ક્રેમલિનના વિદેશ નીતિ સહાયક યુરી ઉષાકોવના જણાવ્યા અનુસાર, રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને ભૂતપૂર્વ યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે શનિવારે મધ્ય પૂર્વમાં ઝડપથી બગડતી પરિસ્થિતિ, ઈરાન પરમાણુ વાટાઘાટોના સંભવિત પુનરુત્થાન અને યુક્રેનમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અંગે ચર્ચા કરવા માટે ૫૦ મિનિટનો ફોન કોલ કર્યો હતો.
વાર્તાલાપના કેન્દ્રમાં મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ
ઈરાની લશ્કરી માળખા પર ઈઝરાયલના તાજેતરના હવાઈ હુમલા બાદ વ્યાપક પ્રાદેશિક યુદ્ધની વધતી જતી આશંકા વચ્ચે આ વાતચીત થઈ હતી, જેનો જવાબ તેહરાને આપવાનું વચન આપ્યું છે. ઉષાકોવે આ કોલને “અર્થપૂર્ણ અને ખૂબ જ ઉપયોગી” ગણાવ્યો હતો, અને ભાર મૂક્યો હતો કે “મધ્ય પૂર્વમાં પરિસ્થિતિમાં ખતરનાક વધારો સ્વાભાવિક રીતે મંતવ્યોના આદાનપ્રદાનના કેન્દ્રમાં હતો.”
પુતિને ટ્રમ્પને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ ઈબ્રાહિમ રાયસી અને ઇઝરાયલી વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ સાથેના તાજેતરના ફોન સંપર્કો વિશે માહિતી આપી હોવાનું કહેવાય છે. તેમણે ઈરાની પરમાણુ મુદ્દા પર “પરસ્પર સ્વીકાર્ય કરારો” મેળવવાના રશિયાના લાંબા સમયથી ચાલતા પ્રસ્તાવનો પુનરોચ્ચાર કર્યો, જે ફરી એકવાર વૈશ્વિક રાજદ્વારીમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
રશિયન મીડિયા અનુસાર, પુતિને “ઈરાન વિરુદ્ધ ઇઝરાયલના અપ્રમાણસર પગલાં” તરીકે ઓળખાતી આ દરખાસ્તની પણ ટીકા કરી હતી, અને ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે વધુ લશ્કરી ઉગ્રતા આ ક્ષેત્રને અસ્થિર બનાવી શકે છે, જેને પુન:પ્રાપ્તિ પછી પણ અસ્થિર કરી શકાય છે.
આગામી યુએસ ચૂંટણીમાં ભાગ લેવાની અપેક્ષા રાખતા ટ્રમ્પે પરિસ્થિતિને “ખૂબ જ ચિંતાજનક” ગણાવી હતી અને બંને નેતાઓ સંયુક્ત વ્યાપક કાર્ય યોજના પર વાટાઘાટોમાં પાછા ફરવાની શક્યતાને નકારી ન કાઢવા સંમત થયા હતા, જેને સામાન્ય રીતે ઈરાન પરમાણુ કરાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
યુક્રેન યુદ્ધ અને ઇસ્તંબુલ કરાર
બંને નેતાઓએ યુક્રેનમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જે હવે તેના ત્રીજા વર્ષમાં છે. ઉષાકોવે જણાવ્યું હતું કે પુતિને ટ્રમ્પને ૨ જૂને ઇસ્તંબુલમાં તાજેતરની શાંતિ વાટાઘાટો દરમિયાન થયેલા કરારોના અમલીકરણ વિશે અપડેટ કર્યું હતું, જેમાં કેદીઓની આપ-લે અને માનવતાવાદી કોરિડોરનો સમાવેશ થાય છે.
પુતિને યુક્રેન સાથે વાટાઘાટો ફરી શરૂ કરવાની રશિયાની તૈયારીને પુન:પુષ્ટિ આપી, અને સૂચવ્યું કે ૨૨ જૂન પછી વાટાઘાટો ફરી શરૂ થઈ શકે છે. ક્રેમલિનના સૂત્રો અનુસાર, “રશિયા વાતચીત ચાલુ રાખવા માટે તૈયાર છે,” તેમણે કહ્યું.
ટ્રમ્પે સંઘર્ષના “ઝડપી ઉકેલ”માં રસ દર્શાવ્યો હોવાના અહેવાલ છે અને ડોનેટ્સક અને ખાકિર્વ જેવા વિવાદિત પ્રદેશોમાં ચાલી રહેલા લશ્કરી કાર્યવાહીની સ્થિતિ અને માનવતાવાદી પરિસ્થિતિ અંગે વિગતો માંગી છે.
આ કોલ પૂર્વીય મોરચાઓ પર લડાઈ તીવ્ર બનતી વખતે આવ્યો છે, જ્યાં યુક્રેનિયન દળોએ તાજેતરમાં રશિયન ડ્રોન અને તોપખાનાના હુમલાઓની નવી જાણ કરી છે.
વ્યક્તિગત આદાનપ્રદાન અને ઐતિહાસિક પ્રતિબિંબ
ભૌગોલિક રાજકીય મુદ્દાઓના ભારણ હોવા છતાં, નેતાઓએ વ્યક્તિગત શુભેચ્છાઓ પણ આપી. પુતિને ટ્રમ્પને તેમના જન્મદિવસ અને ધ્વજ દિવસ પર અભિનંદન આપ્યા, અને બંને પુરુષોએ બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન યુએસ અને સોવિયેત યુનિયન વચ્ચેના યુદ્ધ સમયના જોડાણને યાદ કર્યું.
“તેઓએ સંતોષ વ્યક્ત કર્યો કે તેમના વર્તમાન સંબંધો વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર સીધી ચર્ચા કરવાની મંજૂરી આપે છે,” ઉષાકોવે નોંધ્યું.
અર્થ અને પ્રતિક્રિયાઓ
આ કોલ ટ્રમ્પના આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર સતત પ્રભાવને રેખાંકિત કરે છે, ભલે તે પદની બહાર હોય. જોકે યુએસ સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટે આ કોલ પર સત્તાવાર રીતે કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી, કેટલાક પશ્ચિમી વિશ્લેષકો આ વાતચીતને એક અનૌપચારિક બેકચેનલ તરીકે જુએ છે જે સંભવિત બીજા ટ્રમ્પ વહીવટ હેઠળ ભવિષ્યની રાજદ્વારી ગતિને આકાર આપી શકે છે.
દરમિયાન, ક્રેમલિન દ્વારા વાતચીતના પ્રચારને કેટલાક લોકો આંતરરાષ્ટ્રીય જોડાણ માટે ખુલ્લાપણાના સંકેત તરીકે અર્થઘટન કરી રહ્યા છે – જ્યારે સાથે સાથે મધ્ય પૂર્વ અને યુક્રેન સંઘર્ષો પર મોસ્કોની સ્થિતિને મજબૂત બનાવે છે.
અનેક પ્રદેશોમાં તણાવ વધી રહ્યો છે ત્યારે, પુતિન-ટ્રમ્પ સંવાદ દર્શાવે છે કે ખાનગી રાજદ્વારી હજુ પણ વિશ્વના કેટલાક સૌથી અસ્થિર કટોકટીઓને સંબોધવામાં કેવી ભૂમિકા ભજવી શકે છે.