બ્રિટનની સરકારે મંગળવારે લંડનમાં ચીનને યુરોપમાં તેનું સૌથી મોટું દૂતાવાસ બનાવવા માટે મંજૂરી આપી દીધી, બ્રિટિશ અને યુએસ રાજકારણીઓની ચેતવણી છતાં કે તેનો ઉપયોગ જાસૂસી માટે આધાર તરીકે થઈ શકે છે, બેઇજિંગ સાથે સંબંધો સુધારવાની આશા સાથે.
લંડનના ટાવર નજીક બે સદી જૂના રોયલ મિન્ટ કોર્ટના સ્થળે નવું દૂતાવાસ બનાવવાની ચીનની યોજના સ્થાનિક રહેવાસીઓ, કાયદા ઘડનારાઓ અને બ્રિટનમાં હોંગકોંગના લોકશાહી તરફી કાર્યકરોના વિરોધને કારણે ત્રણ વર્ષથી અટકી પડી છે.
આ ર્નિણયની જાહેરાત આ મહિને વડા પ્રધાન કીર સ્ટારમરની ચીનની અપેક્ષિત મુલાકાત પહેલાં કરવામાં આવી હતી, જે ૨૦૧૮ પછી કોઈ બ્રિટિશ નેતાની પહેલી મુલાકાત છે. કેટલાક બ્રિટિશ અને ચીની અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે આ યાત્રા દૂતાવાસને મંજૂરી મળવા પર આધારિત હતી.
સરકારે
ર્નિણય પછી કહ્યું કે ગુપ્તચર એજન્સીઓ મંજૂરી પ્રક્રિયા દરમિયાન સામેલ હતી અને વિવિધ રક્ષણાત્મક સુરક્ષા પગલાં ઘડ્યા હતા.
“રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા એ આપણી પ્રથમ ફરજ છે,” એક સરકારી પ્રવક્તાએ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું.
દૂતાવાસ મંજૂરી યુકેના ચીનના મૂંઝવણને હાઇલાઇટ કરે છે
ચીની સરકારે ૨૦૧૮ માં રોયલ મિન્ટ કોર્ટ ખરીદી હતી પરંતુ ૨૦૨૨ માં સ્થાનિક કાઉન્સિલે આ સ્થળ પર નવી દૂતાવાસ બનાવવાની યોજના પરવાનગી માટેની તેમની વિનંતીઓને નકારી કાઢી હતી. ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે ગયા વર્ષે સ્ટારમરને હસ્તક્ષેપ કરવા કહ્યું હતું.
સરકારે ગયા વર્ષે આયોજન ર્નિણય પર નિયંત્રણ મેળવ્યું હતું અને દૂતાવાસને મંજૂરી આપવી જાેઈએ કે કેમ તે અંગે દલીલો સાંભળવા માટે ગયા ફેબ્રુઆરીમાં એક તપાસ યોજાઈ હતી.
બ્રિટન અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના કેટલાક રાજકારણીઓએ કહ્યું છે કે ચીનને લંડનના ઐતિહાસિક નાણાકીય જિલ્લાની નજીક સ્થળ પર બાંધકામ કરવાથી પ્રતિબંધિત કરવું જાેઈએ કારણ કે તે બેઇજિંગને નાણાકીય કંપનીઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા ફાઇબર-ઓપ્ટિક કેબલ પર નજર રાખવા અને વિસ્તારની નીચે મુસાફરી કરવા સક્ષમ બનાવી શકે છે.
વિપક્ષી કન્ઝર્વેટિવ પાર્ટીએ આ ર્નિણયને “કાયરતાનું શરમજનક કૃત્ય” ગણાવ્યું.
લંડનમાં ચીની દૂતાવાસે ટિપ્પણી માટેની વિનંતીનો તાત્કાલિક જવાબ આપ્યો ન હતો.
બ્રિટિશ સુરક્ષા અધિકારીઓએ ચેતવણી આપી હતી કે ચીનને વધુ મોટું દૂતાવાસ બનાવવાની મંજૂરી આપવાનો અર્થ બ્રિટનમાં વધુ ચીની જાસૂસો તેમજ વધુ રાજદ્વારીઓ હશે, લંડનમાં ચીની દૂતાવાસે આ દાવાને ફગાવી દીધો હતો.
