રવિવારે લોકમતના પરિણામો દર્શાવે છે કે આઇસલેન્ડના લોકોએ યુરોપિયન યુનિયનથી દૂર રહેવા માટે મતદાન કર્યું હતું, કારણ કે તેઓએ સભ્યપદ વાટાઘાટો ફરીથી ખોલવાના સરકારના દબાણને નકારી કાઢ્યું હતું અને એવા લોકોનો પક્ષ લીધો હતો જેઓ કહેતા હતા કે આઇસલેન્ડના માછીમારીના પાણી જાેખમ લેવા માટે ખૂબ મહત્વપૂર્ણ છે.
૪,૦૦,૦૦૦ લોકોના આર્કટિક ટાપુએ એક દાયકાથી વધુ સમયથી ઈેં માં જાેડાવું કે નહીં તે અંગે ચર્ચા કરી છે અને શરૂઆતમાં સભ્યપદ વાટાઘાટો યોજવામાં થોડી પાછળ રહેવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવી હતી, પરંતુ આ મહિને ઓપિનિયન પોલ્સ દર્શાવે છે કે મંતવ્યો બદલાયા છે.
વડાપ્રધાન ક્રિસ્ટ્રન ફ્રોસ્ટાડોટિરે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં જણાવ્યું હતું કે આઇસલેન્ડ યુરોપિયન ઇકોનોમિક એરિયા કરાર દ્વારા યુરોપિયન યુનિયન સાથેના તેના હાલના સંબંધોને મજબૂત બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે, જે તે નોર્વે અને લિક્ટેનસ્ટીન સાથે શેર કરે છે.
“મારા માટે અને સરકાર માટે પણ એક મોટો પાઠ એ છે કે લોકો ઈઈછ કરારથી ખુશ છે,” તેણીએ કહ્યું.
યુરોપિયન કમિશનના પ્રવક્તાએ કહ્યું કે તે આઇસલેન્ડિક લોકોની પસંદગીનો આદર કરે છે અને નોંધ્યું છે કે આઇસલેન્ડ યુરોપિયન યુનિયનનો નજીકનો ભાગીદાર રહ્યો છે.
જાહેર પ્રસારણકર્તા ઇેંફ એ અહેવાલ આપ્યો છે કે ફ્રોસ્ટાડોટિર હવે નોર્વેના વડા પ્રધાનને ફોન કરવાની યોજના ધરાવે છે.
શનિવારે થયેલા લોકમતમાં, બ્રસેલ્સ સાથે વાટાઘાટો કરવાના સરકારના પ્રસ્તાવના વિરોધમાં ૫૨.૮ ટકા મતદાન થયું, ૪૭.૨ ટકા મતદાન તરફેણમાં હતું અને ૮૨.૫ ટકા મતદાન લાયક મતદારોએ ભાગ લીધો.
છ મતવિસ્તારોમાંથી, મધ્ય રેકજાવિકમાં ફક્ત બે મતવિસ્તારો પાસે બહુમતી હતી જેણે તરફેણમાં મતદાન કર્યું હતું, જ્યારે ગ્રામીણ વિસ્તારો અને રેકજાવિક ઉપનગરોએ વિરોધમાં મતદાન કર્યું હતું.
સરકારે વેપાર યુદ્ધો અને આર્કટિક દુશ્મનાવટ સામે સભ્યપદને ઢાલ તરીકે રજૂ કર્યું હતું અને લોકમતને “હવે નહીં તો ક્યારેય નહીં” ક્ષણ તરીકે રજૂ કર્યો હતો. ફ્રોસ્ટોડોટીરે કહ્યું હતું કે જ્યાં સુધી તેમનું મધ્ય-ડાબેરી ગઠબંધન સત્તામાં રહેશે ત્યાં સુધી “ના” ચર્ચાનો અંત લાવશે.
સભ્યપદ ચર્ચાના દાયકાઓ
બ્રસેલ્સમાં, કેટલાક અધિકારીઓએ આશા વ્યક્ત કરી હતી કે આઇસલેન્ડથી જાેડાવાનો મત ઈેં વિસ્તરણ પ્રત્યે શંકા દૂર કરી શકે છે અને જ્યારે આર્કટિક સુરક્ષા ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે ત્યારે વ્યૂહાત્મક રીતે બ્લોકને મજબૂત બનાવી શકે છે.
“આ બ્રસેલ્સ માટે સ્પષ્ટ આંચકો છે,” એક ઈેં રાજદ્વારીએ રોઇટર્સને જણાવ્યું, ઉમેર્યું કે માછીમારી અને સ્વતંત્રતાના મુદ્દાઓ નિર્ણાયક હતા.
નાટો સભ્ય દેશ, પરંતુ તેની પોતાની કોઈ સ્થાયી સેના નથી, આઇસલેન્ડે પણ ચર્ચા કરી હતી કે શું ઈેં જાેડાણ દેશની સુરક્ષાને વધારી શકે છે જ્યારે યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે લશ્કરી જાેડાણ પ્રત્યે યુએસની પ્રતિબદ્ધતા પર શંકા વ્યક્ત કરી છે.
