૨૭૫ બેઠકો, ૧૮.૯ મિલિયન મતદારો: ગયા વર્ષે જેન ઝી વિરોધ પ્રદર્શનો પછી નેપાળમાં પ્રથમ મતદાન
કડક સુરક્ષા વચ્ચે, નેપાળીઓ ગુરુવારે મહત્વપૂર્ણ સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં મતદાન કરવા માટે મતદાન મથકો પર પહોંચવાનું શરૂ કરી દીધું, જે ગયા વર્ષે જેન ઝીના નેતૃત્વ હેઠળના હિંસક વિરોધ પ્રદર્શન પછી પ્રથમ વખત થયું હતું. ૧૬૫ બેઠકો માટે સીધા મતદાન દ્વારા ૩,૪૦૬ ઉમેદવારો અને પ્રમાણસર મતદાન દ્વારા ૧૧૦ બેઠકો માટે ૩,૧૩૫ ઉમેદવારોમાંથી ૨૭૫ સભ્યોના પ્રતિનિધિ ગૃહની ચૂંટણી માટે ૧૮.૯ મિલિયનથી વધુ પાત્ર નેપાળીઓ તેમના મતાધિકારનો ઉપયોગ કરશે.
મતદાન સવારે ૭ વાગ્યે શરૂ થયું અને સાંજે ૫ વાગ્યે સમાપ્ત થયું. મતપેટીઓ એકત્રિત થયા પછી તરત જ ગણતરી શરૂ થશે. મતદાનની પૂર્વસંધ્યાએ એક પત્રકાર પરિષદને સંબોધતા, કાર્યકારી ચૂંટણી કમિશનર રામ પ્રસાદ ભંડારીએ બુધવારે જણાવ્યું હતું કે ચૂંટણી માટેની તમામ તૈયારીઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે અને મતદારોને લોકશાહી કવાયતમાં સક્રિય અને ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લેવા વિનંતી કરી હતી.
ચૂંટણી પંચ મુજબ, ૩,૪૦૬ ઉમેદવારો સીધા મતદાન પ્રણાલી હેઠળ ચૂંટણી લડી રહ્યા છે, અને ૩,૧૩૫ ઉમેદવારો પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વ હેઠળ બેઠકો માટે સ્પર્ધા કરી રહ્યા છે. એ નોંધવું જાેઈએ કે નેપાળનો રાજકીય પરિદૃશ્ય સ્થાપિત પક્ષો અને સુધારાના એજન્ડા સાથે જાેડાયેલા ઉભરતા પક્ષો વચ્ચે તીવ્ર રીતે વિભાજિત છે.
કેપી શર્મા ઓલીના નેતૃત્વ હેઠળ નેપાળની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી (યુનિફાઇડ માર્ક્સવાદી-લેનિનિસ્ટ) અને પુષ્પ કમલ દહલ ‘પ્રચંડ‘ના નેતૃત્વ હેઠળ નેપાળી કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી પરંપરાગત દળો છે. અને પ્રચંડની પાર્ટી જનરલ ઝેડ વિરોધીઓ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલી ચિંતાઓને સંબોધિત કરવાનો દાવો કરે છે, તેણે યુવા નેતાઓને નેતૃત્વ ટ્રાન્સફર કર્યું નથી.
બીજી બાજુ, રવિ લામિછાનેના નેતૃત્વ હેઠળ રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટી (ઇજીઁ), વરિષ્ઠ નેતા બાલેન્દ્ર શાહ અને ગગન થાપાના નેતૃત્વ હેઠળ સુધારેલા નેપાળી કોંગ્રેસે યુવા ચળવળ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાઓને જાહેરમાં સમર્થન આપ્યું છે.
ચૂંટણીમાં અન્ય ઉભરતા ખેલાડીઓમાં કુલમન ઘીસિંગના નેતૃત્વ હેઠળની ઉજ્યાલો નેપાળ પાર્ટી અને ભૂતપૂર્વ ધારણ મેયર હર્કા સંપાંગના નેતૃત્વ હેઠળની શ્રમ શક્તિ પાર્ટીનો સમાવેશ થાય છે, જાેકે તેમનો પ્રભાવ અમુક પ્રદેશો સુધી મર્યાદિત રહે છે.
વડા પ્રધાનપદના ચહેરા કોણ છે?
નેપાળની ચૂંટણી માટે, રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટીએ ૩૫ વર્ષીય કાઠમંડુના ભૂતપૂર્વ મેયર બાલેનને તેના વડા પ્રધાનપદના ઉમેદવાર તરીકે રજૂ કર્યા છે. નેપાળી કોંગ્રેસે ૪૯ વર્ષીય ગગન થાપાને આગળ ધપાવ્યા છે, જ્યારે ઝ્રઁદ્ગ-ેંસ્ન્ એ પેનલના ટોચના પદ માટે ૭૫ વર્ષીય કે પી શર્મા ઓલીને તેના વડા પ્રધાનપદના ચહેરા તરીકે નામ આપ્યું છે.
