રશિયા-યુક્રેન શાંતિ કરારની ‘પહેલા કરતાં વધુ નજીક‘, ૨૦-મુદ્દાની શાંતિ યોજના પર ૯૦% સંમત: ઝેલેન્સકી
યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે, તેઓ અને યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમીર ઝેલેન્સકી યુક્રેનમાં યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટેના કરારની “ઘણી નજીક, કદાચ ખૂબ નજીક” આવી રહ્યા છે, જ્યારે સ્વીકાર્યું કે ડોનબાસ ક્ષેત્રનું ભાવિ એક મુખ્ય વણઉકેલાયેલ મુદ્દો છે.
રવિવારે બપોરે ફ્લોરિડામાં ટ્રમ્પના માર-એ-લાગો રિસોર્ટમાં મુલાકાત બાદ બંને નેતાઓએ સંયુક્ત પત્રકાર પરિષદમાં વાત કરી હતી. બંને નેતાઓએ શાંતિ વાટાઘાટોમાં બે સૌથી વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓ – યુક્રેન માટે સુરક્ષા ગેરંટી અને રશિયા દ્વારા કબજે કરવામાં આવેલા પૂર્વી યુક્રેનના ડોનબાસ ક્ષેત્રના વિભાજન પર પ્રગતિની જાણ કરી હતી.
ટ્રમ્પ અને ઝેલેન્સકી બંનેએ થોડી વિગતો આપી હતી અને શાંતિ કરાર પૂર્ણ કરવા માટે કોઈ સમયમર્યાદા આપી ન હતી, જાેકે ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટેની વાટાઘાટો “થોડા અઠવાડિયામાં” સ્પષ્ટ થશે કે નહીં. તેમણે કહ્યું હતું કે પ્રદેશની આસપાસના કેટલાક “કાંટાળા મુદ્દાઓ” ઉકેલવા પડશે.
ઝેલેન્સકીએ કહ્યું કે યુક્રેન માટે સુરક્ષા ગેરંટી પર કરાર થયો છે. ટ્રમ્પ થોડા વધુ સાવધ રહ્યા, તેમણે કહ્યું કે આવા કરાર માટે તેઓ ૯૫% માર્ગ પર છે, અને તેમને અપેક્ષા હતી કે યુરોપિયન દેશો યુએસના સમર્થન સાથે આ પ્રયાસનો “મોટો ભાગ લેશે”.
ટ્રમ્પ ઝેલેન્સકી સાથે મળ્યા પછી પ્રકાશિત થયેલી ઠ પોસ્ટમાં, ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોને જણાવ્યું હતું કે સુરક્ષા ગેરંટી પર પ્રગતિ થઈ છે. મેક્રોને કહ્યું હતું કે “કોએલિશન ઓફ ધ વિલિંગ” ના દેશો જાન્યુઆરીની શરૂઆતમાં પેરિસમાં તેમના “નક્કર યોગદાન” ને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે મળશે.
ઝેલેન્સકીએ અગાઉ કહ્યું હતું કે તેઓ ડોનબાસમાંથી યુક્રેનિયન દળોને સંપૂર્ણપણે પાછી ખેંચી લેવા માટેના યુએસ પ્રસ્તાવને નરમ પાડવાની આશા રાખે છે, જે રશિયન માંગ છે જેનો અર્થ યુક્રેનિયન દળો દ્વારા કબજામાં રાખેલા કેટલાક પ્રદેશને છોડી દેવાનો થશે. જ્યારે મોસ્કો સમગ્ર ડોનબાસ મેળવવાનો આગ્રહ રાખે છે, ત્યારે કિવ ઇચ્છે છે કે વર્તમાન યુદ્ધ રેખાઓ પર નકશો સ્થિર થાય.
ટ્રમ્પ અને ઝેલેન્સકી બંનેએ રવિવારે કહ્યું હતું કે ડોનબાસનું ભવિષ્ય નક્કી થયું નથી, જાેકે યુએસ રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું હતું કે ચર્ચાઓ “યોગ્ય દિશામાં આગળ વધી રહી છે.” સમાધાન ઇચ્છતા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે યુક્રેન આ વિસ્તાર છોડી દે તો મુક્ત આર્થિક ક્ષેત્રનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જાેકે તે સ્પષ્ટ નથી કે તે ક્ષેત્ર વ્યવહારિક રીતે કેવી રીતે કાર્ય કરશે.
“તે વણઉકેલાયેલ છે, પરંતુ તે ખૂબ નજીક આવી રહ્યું છે. તે ખૂબ જ મુશ્કેલ મુદ્દો છે,” ટ્રમ્પે કહ્યું.
યુદ્ધ સમાપ્ત થયા પછી યુક્રેન માટે સુરક્ષા પૂરી પાડવા માટે તેઓ કયા કરારો પર પહોંચ્યા હતા તે અંગે નેતાઓએ વધુ સમજ આપી ન હતી, જે ઝેલેન્સકીએ રવિવારે “સ્થાયી શાંતિ પ્રાપ્ત કરવામાં મુખ્ય સીમાચિહ્નરૂપ” તરીકે વર્ણવ્યું હતું.
