ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA) એ એક નવો નિર્દેશ જારી કર્યો છે જે ફ્લાઇટ દરમિયાન ઓવરહેડ કમ્પાર્ટમેન્ટમાં પાવર બેંકો અને સ્પેર લિથિયમ બેટરીઓના સંગ્રહ પર પ્રતિબંધ મૂકે છે. આ ર્નિણય બોર્ડમાં લિથિયમ બેટરીમાં આગ લાગવાની શ્રેણીબદ્ધ ચિંતાજનક ઘટનાઓ બાદ લેવામાં આવ્યો છે. DGCA ના તાજેતરના “ખતરનાક માલ સલાહકાર પરિપત્ર” માં જણાવાયું છે કે પાવર બેંકો ફક્ત હાથના સામાનમાં જ લઈ જઈ શકાય છે, કારણ કે ઓછા સુલભ વિસ્તારોમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવે ત્યારે આ ઉપકરણોમાંથી નીકળતી આગ શોધી કાઢવી મુશ્કેલ હોય છે.
નવીનતમ નિયમો અનુસાર, મુસાફરોને હવે તેમની પાવર બેંકોને વિમાનના સીટ પાવર સોકેટ્સ સાથે જાેડવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. વધુમાં, ફક્ત ૧૦૦ વોટ-કલાકથી ઓછી ક્ષમતા ધરાવતી પાવર બેંકોને હવાઈ મુસાફરી માટે મંજૂરી આપવામાં આવશે. આનો અર્થ એ છે કે મુસાફરોને બોર્ડમાં ૨૭,૦૦૦દ્બછર થી વધુ ક્ષમતા ધરાવતી પાવર બેંકો લઈ જવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં.
પ્રતિબંધ શા માટે?
પાવર બેંકો, પોર્ટેબલ ચાર્જર અને ઇલેક્ટ્રોનિક ગેજેટ્સમાં સામાન્ય રીતે જાેવા મળતી લિથિયમ બેટરીઓમાં, અમુક પરિસ્થિતિઓમાં વધુ ગરમ થવા, આગ લાગવા અથવા વિસ્ફોટ થવાનું જાેખમ વધારે હોય છે.
ડ્ઢય્ઝ્રછ ના જણાવ્યા મુજબ, સ્માર્ટફોન, લેપટોપ અને ટેબ્લેટ જેવા ઉપકરણોમાં આ બેટરીઓના વ્યાપક ઉપયોગને કારણે લિથિયમ બેટરીમાં આગ લાગવાની ઘટનાઓ વધુ વારંવાર બની છે.
અનિયંત્રિત ગરમી, ઓવરચાર્જિંગ અથવા ઉત્પાદન ખામીઓ, નુકસાન અથવા ખોટી રીતે સંચાલનને કારણે આંતરિક શોર્ટ સર્કિટને કારણે લિથિયમ બેટરીમાં આગ લાગી શકે છે. આ આગ ખાસ કરીને ખતરનાક છે કારણ કે તે સ્વ-ર્નિભર હોઈ શકે છે, જેના કારણે વિશિષ્ટ પદ્ધતિઓ વિના તેને બુઝાવવી લગભગ અશક્ય બની જાય છે.
પ્રતિબંધ માટેનું એક મુખ્ય કારણ ઓવરહેડ સ્ટોરેજ ડબ્બામાં લિથિયમ બેટરીમાં લાગેલી આગને કારણે ઉદ્ભવતું જાેખમ છે. DGCA ચેતવણી આપે છે કે આ કમ્પાર્ટમેન્ટમાં લાગેલી આગ સરળતાથી શોધી શકાતી નથી અથવા ઝડપથી ઉકેલી શકાતી નથી. ઓવરહેડ ડબ્બાઓ મુસાફરો અને ક્રૂ માટે દેખરેખ રાખવા મુશ્કેલ હોવાથી, ધુમાડો અથવા જ્વાળાઓ મહત્વપૂર્ણ ક્ષણો માટે અજાણ રહી શકે છે, જે સંભવિત રીતે બોર્ડ પરના દરેકની સલામતીને જાેખમમાં મૂકે છે.
“ઓવરહેડ સ્ટોરેજ ડબ્બાઓ અથવા કેરી-ઓન બેગેજમાં લિથિયમ બેટરી મૂકવાથી ધુમાડો અથવા આગની શોધમાં વિલંબ થઈ શકે છે અને પ્રતિભાવ ક્રિયાઓમાં અવરોધ આવી શકે છે,” સલાહકારમાં જણાવાયું છે.
તાજેતરની આગ ચિંતાઓ ફેલાવે છે
આ નવો નિયમ શ્રેણીબદ્ધ ઘટનાઓને અનુસરે છે જે વિમાનોમાં લિથિયમ બેટરીના જાેખમોને પ્રકાશિત કરે છે. ૧૯ ઓક્ટોબરના રોજ, દિલ્હી એરપોર્ટ પર ઇન્ડિગોની ફ્લાઇટમાં પાવર બેંકમાં આગ લાગી હતી જ્યારે વિમાન ટેકઓફ માટે ટેક્સી કરી રહ્યું હતું. કેબિન ક્રૂના તાત્કાલિક પ્રતિભાવને કારણે, આગ કોઈ ઈજા વિના બુઝાઈ ગઈ હતી. જાેકે, આ કોઈ અલગ ઘટના નહોતી.
આ વર્ષની શરૂઆતમાં, હાંગઝોઉથી સિઓલ જતી ફ્લાઇટમાં હવામાં જ પાવર બેંકમાં આગ લાગી હતી. આ ઘટના ૧૦ કિલોમીટરની ઊંચાઈએ ઉડતી ચીન સ્થિત એરબસ છ૩૨૧માં બની હતી, જેના કારણે કેબિન ધુમાડાથી ભરાઈ ગયું હતું અને મુસાફરો ગભરાટમાં મુકાઈ ગયા હતા.
ડ્ઢય્ઝ્રછ એ એરલાઇન્સને લિથિયમ બેટરી સંબંધિત તેમના સલામતી મૂલ્યાંકનોને અપડેટ કરવા અને ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોમાંથી ઓવરહિટીંગ, ધુમાડો અથવા આગના પ્રારંભિક ચેતવણી ચિહ્નોને ઓળખવા માટે ક્રૂ તાલીમમાં સુધારો કરવા પણ વિનંતી કરી છે. વધુમાં, સલાહકાર યોગ્ય અગ્નિશામક સાધનોના મહત્વ અને ધુમાડાના શ્વાસમાં લેવાના જાેખમો માટે અસરકારક પ્રતિભાવો પર ભાર મૂકે છે.
મુસાફરોને હવે સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ તેમના ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોમાંથી આવતી કોઈપણ અસામાન્ય ગંધ, ગરમી અથવા ધુમાડાની તાત્કાલિક જાણ કેબિન ક્રૂને કરે. એરલાઇન્સને સૂચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ લિથિયમ બેટરી સંબંધિત કોઈપણ સલામતી સમસ્યાઓની તાત્કાલિક ડ્ઢય્ઝ્રછને જાણ કરે.
આ વિકાસને ધ્યાનમાં રાખીને, મુસાફરોએ ધ્યાન રાખવું જાેઈએ કે પાવર બેંક અને ફાજલ લિથિયમ બેટરી તેમના હાથના સામાનમાં રાખવી જાેઈએ, ચેક કરેલા સામાન અથવા ઓવરહેડ કમ્પાર્ટમેન્ટમાં નહીં.