૨૦૨૩ની ઊજી વર્લ્ડ રેન્કિંગ સૂચિમાં ભારતની ૪૧ યુનિવર્સિટીઆર્લ્‌

નવીદિલ્હી
ગત વર્ષે ૩૫થી વધીને ૪૧ ભારતીય યુનિવર્સિટીઓએ ઊજી વર્લ્‌ડ યુનિવર્સિટી રેન્કિંગ્સ ૨૦૨૩માં સ્થાન મેળવ્યું છે, જેમાં સાત સંસ્થાઓએ આ વર્ષના ટેબલમાં પ્રવેશ કર્યો છે. ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સાયન્સ (વૈશ્વિક સ્તરે ૧૫૫મું) બેંગલુરુ ગયા વર્ષથી ૩૧ સ્થાન આગળ વધીને ભારતીય સંસ્થાઓમાં પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું છે, ત્યારપછી ૈંૈં્‌ બોમ્બે અને ૈંૈં્‌ દિલ્હી, આ ત્રણેયને ટોપ ૨૦૦માં સ્થાન મળ્યું છે. ભારત સંશોધનના મોરચે પણ મજબૂત રીતે બહાર આવ્યું છે. ૈંૈંજીષ્ઠ વૈશ્વિક સ્તરે ‘સિટેશન પર ફેકલ્ટી’ સૂચકમાં નંબર વન તરીકે ઊભરી આવ્યું છે, જેનો ઉપયોગ હાયર એજ્યુકેશન એનાલિસ્ટ ક્વાક્વેરેલી સાયમન્ડ્‌સ યુનિવર્સિટીઓ દ્વારા સંચાલિત રીસર્ચની અસરનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે કરે છે. ઝ્રॅહ્લ સૂચક મુજબ જ્યારે યુનિવર્સિટીઓને ફેકલ્ટીના કદ માટે એડજસ્ટ કરવામાં આવે છે, ત્યારે ૈંૈંજીષ્ઠ બેંગલુરુ વિશ્વની ટોચની રીસર્ચ યુનિવર્સિટી છે, જેણે આ મેટ્રિક માટે ૧૦૦/૧૦૦નો સંપૂર્ણ સ્કોર હાંસલ કર્યો છે. આઈઆઈટી ગુવાહાટી (ઝ્રॅહ્લ માટે ૩૭મા ક્રમે), આઈઆઈટી રૂરકી (ઝ્રॅહ્લ માટે ૪૭મા ક્રમે) અને નવી એન્ટ્રી યુનિવર્સિટી ઓફ મદ્રાસ (ઝ્રॅહ્લ માટે ૪૮મા ક્રમે) પણ વૈશ્વિક ટોપ-૫૦ રીસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂશન છે. ક્યુએસના સિનિયર વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ બેન સોટરે જણાવ્યું હતું કે, “રેન્કિંગની આ યાદી વૈશ્વિક મંચ પર તેમની પ્રતિષ્ઠા માટે સકારાત્મક પરિણામો સાથે પોતાના સંશોધનના ફૂટપ્રિન્ટ સુધારવા માટે કેટલીક ભારતીય યુનિવર્સિટીઓ જે ઉત્કૃષ્ટ કાર્ય કરી રહી છે તે દર્શાવે છે. તેનાથી વિપરીત અમારો ડેટાસેટ એ પણ સૂચવે છે કે ભારતીય ઉચ્ચ શિક્ષણ ક્ષેત્ર હજી પણ પર્યાપ્ત શિક્ષણ ક્ષમતા પ્રદાન કરવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યું છે. જાે ભારતે નવી ઊંચાઈએ પહોંચવું હોય તો યુનિવર્સિટીઓની અંદર અને સમગ્ર ક્ષેત્રમાં જાેગવાઈઓનું વધુ વિસ્તરણ કરવું જરૂરી બનશે.” જે ૪૧ ભારતીય સંસ્થાઓને દર્શાવવામાં આવી હતી, તેમાંથી ૧૨એ ગયા વર્ષની સરખામણીએ તેમના સ્કોરમાં સુધારો દર્શાવ્યો હતો, ૧૨ સ્થિર રહી હતી, ૧૦માં ઘટાડો થયો હતો