ગોંડાથી ચાર વખત સાંસદ રહેલા અને વિદેશ રાજ્યમંત્રી કીર્તિ વર્ધન સિંહના પિતા કુંવર આનંદ સિંહનું ૮૭ વર્ષની વયે લખનૌમાં નિધન થયું. પરિવારના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, રવિવારે રાત્રે તેમની તબિયત અચાનક બગડી ગઈ. તેમને હોસ્પિટલમાં લઈ જવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં તેમને મૃત જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.
સમાજવાદી પાર્ટીના વડા અખિલેશ યાદવ સહિત અગ્રણી રાજકીય હસ્તીઓએ સિંહના નિધન પર શોક વ્યક્ત કર્યો હતો.
શાહી વંશાવળી અને શરૂઆતનું જીવન
૪ જાન્યુઆરી, ૧૯૩૯ના રોજ જન્મેલા, સિંહ માનકાપુરના ભૂતપૂર્વ રાજવી પરિવારમાંથી હતા. તેઓ સ્વતંત્ર પાર્ટીના ભૂતપૂર્વ ધારાસભ્ય રાજા રાઘવેન્દ્ર પ્રતાપ સિંહના પુત્ર હતા.
તેમણે લખનૌની કોલવિન તાલુકેદાર કોલેજમાં પોતાનું શાળાકીય શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યું અને અલ્હાબાદ (હવે પ્રયાગરાજ) માં કૃષિ સંસ્થામાંથી કૃષિમાં બીએસસી કર્યું. બાદમાં તેમણે તેમની મિલકતના કૃષિ કાર્યોનું સંચાલન કર્યું.
સિંહના લગ્ન રાજ્યસભાના ભૂતપૂર્વ સાંસદ અને બારાબંકીના ધારાસભ્ય બિંદુમતી દેવીની પુત્રી વીણા સિંહ સાથે થયા. આ દંપતીને ત્રણ પુત્રીઓ – નિહારિકા સિંહ, રાધિકા સિંહ અને શિવાની રાય – અને એક પુત્ર, કીર્તિ વર્ધન સિંહ, ગોંડાના વર્તમાન સાંસદ અને કેન્દ્રીય મંત્રી હતા.
લાંબી રાજકીય કારકિર્દી
પિતાના મૃત્યુ પછી, સિંહ રાજકારણમાં પ્રવેશ્યા અને ૧૯૬૪, ૧૯૬૭ અને ૧૯૬૯માં ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભામાં ચૂંટાયા. ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીની સલાહ પર, તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાં જાેડાયા. તેઓ ૧૯૭૧માં ગોંડાથી લોકસભામાં ચૂંટાયા અને ફરી ૧૯૮૦, ૧૯૮૪ અને ૧૯૮૯માં પણ ચૂંટાયા.
જાેકે, ૧૯૯૧માં રામ જન્મભૂમિ આંદોલન દરમિયાન તેઓ બ્રિજભૂષણ શરણ સિંહ સામે અને ૧૯૯૬માં ફરી બ્રિજભૂષણની પત્ની કેતકી દેવી સિંહ સામે ચૂંટણી હારી ગયા.
રાજ્યના રાજકારણમાં પાછા ફરો
સિંહ પાછળથી સક્રિય રાજકારણમાં પાછા ફર્યા અને ૨૦૧૨ની ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ગૌરા મતવિસ્તાર જીત્યા. રાજકારણમાંથી નિવૃત્તિ લેતા પહેલા તેમણે અખિલેશ યાદવની આગેવાની હેઠળની સરકારમાં કૃષિ મંત્રી તરીકે સેવા આપી.
“યુપી વાઘ” તરીકે જાણીતા
વ્યાપકપણે આદરણીય અને ઘણીવાર “યુપી વાઘ” તરીકે ઓળખાતા, સિંહનો પૂર્વી ઉત્તર પ્રદેશમાં ભારે પ્રભાવ હતો. ગોંડા જિલ્લામાં, તેમણે એટલી શક્તિનો ઉપયોગ કર્યો કે રાજકીય પક્ષો ઘણીવાર તેમને તેમની પસંદગીના ઉમેદવારોને મેદાનમાં ઉતારવા માટે ખાલી નામાંકન ફોર્મ આપતા હતા. સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવતું હતું કે માનકાપુર રાજવી પરિવારની ભલામણ જિલ્લામાં મુખ્ય રાજકીય હોદ્દાઓ મેળવી શકે છે.
આનંદ સિંહના અવસાન સાથે, ઉત્તર પ્રદેશના રાજકીય ઇતિહાસનો એક મહત્વપૂર્ણ પ્રકરણ સમાપ્ત થાય છે. રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીય રાજકારણ બંનેમાં તેમનો વારસો તેની ઊંડાઈ, પહોંચ અને કાયમી અસર માટે યાદ કરવામાં આવે છે.