ટ્રમ્પે વારંવાર એમ પણ કહ્યું છે કે તેઓ ગ્રીનલેન્ડ, અન્ય એક આર્કટિક ટાપુને હસ્તગત કરવા માંગે છે.
પરંતુ કેટલાક આઇસલેન્ડવાસીઓ માટે, માછીમારી સુરક્ષા કરતાં વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી હતી.
આ ઉદ્યોગ આઇસલેન્ડનો સૌથી મોટો ઉદ્યોગ છે, જે પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ યોગદાનમાં કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદનમાં ૧૫ ટકા અને નિકાસ આવકમાં લગભગ ૪૦ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે, ડેટા દર્શાવે છે.
વ્યાજ દરો અને જીવન ખર્ચ
ટાપુ રાષ્ટ્રે સૌપ્રથમ ૨૦૦૯ માં ઈેં માં જાેડાવા માટે અરજી કરી હતી જ્યારે નાણાકીય કટોકટીએ દેશના નાના, ખુલ્લા અર્થતંત્રને અસર કરી હતી. ૨૦૧૩ માં યુરોસેપ્ટિક સરકારે વાટાઘાટો સમાપ્ત કરી હતી.
શનિવારના લોકમત પહેલા, નાણાકીય મુદ્દો ફરીથી એક કેન્દ્રિય મુદ્દો હતો કારણ કે આઇસલેન્ડ ઊંચા ફુગાવા અને વ્યાજ દરો સાથે ઝઝૂમી રહ્યું છે.
જાેકે, ઊંચા પગારે મોટાભાગના આઇસલેન્ડવાસીઓ માટે આર્થિક ફટકો સરભર કરવામાં મદદ કરી છે, એમ આઇસલેન્ડ યુનિવર્સિટીના આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના સંશોધક વિલ્બોર્ગ આસા ગુડજાેન્સડોટિરે જણાવ્યું હતું.
“મને લાગે છે કે આ પરિણામોનું સૌથી મોટું કારણ એ છે કે આઇસલેન્ડ માટે યુરોપિયન યુનિયનમાં જાેડાવાની કોઈ આર્થિક તાકીદ નથી અને જનતા એવું માનતી નથી કે સુરક્ષા અને સંરક્ષણની વાત આવે ત્યારે પણ કોઈ તાકીદ છે.”
“હા” મતના સમર્થકોએ કહ્યું હતું કે ઈેં સભ્યપદ, અને સંભવત: યુરો અપનાવવાથી રાહત મળી શકે છે. આઇસલેન્ડનો સેન્ટ્રલ બેંક વ્યાજ દર ૮ ટકા છે, જ્યારે યુરોપિયન સેન્ટ્રલ બેંકમાં ૨.૨૫ ટકા છે.
“તે આઇસલેન્ડની માળખાકીય ખામીઓને ઉકેલશે નહીં, પરંતુ તે વધુ સ્વસ્થ અર્થતંત્ર માટે ઉત્પ્રેરક બની શકે છે,” આઇસલેન્ડના સૌથી મોટા મજૂર સંગઠનોમાંના એક, વિસ્કા ખાતે મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી વિલ્હજાલમુર હિલ્મારસને જણાવ્યું હતું.
“ના” ઝુંબેશનું નેતૃત્વ કરનારા વિપક્ષી નેતા ગુડ્રન હાફસ્ટીન્સડોટિરે કહ્યું કે આર્થિક કેસને વધારે પડતો બતાવવામાં આવ્યો છે. “આ એવી સમસ્યાઓ નથી કે જે બ્રસેલ્સ આપણા માટે ઉકેલશે. આ એવી સમસ્યાઓ છે જેનો ઉકેલ આઇસલેન્ડિક રાજકારણીઓએ લાવવો જ જાેઇએ,” તેણીએ કહ્યું.
ઈેં નિયમો હેઠળ, માછીમારીના ક્વોટા ઐતિહાસિક માછીમારી પેટર્ન, અન્ય પરિબળો પર આધારિત છે. કેટલાક આઇસલેન્ડિક અધિકારીઓએ કહ્યું છે કે તેથી આઇસલેન્ડ તેના પાણી પર નિયંત્રણ જાળવી રાખશે, કારણ કે કોઈ પણ ઈેં દેશ દાયકાઓથી ત્યાં માછીમારી કરતો નથી.
હાફસ્ટેઇન્સડોટિરે તેનો વિરોધ કર્યો. “હું જાણું છું કે યુરોપિયન યુનિયન કેટલીક સુગમતાના કેટલાક વચનો સાથે આવશે, ખાસ કરીને શરૂઆતમાં, પરંતુ અમે જાણીએ છીએ કે તે સારા માટે રહેશે નહીં,” તેણીએ કહ્યું.