રાજ્યમાં ચૂંટણી આડે લગભગ એક વર્ષ બાકી છે ત્યારે, પંજાબની આમ આદમી પાર્ટી (APP) સરકારે શનિવારે મહિલાઓને માસિક રોકડ ટ્રાન્સફરના પોતાના વચનને પૂર્ણ કરવા માટે એક યોજનાની જાહેરાત કરી. આ પહેલ હેઠળ, ભગવંત માનની આગેવાની હેઠળની સરકાર બધી પુખ્ત મહિલાઓને દર મહિને ?૧,૦૦૦ ટ્રાન્સફર કરશે; અનુસૂચિત જાતિ સમુદાયની મહિલાઓ માટે, તે ?૧,૫૦૦ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ પર રજૂ કરાયેલા આગામી નાણાકીય વર્ષના બજેટમાં, નાણામંત્રી હરપાલ સિંહ ચીમાએ ?૯,૩૦૦ કરોડની ‘મુખ્યમંત્રી માવન ધ્યાન સતિકાર યોજના‘ (મુખ્યમંત્રી માતા અને પુત્રીઓ માટે આદર યોજના) ની જાહેરાત કરી.
ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર યોજના લગભગ સાવર્ત્રિક બનાવવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે, જે પંજાબની તમામ પુખ્ત મહિલાઓના લગભગ ૯૭%ને આવરી લે છે, જે ભારતમાં આ પ્રકારનું સૌથી વધુ કવરેજ છે.
“પંજાબમાં ૧૮ વર્ષથી વધુ ઉંમરની દરેક મહિલા આ યોજના હેઠળ નોંધણી કરાવવા માટે પાત્ર હશે, ફક્ત થોડા જ, એટલે કે વર્તમાન અથવા ભૂતપૂર્વ કાયમી સરકારી કર્મચારીઓ, વર્તમાન અને ભૂતપૂર્વ સાંસદો અને ધારાસભ્યો અને આવકવેરા ચૂકવનારાઓ સિવાય,” ચીમાએ જણાવ્યું.
“હાલની સામાજિક સુરક્ષા પેન્શન યોજનાઓ – જેમ કે વૃદ્ધાવસ્થા અથવા વિધવા/નિરાધાર મહિલા પેન્શન, અથવા અપંગતા પેન્શન યોજના – હેઠળ નોંધાયેલી મહિલાઓ પણ આ યોજના હેઠળ પાત્ર બનશે,” તેમણે ઉમેર્યું.
પંજાબ બજેટ: ‘માતાઓ અને પુત્રીઓને શ્રદ્ધાંજલિ‘
એકંદરે, મંત્રી ચીમાએ ૨૦૨૬-૨૭ નાણાકીય વર્ષ માટે કુલ ?૨,૬૦,૪૩૭ કરોડના બજેટ ખર્ચનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો, જે રાજ્યની “માતાઓ અને પુત્રીઓ” ને શ્રદ્ધાંજલિ તરીકે દરખાસ્તો ઘડી રહ્યા છે.
બજેટ દેખીતી રીતે ૨૦૨૭ વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પહેલા આક્રમક કલ્યાણ ખર્ચ અને નાણાકીય શિસ્તને સંતુલિત કરવાનો હેતુ ધરાવે છે.
નાણામંત્રીએ સામાજિક કલ્યાણ અને ન્યાય માટે ૧૮,૩૦૪ કરોડનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો, જે વિભાગ માટે અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ ફાળવણી છે. આમાં આશીર્વાદ યોજના માટે ?૩૬૦ કરોડ અને પોસ્ટ-મેટ્રિક શિષ્યવૃત્તિ માટે ૨૬૧ કરોડનો સમાવેશ થાય છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, પંજાબ રાજ્ય વીજળી નિયમનકારી પંચના તાજેતરના આદેશને પગલે, પ્રસ્તાવિત વીજળી સબસિડી ?૧૫,૫૫૦ કરોડ સુધી ઘટાડવામાં આવી છે, જે ૨૦૨૫-૨૬ ના બજેટ અંદાજમાં ?૨૦,૫૦૦ કરોડ હતી.
માળખાગત સુવિધા અને ગ્રામીણ વિકાસ
સ્થાનિક માળખાગત સુવિધાને મજબૂત બનાવવા માટે, રંગલા પંજાબ વિકાસ યોજના માટે ફાળવણી બમણી કરીને ૧,૧૭૦ કરોડ કરવામાં આવી છે, જે ૧૧૭ વિધાનસભા મતવિસ્તારોમાંથી દરેક માટે ૧૦ કરોડ પૂરી પાડે છે.
