મોહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વ હેઠળની બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકારે “સ્વતંત્રતા સેનાની” (બીર મુક્તિજાેદ્ધા) શબ્દને ફરીથી વ્યાખ્યાયિત કરતો એક નવો વટહુકમ બહાર પાડ્યો છે, જેના કારણે બંગબંધુ શેખ મુજીબુર રહેમાન અને ૧૯૭૧ના દેશના મુક્તિ યુદ્ધના ૪૦૦ થી વધુ અગ્રણી વ્યક્તિઓ પાસેથી આ દરજ્જાે દૂર કરવામાં આવ્યો છે.
મંગળવારે કાયદા મંત્રાલયના વિધાનસભા અને સંસદીય બાબતો વિભાગ દ્વારા પ્રકાશિત કરાયેલા વટહુકમમાં જણાવાયું છે કે સૈયદ નઝરુલ ઇસ્લામ, તાજુદ્દીન અહમદ, એમ મન્સુર અલી અને એએચએમ કમરઉઝમાન જેવા રાજકીય નેતાઓને હવે સત્તાવાર રીતે સ્વતંત્રતા સેનાની તરીકે માન્યતા આપવામાં આવશે નહીં.
તેના બદલે, તેમને હવે “મુક્તિ યુદ્ધના સહયોગી” (મુક્તિજુદ્ધેર શોહોજાેગી) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવશે.
નવા વટહુકમ મુજબ સ્વાતંત્ર્ય સેનાની કોણ હશે?
અપડેટ કરેલી વ્યાખ્યા મુજબ, વીર મુક્તિજાેદ્ધ એવી વ્યક્તિ છે જેણે ૨૬ માર્ચથી ૧૬ ડિસેમ્બર, ૧૯૭૧ ની વચ્ચે, કબજે કરનાર પાકિસ્તાની દળો સામે સ્વતંત્રતા યુદ્ધમાં સક્રિયપણે ભાગ લેવાના સ્પષ્ટ ઉદ્દેશ્ય સાથે, દેશની અંદર તાલીમ લીધી હોય અથવા તાલીમ શિબિરોમાં જાેડાવા માટે સરહદ પાર કરીને ભારતમાં પ્રવેશ કર્યો હોય.
લાયકાત મેળવવા માટે, વ્યક્તિઓ યુદ્ધ સમયગાળા દરમિયાન સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત ઓછામાં ઓછી ઉંમરના નાગરિકો અથવા સશસ્ત્ર દળોના સભ્યો હોવા જાેઈએ જે સીધા યુદ્ધમાં જાેડાયા હતા.
સાથેજ આ વટહુકમ એ પણ પુષ્ટિ આપે છે કે પાકિસ્તાની દળો અને તેમના સહયોગીઓ (બિરંગના) દ્વારા ત્રાસ સહન કરનારી મહિલાઓ, તેમજ ફિલ્ડ હોસ્પિટલોમાં ઘાયલ લડવૈયાઓની સારવાર કરનારા ડોકટરો, નર્સો અને તબીબી કર્મચારીઓને સ્વતંત્રતા સેનાની તરીકે માન્યતા આપવામાં આવશે.
બાંગ્લાદેશી ચલણમાંથી મુજીબુર રહેમાનનું નામ દૂર કરવામાં આવ્યું
ગયા વર્ષે મહિનાઓ સુધી ચાલેલા વિરોધ પ્રદર્શનો બાદ તેમની પુત્રી શેખ હસીનાની સરકારને ઉથલાવી દીધા પછી યુનુસના નેતૃત્વ હેઠળની વચગાળાની સરકારે શેખ મુજીબુર રહેમાનનું નામ દેશના ઇતિહાસમાંથી ભૂંસી નાખવાનો પ્રયાસ કર્યો હોય તેવું આ પહેલી વાર નથી.
સોમવારે, દેશની સેન્ટ્રલ બેંકે નવી ડિઝાઇન કરેલી નોટો બહાર પાડવાની જાહેરાત કરી, જે દેશના સ્થાપક પિતાના ચિત્રને કુદરતી લેન્ડસ્કેપ્સ અને પરંપરાગત સીમાચિહ્નોની છબીઓથી બદલે છે.
અત્યાર સુધી, બધી બેંક નોટોમાં શેખ મુજીબુર રહેમાનનું ચિત્ર દર્શાવવામાં આવ્યું હતું, જેમણે ૧૯૭૧ માં બાંગ્લાદેશને પાકિસ્તાનથી સ્વતંત્રતા અપાવી હતી અને બાદમાં ચાર વર્ષ પછી લશ્કરી બળવામાં તેમની હત્યા કરવામાં આવી હતી.
સેન્ટ્રલ બેંકે સ્પષ્ટતા કરી કે નવી જારી કરાયેલી નોટો શેખ મુજીબુર રહેમાનના ચિત્ર સાથે હાલની નોટો તેમજ વર્તમાન સિક્કાઓ સાથે ફરશે.