પ્રશાંત કિશોરની આગેવાની હેઠળની જન સુરાજ પાર્ટીએ ૨૦૨૫ ની બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી રદ કરવાની માંગણી સાથે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરી છે, જેમાં આદર્શ આચાર સંહિતા ના અમલ દરમિયાન મહિલા મતદારોને ?૧૦,૦૦૦ ના સીધા રોકડ ટ્રાન્સફર સહિત મોટા પાયે ચૂંટણી ગેરરીતિઓનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે.
ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની આગેવાની હેઠળની બેન્ચ ગુરુવારે આ મામલાની સુનાવણી કરવાની છે.
જન સુરાજે પોતાની અરજીમાં આરોપ લગાવ્યો છે કે બિહારમાં શાસક સરકાર મુખ્યમંત્રી મહિલા રોજગાર યોજના હેઠળ નવા લાભાર્થીઓની નોંધણી કરીને અને ચૂંટણી સમયગાળા દરમિયાન અંદાજે ૨૫-૩૫ લાખ મહિલા મતદારોને ?૧૦,૦૦૦ ટ્રાન્સફર કરીને “ગેરકાયદેસર, ગેરબંધારણીય અને ભ્રષ્ટ પ્રથાઓ” માં રોકાયેલી છે, જે સ્ઝ્રઝ્ર અને મુક્ત અને ન્યાયી ચૂંટણીની બંધારણીય ગેરંટીઓનું ઉલ્લંઘન છે.
પક્ષે એવી ઘોષણા કરવાની માંગ કરી છે કે ચૂંટણી પ્રક્રિયા દરમિયાન લાભાર્થીઓનો ઉમેરો અને નાણાંની ચુકવણી ગેરકાયદેસર છે અને કલમ ૧૪ અને ૨૧ (સમાનતા અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા), કલમ ૧૧૨ અને ૨૦૨ (બજેટરી પ્રક્રિયા દ્વારા જાહેર ખર્ચ) અને કલમ ૩૨૪ ની વિરુદ્ધ છે, જે ભારતીય ચૂંટણી પંચ ને મુક્ત અને નિષ્પક્ષ ચૂંટણી સુનિશ્ચિત કરવાની સત્તા આપે છે.
જન સુરાજે કોર્ટને વિનંતી પણ કરી છે કે ચૂંટણી પંચને બંધારણની કલમ ૩૨૪ અને લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમની કલમ ૧૨૩ હેઠળ કાર્યવાહી કરવાનો નિર્દેશ આપે, જે ચૂંટણીમાં લાંચ અને ભ્રષ્ટ પ્રથાઓ સાથે વ્યવહાર કરે છે. તેણે દલીલ કરી છે કે ચૂંટણી સમયગાળા દરમિયાન સીધા લાભ ટ્રાન્સફર મતદારોને પ્રભાવિત કરવાના હેતુથી “સંતોષ” સમાન છે.
રોકડ ટ્રાન્સફર ઉપરાંત, અરજીમાં મતદાનના બંને તબક્કા દરમિયાન રાજ્ય સંચાલિત ત્નઈઈફૈંદ્ભછ કાર્યક્રમ હેઠળ સ્વ-સહાય જૂથો સાથે સંકળાયેલી લગભગ ૧.૮૦ લાખ મહિલા લાભાર્થીઓને મતદાન મથકો પર તૈનાત કરવા પર પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવ્યો છે, અને આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે કે આનાથી ચૂંટણી પ્રક્રિયાની નિષ્પક્ષતા સાથે ચેડા થયા છે.
આ કથિત ઉલ્લંઘનોને ટાંકીને, પાર્ટીએ ૨૦૨૫ ની બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીના પરિણામો રદબાતલ જાહેર કરવાની માંગ કરી છે, સાથે જ નવી ચૂંટણીઓ યોજવાનો નિર્દેશ પણ માંગ્યો છે.
અરજી સુપ્રીમ કોર્ટના ૨૦૧૩ ના એસ સુબ્રમણ્યમ બાલાજી વિરુદ્ધ તમિલનાડુ રાજ્યના ચુકાદા પર પણ આધાર રાખે છે, જેમાં ચૂંટણી પૂર્વેના વચનો અને રાજ્ય દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવેલા મફત ભેટોના મુદ્દાની તપાસ કરવામાં આવી હતી. જન સુરાજે કોર્ટને વિનંતી કરી છે કે તેઓ ચૂંટણી પંચને મફત ભેટો, સીધા લાભ ટ્રાન્સફર યોજનાઓ અને કલ્યાણકારી પગલાં પર વ્યાપક માર્ગદર્શિકા બનાવવા અને આવી યોજનાઓના અમલીકરણ અને ચૂંટણી સમયપત્રકની જાહેરાત વચ્ચે ઓછામાં ઓછો કૂલિંગ-ઓફ સમયગાળો, પ્રાધાન્યમાં છ મહિનાનો ફરજિયાત કરવા નિર્દેશ આપે.
જન સુરાજની ચૂંટણીમાં પદાર્પણ હારમાં સમાપ્ત થયાના મહિનાઓ પછી આ પડકાર આવ્યો છે. પાર્ટીએ બિહારની ૨૪૩ વિધાનસભા બેઠકોમાંથી ૨૩૮ બેઠકો પર ચૂંટણી લડી હતી પરંતુ એક પણ મતવિસ્તાર જીતવામાં નિષ્ફળ રહી હતી. ભાજપ અને નીતિશ કુમારના જનતા દળ (યુનાઇટેડ) ના નેતૃત્વ હેઠળના શાસક દ્ગડ્ઢછ ગઠબંધને ૨૦૨ બેઠકો સાથે શાનદાર જીત મેળવી હતી.
પરિણામો પછી, કિશોરે જાહેરમાં પક્ષની નિષ્ફળતા સ્વીકારી, પરિણામની વ્યક્તિગત જવાબદારી લીધી. જાેકે, તેમણે કહ્યું કે ચૂંટણી કલ્યાણકારી વચનો અને રોકડ ટ્રાન્સફરથી ભારે પ્રભાવિત હતી. તેમણે દાવો કર્યો છે કે દરેક વિધાનસભા મતવિસ્તારમાં, ૬૦,૦૦૦ થી ૬૨,૦૦૦ મહિલાઓને ?૧૦,૦૦૦ મળ્યા હતા અને જાે દ્ગડ્ઢછ સત્તામાં પાછું આવે તો તેમને મોટા નાણાકીય લાભોનું વચન આપવામાં આવ્યું હતું, જેમાં સરકારી અધિકારીઓ અને ત્નઈઈફૈંદ્ભછ કાર્યકરો આ ખાતરીઓ પહોંચાડવામાં સામેલ હોવાનો આરોપ છે.