ભારતીય ચૂંટણી પંચ એ ૩૦ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ દિલ્હી, મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક, મેઘાલય અને ઝારખંડમાં મતદાર યાદીઓના ખાસ સઘન સુધારા (SIR) નો પ્રથમ તબક્કો શરૂ કર્યો છે. આ રાષ્ટ્રવ્યાપી કવાયતનો ઉદ્દેશ્ય લાયક મતદારોની નોંધણી, ડુપ્લિકેટ અથવા અયોગ્ય એન્ટ્રીઓ કાઢી નાખવા અને મતદાર વિગતોમાં ભૂલો સુધારવા દ્વારા મતદાર યાદીઓને અપડેટ કરવાનો છે.
આ પાંચેય રાજ્યોમાં, ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી ૫ ઓગસ્ટના રોજ પ્રકાશિત કરવામાં આવશે, જ્યારે દાવા અને વાંધા ૫ ઓગસ્ટથી ૪ સપ્ટેમ્બર વચ્ચે દાખલ કરી શકાય છે. આ અરજીઓ ૩ ઓક્ટોબર સુધી પ્રક્રિયા કરવામાં આવશે, અને અંતિમ મતદાર યાદી ૭ ઓક્ટોબરના રોજ જારી કરવામાં આવશે. સુધારણા માટે લાયકાત તારીખ ૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ નક્કી કરવામાં આવી છે.
દિલ્હીમાં SIR
દિલ્હીમાં ખાસ સઘન સુધારા શરૂ થયા, જેમાં ૧૩,૦૦૦ થી વધુ બૂથ લેવલ ઓફિસરો (મ્ન્ર્ં) રાષ્ટ્રીય રાજધાનીમાં ઘરે-ઘરે ચકાસણી શરૂ કરશે. ગણતરી અભિયાન ૨૯ જુલાઈ સુધી ચાલુ રહેશે, જે દરમિયાન મતદારો તેમની વિગતો ચકાસી શકશે અને જાે જરૂરી હોય તો સુધારા સબમિટ કરી શકશે.
“આ કવાયત દરમિયાન, મ્ન્ર્ંજ દરેક ઘરની મુલાકાત લેશે અને હાલના મતદારોને ડુપ્લિકેટમાં પ્રિ-પ્રિન્ટેડ ગણતરી ફોર્મનું વિતરણ કરશે અને તેમને ભરવામાં મદદ કરશે. જાે કોઈ મતદાર ઉપલબ્ધ ન હોય, તો ફોર્મ પુખ્ત પરિવારના સભ્યને સોંપવામાં આવશે અથવા જાે તે તાળું મારેલું હોય તો નિવાસસ્થાને છોડી દેવામાં આવશે,” દિલ્હીના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી આલોક કુમારે સોમવારે જણાવ્યું હતું.
દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાએ પણ તેમના પરિવાર અને પોતાના માટે ગણતરી ફોર્મ ભર્યા. તેમણે દિલ્હીના રહેવાસીઓને આ ઝુંબેશમાં ભાગ લેવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કર્યા, મતદાન કરવા અને લોકશાહીમાં ભાગ લેવાને લોકોની ફરજ ગણાવી.
“આજે, ખાસ સઘન સુધારણા (SIR) ઝુંબેશ હેઠળ, મેં મારા અને મારા પરિવાર માટે ગણતરી ફોર્મ ભર્યું અને સબમિટ કર્યું. હું દિલ્હીના તમામ પાત્ર મતદારોને લોકશાહીને મજબૂત બનાવતા આ મહત્વપૂર્ણ ઝુંબેશમાં તેમની સક્રિય ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરવા વિનંતી કરું છું,” તેણીએ ઠ પર પોસ્ટ કરી.
મહારાષ્ટ્રમાં જીૈંઇ
મહારાષ્ટ્રએ પણ જીૈંઇ કવાયત શરૂ કરી છે, જેમાં એક લાખથી વધુ મ્ન્ર્ંજ બધા જિલ્લાઓમાં ઘરે-ઘરે ચકાસણી કરી રહ્યા છે. ગણતરીનો તબક્કો ૨૯ જુલાઈના રોજ પૂર્ણ થશે, ત્યારબાદ ૫ ઓગસ્ટના રોજ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી બહાર પાડવામાં આવશે.
