ભાઈ અને બહેન વચ્ચેનો પ્રેમ અમર હોય છે… આ રાખડીનું બંધન એવું છે… યુવાનોને તહેવારોનું મહત્વ સમજાવવાની જરૂર છે.
આજે આ ખુશીના દિવસે ભાઈની આંખો ભરાઈ આવી છે, જેમની પાસે બહેન નથી તેમને બહેનની કદર કરવા કહો, રક્ષાબંધનની શુભેચ્છાઓ – એડવોકેટ કિશન સનમુખદાસ ભવનાની ગોંદિયા
ગોંદિયા – ભારતમાં વર્ષ 1959માં રિલીઝ થયેલી હિન્દી ફીચર ફિલ્મ છોટી બેહેનનું ગીત ભૈયા મેરે રાખી કે બંધન કો નિભાના અને 1971માં રિલીઝ થયેલી ફિલ્મ બેઈમાનનું ગીત યે રાખી બંધન હૈ ઐસા, રક્ષાબંધનનો તહેવાર લાગે છે. ગીતો સાંભળ્યા વિના અધૂરું છે. આ જ કારણ છે કે છેલ્લા એક સપ્તાહથી, અમે ઉપરોક્ત બે ગીતો સહિત અનેક રક્ષાબંધન ગીતો રાખી અને અન્ય બજારોમાં ઉત્સાહ સાથે સાંભળી રહ્યા છીએ, જે દાયકાઓ પહેલાના છે પરંતુ તેમ છતાં ધ્યાન આકર્ષિત કરે છે અને આગામી રક્ષાબંધનની અનુભૂતિ કરાવે છે. કારણ કે આ રક્ષાબંધનનો તહેવાર એવો છે કે ભાઈ અને બહેન વચ્ચેનું બંધન સંબંધોમાં અતૂટ તાકાત લાવે છે. મારું અંગત માનવું છે કે આજની નવી યુવા પેઢીને આપણા દરેક ભારતીય તહેવારોનું મહત્વ સમજાવવાની ખૂબ જ જરૂર છે, કારણ કે હું જોઉં છું કે તહેવારો પ્રત્યેની એ જ લાગણી આજે યુવાનોના હૃદયમાં દેખાતી નથી જે દાયકાઓ પહેલા હતી. ભારતના યુવાનોમાં જોવા મળતા હતા જેઓ આજે વૃદ્ધ થઈ ગયા છે. એટલે કે વર્તમાન ડીજીટલ યુગમાં આપણા યુવાનો તહેવારોની ગરિમા અને ગરિમાને અમુક અંશે ભૂલી રહ્યા છે, કારણ કે આજે યુગ આવી ગયો છે અને દરેક વસ્તુ ઓનલાઈન થઈ રહી છે, ત્યારે મારું માનવું છે કે તમામ તહેવારો શુભ મુહૂર્ત પ્રમાણે ઉજવવા જોઈએ. આપણી ભારતીય સંસ્કૃતિની વાત કરીએ તો આ વખતે રક્ષાબંધનનો શુભ યોગ અને સાવનનો છેલ્લો સોમવાર 19 ઓગસ્ટ 2024ના રોજ આવી રહ્યો છે. રાખી એ એક એવો તહેવાર છે કે જ્યાં સુધી દુનિયામાં વાદળો, ધરતી અને આકાશ છે ત્યાં સુધી ભાઈ-બહેન વચ્ચેનો પ્રેમ જળવાઈ રહેશે અને આપણે હંમેશા બહેનનું સન્માન અને રક્ષણ કરવાનું વ્રત લેવું પડશે, કારણ કે આજે રાખી નો શુભ દિવસ, ભાઈ ની આંખો આંસુઓ થી ભરાઈ ગઈ જેમની પાસે કોઈ બહેન નથી તેમને બહેન નું શું મહત્વ છે, તો આજે આપણે આ લેખ દ્વારા મીડિયામાં ઉપલબ્ધ માહિતી અને આપણા પોતાના વિચારોની મદદથી ચર્ચા કરીશું. ભાઈ અને બહેનનો શાશ્વત પ્રેમ…આ રાખી બંધન એવું છે ..યુવાઓએ તહેવારોનું મહત્વ સમજવું જોઈએ.
