અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે યુરોપિયન યુનિયન (EU) ને ચેતવણી આપી છે કે જાે વોશિંગ્ટન કેનેડા સાથેના આ સંગઠનના વધતા સંબંધોને ‘શત્રુતાપૂર્ણ પગલું‘ ગણાવશે, તો તેણે “ખૂબ ઊંચા ટેરિફ” (આયાત જકાત) નો સામનો કરવો પડી શકે છે. તેમની આ ટિપ્પણી યુરોપિયન કમિશન દ્વારા કેનેડાને ઈેં ના પ્રથમ “સહયોગી સભ્ય” બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યા બાદ આવી છે, જે ઓટાવા અને બ્રસેલ્સ વચ્ચે આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક સહયોગના સંભવિત નોંધપાત્ર વિસ્તરણનો સંકેત આપે છે.
નોર્થ કેરોલિનાના શાર્લોટમાં આગમન બાદ પત્રકારો સાથે વાત કરતા, ટ્રમ્પે તેમની ચેતવણીને સીધી રીતે કેનેડા-ઈેં વચ્ચેની પ્રસ્તાવિત વ્યવસ્થા પાછળના ઈરાદાઓ સાથે જાેડી હતી. તેમણે કહ્યું કે જાે તેમને લાગશે કે આ પગલું “ખરાબ ઈરાદા” સાથે લેવામાં આવી રહ્યું છે, તો અમેરિકા યુરોપિયન માલસામાન પર ભારે ટેરિફ લાદી શકે છે અથવા તો અમુક ક્ષેત્રોમાં વેપાર પણ અટકાવી શકે છે.
ટ્રમ્પે કહ્યું, “કેનેડા અત્યંત ખરાબ વેપારી પ્રથાઓ અપનાવી રહ્યું છે. અને હવે, હું આ કહીશ: જાે તેઓ તેમ કરે, જાે મને લાગે કે તે શત્રુતાપૂર્ણ કૃત્ય છે, તો હું ખૂબ કડક ટેરિફ લાદીશ અથવા ઘણી બાબતોમાં યુરોપ સાથેનો વેપાર બંધ કરી દઈશ.” તેમણે વધુમાં ચેતવણી આપી, “તેથી, જાે તેઓ તેમ કરે, જાે યુરોપ ખરાબ ઈરાદા સાથે આવું કરે – કારણ કે જાે ઈરાદો સારો હોય તો ઠીક છે, પણ જાે ઈરાદો ખરાબ હોય, તો અમે યુરોપ પર ખૂબ ઊંચા ટેરિફ લાદીશું.”
EU દ્વારા કેનેડા માટે સહયોગી સભ્યપદનો પ્રસ્તાવ
ટ્રમ્પની આ ટિપ્પણી બુધવારે સ્ટ્રાસબર્ગમાં યુરોપિયન યુનિયનની વાર્ષિક ‘સ્ટેટ ઓફ ધ યુરોપિયન યુનિયન‘ (સંગઠનની સ્થિતિ અંગેના) સંબોધન દરમિયાન યુરોપિયન કમિશનના પ્રમુખ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેન દ્વારા કરવામાં આવેલી મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત બાદ આવી છે.
વોન ડેર લેયેને કેનેડાને યુરોપિયન યુનિયનના પ્રથમ “સહયોગી સભ્ય” બનવાની દિશામાં કામ કરવા આમંત્રણ આપ્યું. જ્યારે ઈેં એ ઓટાવા સાથે વધુ વ્યાપક સંબંધો માટેની યોજનાઓ રજૂ કરી ત્યારે કેનેડાના માર્ક કાર્ની પણ આ સંબોધન દરમિયાન હાજર હતા. વોન ડેર લેયેને તેમના ભાષણ દરમિયાન કહ્યું, “હું કેનેડાને ઈેં ના પ્રથમ સહયોગી સભ્ય બનવા માટે આમંત્રિત કરું છું.”
આ પ્રસ્તાવિત દરજ્જાે સંપૂર્ણ ઈેં સભ્યપદ સમાન નહીં હોય. સંગઠનની સંધિઓ હેઠળ, સભ્યપદ માત્ર યુરોપિયન દેશો માટે જ આરક્ષિત છે, જેનો અર્થ છે કે કેનેડા પરંપરાગત સભ્ય તરીકે ઈેં માં જાેડાઈ શકતું નથી. તેના બદલે, પ્રસ્તાવિત સહયોગી દરજ્જાે કેનેડા અને ૨૭ સભ્યો ધરાવતા આ સંગઠન વચ્ચે વધુ ગાઢ સહયોગ માટે એક નવું માળખું તૈયાર કરશે.