મતદારો ૫ ઓગસ્ટથી ૪ સપ્ટેમ્બર દરમિયાન દાવા અને વાંધા સબમિટ કરી શકે છે, જ્યારે અરજીઓની ચકાસણી અને નિકાલ ૩ ઓક્ટોબર સુધી ચાલુ રહેશે. અંતિમ મતદાર યાદી ૭ ઓક્ટોબરના રોજ પ્રકાશિત થવાનું છે.
મહારાષ્ટ્રના મોટા મતદારોને ધ્યાનમાં રાખીને, અધિકારીઓએ ડુપ્લિકેટ એન્ટ્રીઓ ઓળખવા અને પ્રથમ વખત મતદારોની નોંધણી પર ખાસ ભાર મૂક્યો છે.
કર્ણાટકમાં જીૈંઇ
કર્ણાટકનું ખાસ સઘન પુનરાવર્તન પણ ૩૦ જૂનથી શરૂ થયું હતું. એક પત્રકાર પરિષદને સંબોધતા, કર્ણાટકના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી વી. અંબુ કુમારે જણાવ્યું હતું કે બૂથ લેવલ અધિકારીઓ ૨૯ જુલાઈ સુધી ફક્ત ગણતરી ફોર્મનું વિતરણ કરશે અને ઘરે ઘરે ચકાસણી કરશે અને કોઈ દસ્તાવેજી પુરાવા એકત્રિત કરવાના રહેશે નહીં.
તેમણે કહ્યું કે નાગરિકો તેમના ગણતરી ફોર્મ કન્નડ અથવા અંગ્રેજીમાં પણ સબમિટ કરી શકે છે પરંતુ અન્ય કોઈ ભાષામાં નહીં.
કર્ણાટકમાં ૫૯,૦૫૦ જેટલા મ્ન્ર્ં ને તાલીમ આપવામાં આવી છે અને તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં ૩૧ જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીઓ, ચાર વધારાના જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીઓ, ૨૨૪ ચૂંટણી નોંધણી અધિકારીઓ, ૩૩૬ સહાયક ચૂંટણી નોંધણી અધિકારીઓ અને ૭,૫૫૬ મ્ન્ર્ં સુપરવાઇઝરોએ આ પ્રક્રિયા માટે તાલીમ લીધી છે.
મેઘાલયમાં જીૈંઇ
ચૂંટણી પંચે મેઘાલયમાં ખાસ સઘન સુધારણા શરૂ કરી છે જેમાં ૩૦ જૂનથી ૨૯ જુલાઈ સુધી ઘરે ઘરે જઈને ગણતરી કરવામાં આવશે. વ્યાપક કવરેજ સુનિશ્ચિત કરવા માટે ચૂંટણી અધિકારીઓ દૂરના અને દુર્ગમ વિસ્તારોમાં પણ ચકાસણી કરી રહ્યા છે.
જિલ્લાના તમામ ૧,૦૨૧ મતદાન મથકોમાં ૧,૦૨૧ જેટલા બૂથ લેવલ ઓફિસર્સ (મ્ન્ર્ં) ઘરોની મુલાકાત લેશે. પ્રારંભિક તબક્કે કોઈ દસ્તાવેજાેની જરૂર નથી અને મતદારોએ ફક્ત સ્વ-ગણતરી ફોર્મ ભરવા અને પરત કરવાની જરૂર છે.
ઝારખંડમાં જીૈંઇ
ઝારખંડ દેશવ્યાપી મતદાર યાદી સુધારણાના નવીનતમ તબક્કામાં જાેડાયું છે, જે ૩૦ જૂનથી શરૂ થઈને ૨૯ જુલાઈ સુધી ઘરે ઘરે જઈને ચકાસણી કરશે.
બૂથ લેવલના અધિકારીઓ મતદાર વિગતો ચકાસી રહ્યા છે, નવા પાત્ર મતદારોની નોંધણી કરી રહ્યા છે અને ડુપ્લિકેટ અથવા અયોગ્ય એન્ટ્રીઓ કાઢી રહ્યા છે.
જીૈંઇ રોલઆઉટની વર્તમાન સ્થિતિ
ઈઝ્રૈં એ ૨૦૨૫ ના અંતમાં આ રાષ્ટ્રવ્યાપી, બહુ-તબક્કાના જીૈંઇ રોલઆઉટ શરૂ કર્યું હતું. બિહાર જેવા રાજ્યોમાં સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયા પછી, તબક્કો-ૈંૈંૈં કર્ણાટક, દિલ્હી અને મહારાષ્ટ્ર સહિત ૧૯ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વિસ્તરી રહ્યો છે.