મિત્રો, જો આપણે 19 ઓગસ્ટ 2024 ના રોજ રક્ષાબંધન રાખી મહોત્સવ વિશે વાત કરીએ, તો રક્ષાબંધન એ ભારતીય સાંસ્કૃતિક અને ધાર્મિક પરંપરાનો એક મહત્વપૂર્ણ તહેવાર છે, જે ભાઈ-બહેનના સંબંધોને મજબૂત કરવા માટે ઉજવવામાં આવે છે. આ તહેવાર દર વર્ષે શ્રાવણ માસની પૂર્ણિમાના દિવસે ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે, બહેનો તેમના ભાઈઓના કાંડા પર રાખડી બાંધે છે અને તેમના લાંબા આયુષ્ય અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરે છે, જ્યારે ભાઈઓ તેમની બહેનોને તેમની સુરક્ષાની ખાતરી આપવા માટે ભેટ આપે છે જે ભાઈ અને બહેન વચ્ચેના પવિત્ર સંબંધની ઉજવણી કરે છે એક પ્રતીક. તેને રાખી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. રક્ષાબંધન એટલે રક્ષાબંધન. આ દિવસે, બહેનો તેમના ભાઈઓના કાંડા પર રાખડી બાંધે છે, જેનાથી ભાઈઓ તેમની બહેનોની રક્ષા કરવાનું વચન આપે છે. આ તહેવાર ભાઈઓ અને બહેનો વચ્ચે અતૂટ પ્રેમ, વિશ્વાસ અને સુરક્ષાની ભાવનાને સમર્પિત છે. રક્ષાબંધનનું ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વ ઘણું ઊંડું છે. પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, રક્ષાબંધનની શરૂઆત ભગવાન ઈન્દ્રની પત્ની શચી (ઈન્દ્રાણી) દ્વારા ઈન્દ્રના કાંડા પર રક્ષા દોરો બાંધવાથી થઈ હતી, જેના કારણે રાક્ષસો સામેના યુદ્ધમાં ઈન્દ્રનો વિજય થયો હતો. એ જ રીતે મહાભારતમાં પણ દ્રૌપદીએ ભગવાન કૃષ્ણને રક્ષા સૂત્ર બાંધ્યાની વાર્તા છે, જેના બદલામાં કૃષ્ણે દ્રૌપદીની લાજ બચાવી હતી.
મિત્રો, જો આપણે રક્ષાબંધન પર્વને વાસ્તુ અને પરંપરાના દૃષ્ટિકોણથી જોઈએ તો, વાસ્તુ અનુસાર ઘરનો મુખ્ય દરવાજો એ મુખ્ય સ્થાન છે જ્યાંથી સકારાત્મક ઉર્જા આપણા ઘરમાં પ્રવેશે છે, જે આપણા અને ભાઈની સમૃદ્ધિ માટે મદદરૂપ થઈ શકે છે . રક્ષાબંધનના દિવસે મુખ્ય દરવાજા પર તાજા ફૂલો અને પાંદડાઓથી બનેલા બંધનવાર મુકો અને ઘરને રંગોળીથી સજાવો. પૂજા માટે થાળીમાં સ્વસ્તિક બનાવો અને મધ્યમાં ચંદન, રોલી, અક્ષત, રાખડી, મીઠાઈ અને કેટલાક તાજા ફૂલોની સાથે ઘીનો દીવો રાખો. દીવો પ્રગટાવ્યા પછી સૌપ્રથમ તમારા ઈષ્ટદેવને તિલક કરો અને રાખડી બાંધો અને આરતી કરો અને મીઠાઈઓ ચઢાવો. ત્યારપછી ભાઈને પૂર્વ કે ઉત્તર તરફ મુખ કરીને બેસો. આ પછી તેમના માથા પર રૂમાલ અથવા કોઈપણ કપડું રાખો. હવે