અને સાત નવી એન્ટ્રીઓ છે. તમામ ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ્‌સ ઓફ ટેકનોલોજીએ તેમની સ્થિતિમાં સુધારો કર્યો. આઈઆઈટી બોમ્બે (૧૭૨મા ક્રમે) ગયા વર્ષની સરખામણીએ પાંચ સ્થાન આગળ વધી છે, જ્યારે આઈઆઈટી દિલ્હી (૧૭૪મા ક્રમે)ને ૧૧ સ્થાનનો ફાયદો થયો છે. ટોપ ૩૦૦માં સામેલ અન્ય સંસ્થાઓમાં આઇઆઇટી મદ્રાસ (૨૫૦મું), આઇઆઇટી કાનપુર (૨૬૪મું) અને આઇઆઇટી ખડગપુર (૨૭૦મું સ્થાન)નો સમાવેશ થાય છે. જાહેર થયેલી જાહેર સંસ્થાઓમાંથી પાંચને અગાઉની આવૃત્તિ – આઈઆઈએસસી, આઈઆઈટીબી, આઈઆઈટીડી, આઈઆઈટીએમ અને આઈઆઈટી-કેજીપીની સરખામણીમાં ઊંચું સ્થાન મળ્યું છે, જ્યારે અન્ય બે દિલ્હી યુનિવર્સિટી અને યુનિવર્સિટી ઓફ હૈદરાબાદને બહાર કરાઇ હતી અને એક આઈઆઈટી-બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટીએ તેનું રેન્કિંગ જાળવી રાખ્યું હતું. જાહેર થયેલી બે ખાનગી સંસ્થાઓએ ગયા વર્ષની જેમ જ રેન્ક જાળવી રાખ્યો હતો – જેમાં મણિપાલ એકેડેમી ઓફ હાયર એજ્યુકેશન અને બિરલા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી એન્ડ સાયન્સનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે ઓપી જિંદાલ ગ્લોબલ યુનિવર્સિટીએ તેના રેન્કિંગમાં સુધારો કરીને ૬૫૧-૭૦૦ બેન્ડમાં પ્રવેશ કર્યો છે. ચંદીગઢ યુનિવર્સિટી (૮૦૧-૧,૦૦૦) નવી એન્ટ્રીઓમાં સૌથી નાની છે, કારણ કે તેની સ્થાપના દસ વર્ષ કરતા પણ ઓછા સમય પહેલા કરવામાં આવી હતી. ક્યુએસ (ઊજી) એ વૈશ્વિક સ્તરે ૯૯,૦૦૦ નોકરીદાતાઓ અને હાયરિંગ મેનેજર્સનો સર્વે કર્યો હતો. જેમના અભિપ્રાયો ક્યુએસ (ઊજી)ના એમ્પ્લોયર રેપ્યુટેશન મેટ્રિક દર્શાવે છે.ૈંૈં્‌ બોમ્બે અને ૈંૈં્‌ દિલ્હી આ મેટ્રિકમાં વિશ્વની ટોચની ૧૦૦માં સ્થાન મેળવનારી માત્ર બે રાષ્ટ્રીય યુનિવર્સિટીઓ છે, જે અનુક્રમે ૫૯મા અને ૭૨મા ક્રમે છે અને દર વર્ષે તેમના ક્રમમાં સુધારો કરે છે. આ વર્ષની ક્યૂએસ વર્લ્‌ડ યુનિવર્સિટી રેન્કિંગ્સ અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી રેન્કિંગ છે, જેમાં ૧૦૦ સ્થળોએ ૧,૪૧૮ સંસ્થાઓ છે, જે ગયા વર્ષે ૧,૩૦૦ હતી. મેસેચ્યુસેટ્‌સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (એમઆઇટી) સતત અગિયારમા વર્ષે વર્લ્‌ડ નંબર વન પર છે. યુનિવર્સિટી ઓફ કેમ્બ્રિજ બીજા સ્થાને પહોંચી ગઈ છે, જ્યારે સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી ત્રીજા સ્થાને યથાવત્‌ છે.