બ્રિટનની સ્ૈં૫ સ્થાનિક જાસૂસી એજન્સીના વડાએ ઓક્ટોબરમાં જણાવ્યું હતું કે તેમની જાસૂસી એજન્સીને વિદેશી દૂતાવાસો સાથે વ્યવહાર કરવાનો એક સદીથી વધુનો અનુભવ છે, જે સૂચવે છે કે કોઈપણ સુરક્ષા જાેખમોનું સંચાલન કરી શકાય છે.
પરંતુ સ્ૈં૫ એ ચીન દ્વારા બ્રિટિશ સરકાર સુધી પહોંચ ધરાવતા લોકોની ભરતી અને ખેતી કરવાના પ્રયાસો દ્વારા ઉભા થતા ખતરા અંગે પણ ચેતવણી આપી છે.
એજન્સીએ નવેમ્બરમાં કાયદા નિર્માતાઓને બેઇજિંગ દ્વારા બ્રિટિશ રાજકારણમાં દખલ કરવાનો પ્રયાસ કરવા અંગે ચેતવણી આપી હતી, અને ચીન માટે સંસદના સભ્યો પર જાસૂસી કરવાનો આરોપ લગાવતા બે બ્રિટિશ પુરુષો પરના કેસના પતનને કારણે ટીકા થઈ હતી કે સરકાર રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કરતાં વધુ સારા સંબંધોને પ્રાથમિકતા આપી રહી છે.
ચીનના વર્ષોના રાજદ્વારી દબાણ પછી સરકારે નવા દૂતાવાસને મંજૂરી આપી છે – કારણ કે સ્ટારમર બેઇજિંગ સાથે સંબંધો ફરીથી સેટ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, જે તેમની વિદેશ નીતિની પ્રાથમિકતાઓમાંની એક છે.
બ્રિટન છેલ્લા દાયકામાં યુરોપમાં ચીનના સૌથી મોટા સમર્થક બનવા માંગે છે તે કહેવાથી તેના ઉગ્ર ટીકાકારોમાંના એક બનવા તરફ આગળ વધ્યું છે, અને હવે ફરીથી સંબંધો સુધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. સ્ટાર્મરે ગયા મહિને કહ્યું હતું કે નજીકના વ્યાપારિક સંબંધો રાષ્ટ્રીય હિતમાં છે.
રાજદ્વારી તણાવ
કેટલાક સ્થાનિક રહેવાસીઓ જે ચીન દ્વારા આ વિસ્તારમાં મોટા દૂતાવાસ બનાવવાનો વિરોધ કરે છે તેઓ આ ર્નિણય સામે ન્યાયિક સમીક્ષા માંગવા કે નહીં તે અંગે વિચારી રહ્યા છે.
આયોજન અરજી અનુસાર, નવું દૂતાવાસ વિશ્વની સૌથી મોટી રાજદ્વારી ચોકીઓમાંની એક હશે જેનો વિસ્તાર લગભગ ૫૫,૦૦૦ ચોરસ મીટર (૬૦૦,૦૦૦ ચોરસ ફૂટ) હશે.
આ મધ્ય લંડનમાં ચીનના વર્તમાન દૂતાવાસના કદ કરતાં લગભગ ૧૦ ગણું અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં તેના દૂતાવાસ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે મોટું છે.
મંગળવારના ર્નિણય પહેલાં, ચીને બેઇજિંગમાં તેના દૂતાવાસના વિસ્તરણની બ્રિટનની યોજનાઓને અવરોધિત કરી હતી, વાટાઘાટોમાં સામેલ અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું.
મંત્રણામાં સામેલ અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે મંજૂરી બાંધકામ પદ્ધતિઓ, ઍક્સેસ અને પર્યાવરણીય અસર સહિત અનેક તકનીકી શરતોને આધીન હતી.
ચીની અધિકારીઓ કહે છે કે જ્યારે બેઇજિંગે આ સ્થળ ૨૫૫ મિલિયન પાઉન્ડ (ઇં૩૪૩ મિલિયન) માં ખરીદ્યું હતું, ત્યારે તેને તત્કાલીન રૂઢિચુસ્ત સરકાર તરફથી ખાતરી મળી હતી કે તે તેનું દૂતાવાસ બનાવી શકે છે.
રોયલ મિન્ટ કોર્ટ ૧૯મી સદીની શરૂઆતથી ૧૯૬૭ સુધી રોયલ મિન્ટનું સ્થળ હતું, જ્યાં સિક્કાઓનું ઉત્પાદન થાય છે.