ભાઈના કપાળ પર રોલી ચંદન અને અક્ષત તિલક લગાવો અને તેમના હાથમાં નારિયેળ આપો. આ પછી, યેન બદ્ધો બલિ રાજા, દાનવેન્દ્રો મહાબલ: દસ ત્વમ પ્રતિબદ્ધતામિ રક્ષે મચલ મચલ: આ મંત્રનો પાઠ કરતી વખતે ભાઈના જમણા કાંડા પર રાખડી બાંધવી. તમારા ભાઈની આરતી કરો અને તેને મીઠાઈ ખવડાવો અને તેના સારા સ્વાસ્થ્ય અને ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે ભગવાનને પ્રાર્થના કરો આ દિવસે દેવતાઓ, ઋષિઓ અને પૂર્વજોને પ્રસાદ ચઢાવવાથી પરિવારમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ વધે છે. આ દિવસે, તમે પંચગવ્યમાં સ્નાન કરીને અને નદીઓ, તીર્થસ્થાનો, જળાશયો વગેરેમાં દાન કરીને તમારું ઇચ્છિત કાર્ય પૂર્ણ કરી શકો છો. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, પુરુષો અને અપરિણીત છોકરીઓએ તેમના જમણા હાથમાં રક્ષા સૂત્ર બાંધવું જોઈએ, જ્યારે પરિણીત મહિલાઓએ રાખડી બાંધવી જોઈએ. તેમના ડાબા હાથમાં ભાઈઓને રાખડી બાંધતી વખતે તે હાથની મુઠ્ઠી બંધ રાખવી જોઈએ અને વાસ્તુશાસ્ત્રમાં કાળો રંગ ઔપચારિકતા સાથે જોડાયેલો છે. નીરસતા અને નકારાત્મક ઉર્જા, તેથી આ દિવસે બહેન અને ભાઈ બંનેએ કાળા રંગના કપડાં પહેરવાનું ટાળવું જોઈએ.
મિત્રો, જો રક્ષાબંધનની પરંપરાની વાત કરીએ તો રક્ષાબંધનના દિવસે ભાઈ-બહેન બંને ખાસ તૈયારીઓ કરે છે. બહેનો પૂજા થાળીને રાખી, કુમકુમ, ચોખા, મીઠાઈઓ અને દીવાથી શણગારે છે. ભાઈની આરતી કર્યા પછી, બહેન તેના કાંડા પર રાખડી બાંધે છે અને તેના લાંબા આયુષ્ય અને સમૃદ્ધિની કામના કરે છે. ભાઈ તેની બહેનને ભેટ આપે છે અને તેની રક્ષા કરવાની પ્રતિજ્ઞા લે છે. મીઠાઈઓનું વિતરણ કરવામાં આવે છે, અને કુટુંબની મિજબાનીનું આયોજન કરવામાં આવે છે. આ સાથે આ તહેવાર ભાઈ-બહેનના સંબંધોને વધુ ગાઢ અને મજબૂત બનાવે છે. ભૌગોલિક અંતરને કારણે ભાઈઓ અને બહેનો સાથે રહી શકતા ન હોય તો પણ તેઓ પોસ્ટ કે કુરિયર દ્વારા રાખડી મોકલે છે. સોશિયલ મીડિયા અને ડિજિટલ માધ્યમોએ પણ આ તહેવારની ઉજવણીને માત્ર ભાઈ-બહેનના સંબંધો પૂરતો સીમિત નથી રાખ્યો. હવે તેને સમાજમાં ભાઈચારા, પ્રેમ અને એકતાના પ્રતીક તરીકે પણ જોવામાં આવે છે. ઘણી જગ્યાએ આ તહેવાર પર્યાવરણ સંરક્ષણ, મહિલા સશક્તિકરણ અને સામાજિક સેવા જેવા મુદ્દાઓ પ્રત્યે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે પણ ઉજવવામાં આવે છે.