ઝ્રઈ્છ થી ‘ભવિષ્ય માટેના જાેડાણ‘ (છઙ્મઙ્મૈટ્ઠહષ્ઠી ર્કિં રી હ્લેંેિી) તરફ
આ પ્રસ્તાવ કેનેડા-ઈેં વચ્ચેના હાલના સંબંધોને તેમના વર્તમાન વેપારી માળખાથી આગળ લઈ જશે. વોન ડેર લેયેને કહ્યું કે બ્રસેલ્સ ‘કોમ્પ્રિહેન્સિવ ઈકોનોમિક એન્ડ ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ‘ (ઝ્રઈ્છ) થી આગળ વધીને જેને તેમણે “ભવિષ્ય માટેનું જાેડાણ” (છઙ્મઙ્મૈટ્ઠહષ્ઠી ર્કિં રી હ્લેંેિી) ગણાવ્યું છે, તે દિશામાં આગળ વધવા માંગે છે. “અમે ઝ્રઈ્છ થી ભવિષ્ય માટે જાેડાણ તરફ આગળ વધીશું. એક સામાન્ય સમૃદ્ધિ અને આર્થિક સુરક્ષા જગ્યા બનાવવા માટે,” તેણીએ કહ્યું.
૨૦૧૬ માં કેનેડા અને ઈેં વચ્ચે ઝ્રઈ્છ પર સંમતિ થઈ હતી અને ૨૦૧૭ થી તે કામચલાઉ ધોરણે લાગુ કરવામાં આવી રહી છે. કરારે ટેરિફમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કર્યો અને બંને પક્ષો વચ્ચે વેપાર અને રોકાણ વધારવા માટે એક માળખું બનાવ્યું. વોન ડેર લેયેને કહ્યું કે ઝ્રઈ્છ હેઠળ એક દાયકા કરતાં પણ ઓછા સમયમાં કેનેડા અને ઈેં વચ્ચે માલનો વેપાર ૭૫ ટકા વધ્યો છે.
પ્રસ્તાવિત જાેડાણ પરંપરાગત વેપારથી આગળ વધીને સહકારને વિસ્તૃત કરશે. વોન ડેર લેયેન દ્વારા ઉલ્લેખિત ક્ષેત્રોમાં બુદ્ધિશાળી ઉત્પાદન, ટેકનોલોજી, સંરક્ષણ, આર્કટિક, ઊર્જા, મહત્વપૂર્ણ ખનિજાે, બેટરી, કૃત્રિમ બુદ્ધિ, ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજી, સાયબર સુરક્ષા અને આર્થિક સુરક્ષાનો સમાવેશ થાય છે.
કેનેડા યુરોપ તરફ કેમ જાેઈ રહ્યું છે
આ દરખાસ્ત એવા સમયે આવી છે જ્યારે કેનેડા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથેના તણાવપૂર્ણ સંબંધો વચ્ચે તેની આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વિસ્તૃત કરવા માંગે છે. કેનેડાનું અર્થતંત્ર પરંપરાગત રીતે યુએસ બજાર સાથે ઊંડે સુધી જાેડાયેલું છે, જે અમેરિકન વેપાર નીતિમાં ફેરફારો ખાસ કરીને કેનેડિયન વ્યવસાયો અને નિકાસકારો માટે મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે. ટ્રમ્પના વહીવટ હેઠળ, અમેરિકાએ ટેરિફ લાદ્યા હોવાથી અને વધારાના પગલાં લેવાની ધમકી આપી હોવાથી વોશિંગ્ટન અને ઓટાવા વચ્ચેના વેપાર સંબંધોમાં નવેસરથી તણાવ જાેવા મળ્યો છે.
આ પૃષ્ઠભૂમિ સામે, ઓટાવા તેના આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને આર્થિક સંબંધોમાં વધુ વૈવિધ્યકરણ કરી રહ્યું છે. યુરોપ સાથે પ્રસ્તાવિત ગાઢ ભાગીદારી કેનેડાને વેપાર અને રોકાણથી લઈને સંરક્ષણ, ટેકનોલોજી અને મહત્વપૂર્ણ ખનિજાે સુધીના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ માટે બીજાે મુખ્ય માર્ગ પ્રદાન કરી શકે છે.
પ્રસ્તાવિત ઈેં-કેનેડા ભાગીદારી શું આવરી શકે છે?
પ્રસ્તાવિત “ભવિષ્ય માટે જાેડાણ” પરંપરાગત વેપાર વ્યવસ્થા કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વ્યાપક છે. વોન ડેર લેયેનની જાહેરાત મુજબ, બંને પક્ષો આ બાબતો પર સહયોગ કરી શકે છે:
ટેકનોલોજી અને અદ્યતન ઉદ્યોગો
સંરક્ષણ ઔદ્યોગિક સહયોગ
આર્કટિક પ્રોજેક્ટ્સ
ઊર્જા અને મહત્વપૂર્ણ ખનિજાે
બેટરી સપ્લાય ચેઇન્સ
કૃત્રિમ બુદ્ધિ
ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજીઓ
સાયબર સુરક્ષા
આર્થિક સુરક્ષા
બુદ્ધિશાળી ઉત્પાદન
વોન ડેર લેયેને આ પહેલને યુરોપ અને કેનેડાને બીજા દેશ સામે નિર્દેશિત કરવાને બદલે મજબૂત બનાવવાના હેતુથી ભાગીદારી તરીકે વર્ણવી હતી.