ગ્રામીણ ક્ષેત્રમાં, ૪૦,૧૦૩ કિમી લાંબા ગામડાના રસ્તાઓને અપગ્રેડ કર્યા પછી, સરકાર બાકીના ૧૯,૮૭૬ કિમીને ?૭,૬૦૬ કરોડના અંદાજિત ખર્ચે પૂર્ણ કરવાનું લક્ષ્ય રાખે છે.
કૃષિ, આરોગ્ય અને શિક્ષણ
ચીમાએ કૃષિ અને સંલગ્ન ક્ષેત્રો માટે ૧૫,૩૭૭ કરોડની જાહેરાત કરી, જેમાં ભૂગર્ભજળના સંરક્ષણ માટે સીધા બીજવાળા ચોખા ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ?૪૦ કરોડનો સમાવેશ થાય છે.
આરોગ્ય સંભાળના એક મોટા પ્રયાસમાં, નાણામંત્રીએ મુખ્ય મંત્રી આરોગ્ય યોજના માટે ?૨,૦૦૦ કરોડ ફાળવ્યા, જે પ્રતિ પરિવાર ?૧૦ લાખ વાર્ષિક આરોગ્ય કવર પૂરું પાડે છે.
તબીબી શિક્ષણ અને સંશોધન ક્ષેત્ર માટે ખાસ કરીને ?૧,૨૨૦ કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે.
ગુરુ તેગ બહાદુરની ૩૫૦મી શહીદી જયંતિની ઉજવણી માટે, સરકારે શ્રી આનંદપુર સાહિબ ખાતે એક નવી યુનિવર્સિટી બનાવવાની જાહેરાત કરી, જેમાં એક આધુનિક ટ્રોમા સેન્ટર અને શીખ પવિત્ર શહેરમાં એક સમર્પિત માતા અને બાળ સંભાળ હોસ્પિટલનો સમાવેશ થાય છે.
વધુમાં, ૧૦૦ વધુ આમ આદમી ક્લિનિક સ્થાપિત થવાની તૈયારીમાં છે.
શિક્ષણ ક્ષેત્રને ?૧૯,૨૭૯ કરોડના ખર્ચ સાથે નોંધપાત્ર પ્રોત્સાહન મળ્યું, જે પાછલા વર્ષ કરતાં ૭% વધુ છે.
જ્યારે સરકાર મહત્વાકાંક્ષી વૃદ્ધિ પર નજર રાખે છે, ત્યારે રાજકોષીય ખાધ ય્જીડ્ઢઁ ના ૪.૦૮%
હોવાનો અંદાજ છે, જેમાં અસરકારક મહેસૂલ ખાધ ૨.૦૬% છે.
પંજાબનું બાકી દેવું ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૭ સુધીમાં ?૪,૪૭,૭૫૪.૭૮ કરોડ થવાનો અંદાજ છે, જે ૨૦૨૫-૨૬ના સુધારેલા અંદાજમાં ?૪,૦૭,૭૮૪.૧૪ કરોડ હતું.
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭માં GSDP ૯,૮૦,૬૩૫ કરોડ થવાનો અંદાજ છે, જે ૧૦% વૃદ્ધિ દર દર્શાવે છે. નાણાં પ્રધાને આ ગતિને સુધારેલી કૃષિ ઉત્પાદકતા અને પુનરુત્થાનશીલ સેવા ક્ષેત્રને આભારી છે.
“આ અંદાજાે જવાબદાર નાણાકીય વ્યવસ્થાપનને આર્થિક વિકાસ માટે સતત સમર્થન સાથે જાેડવાના અમારા સંકલ્પને પુન:પુષ્ટ કરે છે,” ચીમાએ નોંધ્યું, ક્રિકેટર હરમનપ્રીત કૌર જેવા દિગ્ગજાેને બજેટમાં “શક્તિ અને આકાંક્ષાઓ” ના પ્રતીક તરીકે માન આપવા માંગે છે.
રાજ્યના માદક દ્રવ્યોના પડકારને સંબોધતા, બજેટમાં એપ્રિલ ૨૦૨૬ માં શરૂ થવા માટે એક વ્યાપક ડ્રગ અને સામાજિક-આર્થિક સર્વેનો પણ પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો હતો.