મિત્રો, જો આજના ડિજિટલ યુગમાં પોસ્ટ ઓફિસ દ્વારા રાખડીઓનું મહત્વ જાળવી રાખવાની વાત કરીએ તો દેશની સાથે-સાથે વિદેશમાં પણ રાખડીઓ મોકલવામાં આવે છે અને અમેરિકા, બ્રિટન, ઑસ્ટ્રેલિયા, ન્યુઝીલેન્ડ, સિંગાપોર, કેનેડા, રશિયા સહિતના ઘણા દેશોમાં પોસ્ટ ઑફિસ દ્વારા મોકલવામાં આવતા રેશમના દોરાઓએ સોશિયલ મીડિયા પર ફરતી વર્ચ્યુઅલ રાખડીઓને ઓછી કરી દીધી છે. વ્હોટ્સએપ, ફેસબુક, સ્કાયપ, ટેલિગ્રામ જેવા મોટા સોશિયલ પ્લેટફોર્મને છોડીને ભાઈઓના કાંડાને સજાવવા માટે બહેનો પોસ્ટ દ્વારા રંગબેરંગી રાખડીઓ મોકલવાનું પસંદ કરી રહી છે અને આ માટે ટપાલ વિભાગે પણ તમામ તૈયારીઓ કરી લીધી છે. રક્ષાબંધનના એક દિવસ પહેલા રવિવારે પણ ટપાલ પહોંચાડવાની ખાસ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે, જેથી કોઈ ભાઈનું કાંડું ખાલી ન રહે. રાખીનો ક્રેઝ દેશ બહાર અને વિદેશમાં પણ જોરદાર છે. સ્પીડ પોસ્ટ અને રજિસ્ટર્ડ પોસ્ટ દ્વારા પોસ્ટ ઓફિસમાંથી પણ ઘણી બધી રાખડીઓ મોકલવામાં આવી રહી છે. તે જ સમયે, વિદેશમાં રહેતી બહેનો પણ તેમના ભાઈઓને રાખડી મોકલી રહી છે, જે પોસ્ટલ વિભાગ દ્વારા તરત જ પહોંચાડવામાં આવી રહી છે. રાખડીઓ યોગ્ય સમયે ભાઈઓ સુધી પહોંચે અને તેમના કાંડા ખાલી ન રહે તે માટે બહેનો વિદેશમાં રાખડી મોકલવા માટે અગાઉથી તૈયારી કરવા લાગે છે. પત્રો દ્વારા ખુશીઓ ફેલાવતા રહેતા ટપાલ વિભાગે પણ સંબંધોના આ તહેવારને એક નવો આયામ આપ્યો છે.
તેથી, ઉપરોક્ત સંપૂર્ણ વર્ણનનો અભ્યાસ અને વિશ્લેષણ કરીએ તો જણાશે કે જ્યાં સુધી વાદળો, ધરતી, આકાશ છે ત્યાં સુધી જગતમાં ભાઈ-બહેનનો પ્રેમ અમર રહેશે..આ રાખી બંધન એવું છે..યુવાઓને તહેવારોનું મહત્વ સમજાવવાની જરૂર છે
આજે, આ ખુશીના દિવસે, ભાઈની આંખો આંસુઓથી ભરાઈ ગઈ છે, જેની પાસે બહેન નથી તેમને તેમની બહેનની કદર કરવા માટે પૂછો, હેપી રક્ષાબંધન.
-લેખક દ્વારા સંકલિત – ટેક્સ એક્સપર્ટ કોલમિસ્ટ એડવોકેટ કિશન સનમુખદાસ ભવનાની ગોંદિયા મહારાષ્ટ્ર