નેપાળ ચૂંટણી ૨૦૨૬: ભારત શા માટે રસ ધરાવે છે?
૫ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના રોજ યોજાનારી નેપાળની સામાન્ય ચૂંટણીમાં ભારતનો રસ એક મહત્વપૂર્ણ બફર સ્ટેટ તરીકેની તેની ભૂમિકા અને પ્રાદેશિક પ્રભાવમાં મોટા પરિવર્તનની સંભાવના દ્વારા પ્રેરિત છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ માં કેપી શર્મા ઓલીની સરકારને ઉથલાવી નાખનારા “જેન ઝી” પ્રદર્શનો બાદ, ભારત નજીકથી જાેઈ રહ્યું છે કે શું વધુ સ્થિર, ભારત તરફી વહીવટ ઉભરી આવે છે. વહેંચાયેલ ખુલ્લી સરહદ અને “રોટી-બેટી” (રોટલી અને દીકરી) ના સંબંધો નેપાળના સ્થાનિક રાજકારણને ભારત માટે સ્થાનિક મુદ્દો બનાવે છે.
“મારી ફરજ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે…” નેપાળના વચગાળાના વડા પ્રધાન સુશીલા કાર્કીએ દેશની ૨૦૨૬ ની સામાન્ય ચૂંટણી માટે મતદાન કર્યા પછી કહ્યું.
કાઠમંડુમાં, હવામાન સારું હતું, આકાશ સ્વચ્છ હતું અને લોકો ઉત્સાહપૂર્વક મતદાન કરવા માટે કતારમાં ઉભા હતા. જનરલ ઝેડ યુવાનોએ ૮ અને ૯ સપ્ટેમ્બરના રોજ બે દિવસના ઉગ્ર વિરોધ પ્રદર્શનો દ્વારા, નેપાળના કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી (યુનિફાઇડ માર્ક્સવાદી-લેનિનિસ્ટ) – સીપીએન-યુએમએલ – ના અધ્યક્ષ, વડા પ્રધાન ઓલીને હાંકી કાઢ્યા – જે નેપાળી કોંગ્રેસના સમર્થન સાથે ગઠબંધન સરકારનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા હતા, જેને લગભગ બે-તૃતીયાંશ બહુમતીનો ટેકો મળ્યો હતો.
ઓલીની હકાલપટ્ટી પછી, રાષ્ટ્રપતિ રામચંદ્ર પૌડેલે ૧૨ સપ્ટેમ્બરના રોજ પ્રતિનિધિ ગૃહનું વિસર્જન કર્યું અને સુશીલા કાર્કીને કાર્યકારી વડા પ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કર્યા.
નેપાળે ચૂંટણી માટે ત્રણ દિવસની રજા જાહેર કરી
જેન ઝી દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા મુખ્ય મુદ્દાઓ ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી, સુશાસન, ભત્રીજાવાદનો અંત, રાજકીય નેતૃત્વમાં પેઢીગત પરિવર્તન વગેરે છે. બુધવારથી, નેપાળે ચૂંટણી માટે ત્રણ દિવસની રજા જાહેર કરી છે.
ચૂંટણી પંચના આંકડા દર્શાવે છે કે કુલ ૧૦,૯૬૭ મતદાન મથકો અને ૨૩,૧૧૨ મતદાન કેન્દ્રો છે. ૬૫ જેટલા રાજકીય પક્ષો ચૂંટણીમાં ભાગ લઈ રહ્યા છે.
નેપાળમાં ચૂંટણી માટે સંપૂર્ણ સુરક્ષા વ્યવસ્થા
ચૂંટણી પંચે બુધવારે જણાવ્યું હતું કે નેપાળમાં ગુરુવારે યોજાનારી ચૂંટણી માટે સંપૂર્ણ સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી છે, જેમાં નેપાળ સેના સાથે સંકલિત સુરક્ષા યોજના હેઠળ ૩ લાખથી વધુ સુરક્ષા કર્મચારીઓને તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે.
મતદાનની પૂર્વસંધ્યાએ અહીં એક પત્રકાર પરિષદને સંબોધતા કાર્યકારી ચૂંટણી કમિશનર રામ પ્રસાદ ભંડારીએ જણાવ્યું હતું કે ચૂંટણી માટેની તમામ તૈયારીઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે અને મતદારોને લોકશાહી પ્રક્રિયામાં સક્રિય અને ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લેવા વિનંતી કરી છે.
તેમણે કહ્યું કે નેપાળ સેના સાથે સંકલિત સુરક્ષા યોજના હેઠળ ૩૦૦,૦૦૦ થી વધુ સુરક્ષા કર્મચારીઓને તૈનાત કરીને સંપૂર્ણ સુરક્ષા વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. ભંડારીએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે મતદારો મોટી સંખ્યામાં તેમના મતાધિકારનો ઉપયોગ કરશે.