ઇમેઇલ સુવિધા દ્વારા નોંધણી કરાવી શકે છે.
સરકારે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ ન કરી શકે તેવા યાત્રાળુઓને મદદ કરવા માટે ઑફલાઇન નોંધણી સુવિધાઓની પણ જાહેરાત કરી છે. આ કેન્દ્રો યાત્રા શરૂ થવાના બે દિવસ પહેલા, ૧૭ એપ્રિલથી કાર્યરત થશે.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે ઋષિકેશમાં યાત્રા નોંધણી કેન્દ્ર અને ટ્રાન્ઝિટ કેમ્પ, હરિદ્વારમાં ઋષિકુલ ગ્રાઉન્ડ અને દેહરાદૂનમાં વિકાસનગર સહિત મુખ્ય સ્થળોએ ભૌતિક નોંધણી કાઉન્ટર સ્થાપિત કરવામાં આવશે.
ઉત્તરકાશી હોટેલ એસોસિએશનના પ્રમુખ શૈલેન્દ્ર માતુરાએ જણાવ્યું હતું કે પ્રદેશમાં હોટેલ બુકિંગ હાલમાં ૮-૧૦% ની આસપાસ છે, પરંતુ નોંધણી શરૂ થયા પછી આ આંકડો નોંધપાત્ર રીતે વધવાની અપેક્ષા છે.
“ચાર ધામ યાત્રા નોંધણી શરૂ થયા પછી, અમને અપેક્ષા છે કે ૧૯ એપ્રિલે મંદિર પોર્ટલ ખુલ્યા પછીના પહેલા મહિનામાં બુકિંગમાં વધારો થશે અને ૫૦% ને પાર કરશે,” તેમણે કહ્યું.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય સરકાર રજિસ્ટર્ડ યાત્રાળુઓને ટ્રેક કરવા માટે ય્ઁજી-આધારિત મોનિટરિંગ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે, જે પ્રવાસીઓની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવામાં અને ભીડ અટકાવવા માટે દરેક મંદિરમાં મુલાકાતીઓની સંખ્યાને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.
સહાય અને ફરિયાદ નિવારણ માટે ૨૪/૭ ટોલ-ફ્રી હેલ્પલાઇન (૦૧૩૫-૧૩૬૪) પણ સક્રિય કરવામાં આવી છે. યાત્રા સરળ રહે તે માટે શ્રદ્ધાળુઓને અગાઉથી નોંધણી પૂર્ણ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
ગયા વર્ષે, ચાર ધામ યાત્રા માટે ૫.૯ મિલિયનથી વધુ નોંધણીઓ નોંધાઈ હતી, અને અધિકારીઓને અપેક્ષા છે કે આ વર્ષે આ સંખ્યા વધુ વધશે.
૧૦ મેના રોજ પોર્ટલ ખુલ્યા પછી કુલ ૪.૮ મિલિયન યાત્રાળુઓએ ચાર ધામ મંદિરો અને હેમકુંડ સાહિબની મુલાકાત લીધી હતી. આમાંથી, લગભગ ૧.૪૨ મિલિયન લોકોએ બદ્રીનાથ મંદિર, ૧.૬૫ મિલિયન લોકોએ કેદારનાથ મંદિર, ૦.૮૧ મિલિયન લોકોએ ગંગોત્રી મંદિર અને ૦.૭૧ મિલિયન લોકોએ યમુનોત્રી મંદિરની મુલાકાત લીધી હતી, જ્યારે ૧૮૩,૭૨૨ યાત્રાળુઓએ હેમકુંડ સાહિબમાં દર્શન કર્યા હતા.
પર્યટન વિભાગના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ૨૦૨૩ માં, ચાર ધામ યાત્રાએ અગાઉના તમામ રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા હતા, જેમાં યાત્રાળુઓનો ધસારો ૫.૬ મિલિયનને વટાવી ગયો હતો.