બાંગ્લાદેશમાં જન્મેલી બંગાળી લેખિકા તસ્લીમા નસરીન, ભારતમાં નિર્વાસિત જીવન જીવી રહી છે, આયોજકોએ વિવાદના ડરથી રવિવારે ૩૨માં ન્યૂયોર્ક બંગાળી પુસ્તક મેળામાં એક સિમ્પોઝિયમને સંબોધિત કરવાની મંજૂરી આપી ન હતી. અમેરિકા સ્થિત બાંગ્લાદેશી ન્યૂઝ વેબસાઈટ દ્વારા અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે તસ્લીમા, હાલમાં યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં છે, તેણે શનિવારે ન્યૂયોર્ક બંગાળી પુસ્તક મેળાની મુલાકાત લીધી હતી અને ટૂંક સમયમાં જ સેંકડો બંગાળી પુસ્તક પ્રેમીઓથી ઘેરાઈ ગઈ હતી, જેમણે તેના ઓટોગ્રાફ માંગ્યા હતા અને સેલ્ફી માટે પોઝ આપ્યો હતો.
મુક્તધારા ફાઉન્ડેશન દ્વારા જમૈકા પરફોર્મિંગ આર્ટસ સેન્ટર ખાતે ૧૪ જુલાઈથી ચાર દિવસીય પુસ્તક મેળાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. તસ્લીમાને આમંત્રણ ન હોવા છતાં, તેણીએ બંગાળી લેખક સિતાંગશુ ગુહા અને અન્ય સ્થાનિક રહેવાસીઓ સહિત તેના સામાન્ય મિત્રોના કહેવાથી મેળામાં આવવાનું નક્કી કર્યું. પુસ્તક મેળાના સંયોજકે તેમને બીજા દિવસે ૨૦ મિનિટ માટે એક પરિસંવાદને સંબોધવા માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું, પરંતુ આયોજક સમિતિ પાછળથી તેમને ભાષણ માટે આમંત્રિત કરવા કે નહીં તે અંગે વિભાજિત થઈ ગઈ હતી. આખરે તેમને સેમિનારને સંબોધતા અટકાવવામાં આવ્યા હતા.વેબસાઈટના રિપોર્ટ અનુસાર, બંને પક્ષો વચ્ચે લાંબી ચર્ચા બાદ તસ્લીમાને કહેવામાં આવ્યું કે તેમને સેમિનારને સંબોધિત કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં.
બાંગ્લાદેશી પત્રકાર હસનુઝ્ઝમાન સાકીએ કહ્યું, ‘આ દુઃખ અને શરમની વાત છે કે બાંગ્લાદેશ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં પ્રવેશની પરવાનગી નકાર્યા પછી, તસ્લીમાને હવે ન્યૂયોર્કમાં તેના પોતાના દેશના લોકોને સંબોધવાની મંજૂરી આપવામાં આવી નથી. આયોજકોના એક વર્ગે તેમને બોલવા ન દેવાથી સંકુચિત માનસિકતા દર્શાવી હતી.’ ન્યૂયોર્ક બંગાળી પુસ્તક મેળાનું ઉદ્ઘાટન ૧૪ જુલાઈના રોજ બાંગ્લાદેશી લેખક શાહદુઝ્ઝમાન દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું અને સ્વાતંત્ર્ય સેનાની ડૉ. સેતારા રહેમાન મુખ્ય અતિથિ હતા. તસ્લીમા નસરીનને ૧૯૯૪માં બાંગ્લાદેશથી ભાગી જવાની ફરજ પડી હતી, જ્યારે કટ્ટરપંથી મુસ્લિમ ધર્મગુરુઓએ તેમની નવલકથાઓ અને લેખોમાં ઇસ્લામને નિશાન બનાવવા બદલ તેમની વિરુદ્ધ મૃત્યુનો ‘ફતવો’ બહાર પાડ્યો હતો. ભારતમાં બાબરી મસ્જિદના ધ્વંસ પછી બાંગ્લાદેશમાં હિંદુ-વિરોધી રમખાણો પર આધારિત બંગાળીમાં તેમની ગ્રાઉન્ડબ્રેકિંગ નવલકથા ‘લજ્જા’ (શરમ) બેસ્ટ સેલર છે.
બાંગ્લાદેશ સરકારે ‘લજ્જા’ અને તેના પછીના કેટલાક પુસ્તકો પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. તેણે તેનો બાંગ્લાદેશી પાસપોર્ટ પણ રદ કર્યો હતો, જેના કારણે તેને ભારતને પોતાનું ઘર બનાવતા પહેલા કેટલાક પશ્ચિમી દેશોમાં આશ્રય લેવાની ફરજ પડી હતી. ૨૦૦૭માં હૈદરાબાદમાં એક મીટિંગમાં મુસ્લિમ કટ્ટરપંથીઓની આગેવાની હેઠળના ટોળા દ્વારા તેમના પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. ઇસ્લામિક કટ્ટરપંથીઓની હિંસા પછી, સુરક્ષા કારણોસર તેને કોલકાતા છોડવાની ફરજ પડી હતી. હવે તસ્લીમા ૨૦૧૨થી કડક સુરક્ષા હેઠળ દિલ્હીમાં રહે છે અને તેની નિવાસ પરવાનગી લગભગ દર વર્ષે લંબાવવામાં આવે છે.
