રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના વડા મોહન ભાગવતે લોકોને જાતિ, ભાષા અને સંપત્તિ આધારિત વિભાજનથી ઉપર ઉઠવા વિનંતી કરી, ભાર મૂક્યો કે સમગ્ર રાષ્ટ્ર દરેકનું છે. છત્તીસગઢના રાયપુર જિલ્લાના સોનપૈરી ગામમાં એક હિન્દુ સંમેલનમાં બોલતા, તેમણે સમાજમાં સમાવેશી અભિગમ અપનાવવાની હાકલ કરી અને સાચા સંવાદ તરફના પ્રથમ પગલા તરીકે મનમાંથી ભેદભાવ દૂર કરવાની જરૂરિયાત પર પ્રકાશ પાડ્યો. ભાગવતે કહ્યું કે દેશને એકતાની ભાવના દ્વારા જાેવો જાેઈએ અને ઉમેર્યું કે મંદિરો, જળાશયો અને સ્મશાન જેવી જાહેર સુવિધાઓ દરેક હિન્દુ માટે ખુલ્લી હોવી જાેઈએ.
આખું ભારત મારું છે: ભાગવત
ભાગવતે લોકોને દરેકને પોતાનો માનવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા. “આખો દેશ દરેકનો છે, અને આ ભાવના સાચી સામાજિક સંવાદ છે…કોઈને પણ જાતિ, સંપત્તિ, ક્ષેત્ર કે ભાષા દ્વારા ન્યાય ન આપવો જાેઈએ,” તેમણે કહ્યું, સમાચાર એજન્સી ઁ્ૈં મુજબ. આ અભિગમને સામાજિક સમરસતા ગણાવતા, ભાગવતે કૌટુંબિક જાેડાણને પુનર્જીવિત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો અને ઘરોને અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછો એક દિવસ વહેંચાયેલ ભોજન, પ્રાર્થના અને અર્થપૂર્ણ ચર્ચાઓ જેવી સામૂહિક પ્રવૃત્તિઓ માટે સમર્પિત કરવા વિનંતી કરી. તેમણે આ વાતચીતોને મંગલ સંવાદ તરીકે વર્ણવી.
‘પરિવારિક સંપર્ક એકલતાને અટકાવી શકે છે‘
આધુનિક જીવનમાં એકલતાના વધતા મુદ્દા પર પ્રકાશ પાડતા, ભાગવતે કહ્યું કે પરિવારોમાં નિયમિત જાેડાણ લોકોને હાનિકારક ટેવોથી દૂર રાખી શકે છે. “લોકો ઘણીવાર ખરાબ ટેવોમાં પડી જાય છે જ્યારે તેઓ એકલતા અનુભવે છે. પરિવારોમાં નિયમિત સંપર્ક અને સંવાદ આને રોકવામાં મદદ કરી શકે છે,” તેમણે કહ્યું. તેમણે કુટુમ્બ પ્રબોધન વિશે પણ વાત કરી અને વ્યક્તિઓને સમાજ અને રાષ્ટ્ર માટે દરરોજ કેટલો સમય અને પ્રયત્ન કરે છે તેના પર ચિંતન કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા.
મંદિરો
અને પાણીના સ્ત્રોતોની ઍક્સેસ બધા માટે સમાન હોવી જાેઈએ
ભાગવતે ભાર મૂક્યો કે આવશ્યક સમુદાય જગ્યાઓ દરેક હિન્દુ માટે ખુલ્લી હોવી જાેઈએ. “બધા સ્થાનિક સંસાધનો અને સુવિધાઓ, તળાવ અને કુવા જેવા પાણીના સ્ત્રોત, મંદિરો અને મઠો જેવા પૂજા સ્થાનો, ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ માટેની વ્યવસ્થા અને મૃત્યુ પછી અંતિમ સંસ્કાર પણ બધા હિન્દુઓ માટે ખુલ્લા હોવા જાેઈએ,” તેમણે કહ્યું. આરએસએસ વડાએ ઉમેર્યું કે દરેક પ્રયાસ સંવાદ અને સમજણ દ્વારા કરવા જાેઈએ અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે એકતામાં ક્યારેય સંઘર્ષ ન હોવો જાેઈએ.
પર્યાવરણીય જવાબદારી અને નાગરિક શિસ્ત
ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને પર્યાવરણીય નુકસાન અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતા, ભાગવતે લોકોને નાના વ્યક્તિગત કાર્યોથી સંરક્ષણ શરૂ કરવા પ્રોત્સાહિત કર્યા. તેમણે પાણી બચાવવા, વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ અપનાવવા, સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિક ઘટાડવા અને વધુ વૃક્ષો વાવવા વિશે વાત કરી. તેમણે ઘરે માતૃભાષાનો ઉપયોગ, ભારતીય પોશાકનો આદર અને દવાઓ જેવી આયાતી વસ્તુઓ જરૂરી હોય તેવા કિસ્સાઓમાં સિવાય સ્થાનિક રીતે બનાવેલા ઉત્પાદનો પસંદ કરીને સ્વદેશીને ટેકો આપવા માટે પણ પ્રોત્સાહન આપ્યું. ભાગવતે કડક શિસ્ત, બંધારણનું પાલન અને પ્રસ્તાવનાનું નિયમિત વાંચન, નાગરિકોની મૂળભૂત ફરજાે અને જવાબદારીઓ માટે હાકલ કરી. તેમણે કહ્યું કે આ મૂલ્યો વડીલોનો આદર કરવા અને જરૂરિયાતમંદોને મદદ કરવા જેવી પરંપરાગત પ્રથાઓ સાથે હાથ મિલાવીને ચાલવા જાેઈએ.
ઇજીજીનું કાર્ય ભારતના દરેક ખૂણા સુધી પહોંચ્યું છે
રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘની યાત્રા પર ચિંતન કરતા ભાગવતે કહ્યું કે નાગપુરમાં એક નાની શાખા તરીકે શરૂ થયેલી સંસ્થા સમગ્ર દેશમાં વિસ્તરી છે. “RSS સ્વયંસેવકો કાશ્મીર, મિઝોરમ, આંદામાન, સિક્કિમ, કચ્છ અને ભારતના ઉત્તર, દક્ષિણ, પૂર્વ અને પશ્ચિમમાં દરેક જગ્યાએ મળી શકે છે.” ભાગવતે આ વૃદ્ધિનો શ્રેય સ્થાપક ડૉ. કેશવ બલિરામ હેડગેવારને આપ્યો, તેમણે સંગઠન પ્રત્યેના તેમના જીવનભરના સમર્પણની પ્રશંસા કરી. તેમણે ઉમેર્યું કે ૧૦૦ વર્ષ પૂર્ણ કરવા એ કોઈ સિદ્ધિ નથી, પરંતુ સમગ્ર ભારતમાં સંઘના કાર્યનો ફેલાવો ખરેખર મહત્વનો છે.