રશિયાએ કહ્યું છે કે યુક્રેનમાં કોઈપણ વિદેશી સૈનિકોની તૈનાતી અસ્વીકાર્ય છે.
ઝેલેન્સકીએ કહ્યું કે કોઈપણ શાંતિ કરારને યુક્રેનની સંસદ દ્વારા અથવા લોકમત દ્વારા મંજૂર કરવો પડશે. ટ્રમ્પે કહ્યું કે જાે તે સોદો સુરક્ષિત કરશે તો તેઓ સંસદ સાથે વાત કરવા તૈયાર રહેશે.
ઝેલેન્સકીની મુલાકાત પહેલાં ટ્રમ્પ અને પુતિન બોલ્યા
ઝેલેન્સકી અને તેમનું પ્રતિનિધિમંડળ ટ્રમ્પના ફ્લોરિડા નિવાસસ્થાને પહોંચ્યા તેના થોડા સમય પહેલા, ટ્રમ્પ અને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને યુએસ રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા “ઉત્પાદક” અને ક્રેમલિન વિદેશ નીતિ સહાયક યુરી ઉષાકોવ દ્વારા “મૈત્રીપૂર્ણ” ગણાવેલા કોલમાં વાત કરી હતી.
મોસ્કોમાં ઉષાકોવે જણાવ્યું હતું કે પુતિને ટ્રમ્પને કહ્યું હતું કે યુરોપિયન યુનિયન અને યુક્રેન દ્વારા પ્રસ્તાવિત ૬૦ દિવસનો યુદ્ધવિરામ યુદ્ધને લંબાવશે. ક્રેમલિનના સહાયકે એમ પણ કહ્યું હતું કે યુક્રેનને “વધુ વિલંબ કર્યા વિના” ડોનબાસ અંગે ર્નિણય લેવાની જરૂર છે.
ટ્રમ્પે કહ્યું કે તેમણે અને પુતિને બે કલાકથી વધુ સમય સુધી વાત કરી. તેમણે કહ્યું કે રશિયન રાષ્ટ્રપતિએ સસ્તી ઉર્જા સપ્લાય કરીને યુક્રેનના પુન:નિર્માણમાં મદદ કરવાનું વચન આપ્યું છે. “રશિયા યુક્રેનને સફળ જાેવા માંગે છે,” ટ્રમ્પે કહ્યું. “તે થોડું વિચિત્ર લાગે છે.”
ટ્રમ્પે પુતિનની પ્રશંસા કરતા જ ઝેલેન્સકીએ માથું નમાવ્યું અને સ્મિત કર્યું.
ટ્રમ્પે કહ્યું કે ઝેલેન્સકી સાથેની મુલાકાત બાદ તેઓ પુતિનને ફરીથી ફોન કરશે.
ક્રેમલિને ટ્રમ્પની વાટાઘાટોને ટેકો વ્યક્ત કર્યો.
“આખી દુનિયા રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ અને તેમની ટીમના શાંતિ પ્રયાસોની પ્રશંસા કરે છે,” પુતિનના ખાસ દૂત કિરિલ દિમિત્રીવે સોમવારે વહેલી સવારે ઠ પર પોસ્ટ કર્યું, ટ્રમ્પની ઝેલેન્સકી સાથેની વાતચીત પછી.
ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટની ચર્ચા
યુએસ વાટાઘાટકારોએ ઝાપોરિઝ્ઝિયા પરમાણુ પ્લાન્ટ પર સહિયારા નિયંત્રણનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. રવિવારે એજન્સીએ જણાવ્યું હતું કે આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઉર્જા એજન્સી દ્વારા મધ્યસ્થી કરાયેલા સ્થાનિક યુદ્ધવિરામ પછી ત્યાં પાવર લાઇનનું સમારકામ શરૂ થયું છે.
ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે વાટાઘાટકારોએ પ્લાન્ટનું ભાવિ નક્કી કરવામાં પ્રગતિ કરી છે, જે “લગભગ તરત જ શરૂ થઈ શકે છે.” યુએસ રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે “તે એક મોટું પગલું છે” કે રશિયાએ સુવિધા પર બોમ્બમારો કર્યો ન હતો.
રશિયા ક્રિમીઆના તમામ ક્ષેત્ર પર નિયંત્રણ ધરાવે છે, જેને તેણે ૨૦૧૪ માં કબજે કર્યું હતું, અને લગભગ ચાર વર્ષ પહેલાં યુક્રેન પર તેના આક્રમણ પછી તેણે તેના લગભગ ૧૨% પ્રદેશ પર નિયંત્રણ મેળવી લીધું છે, જેમાં ડોનબાસનો લગભગ ૯૦%, ઝાપોરિઝ્ઝિયા અને ખેરસન પ્રદેશોનો ૭૫% અને ખાર્કિવ, સુમી, માયકોલાઈવ અને ડિનિપ્રોપેટ્રોવસ્ક પ્રદેશોના સ્લિવર્સનો સમાવેશ થાય છે, રશિયન અંદાજ મુજબ.
ઝેલેન્સકી ટ્રમ્પ સાથે મુલાકાત કરવા ફ્લોરિડા પહોંચ્યા તેના એક દિવસ પહેલા, રશિયન દળોએ કિવ અને યુક્રેનના અન્ય ભાગો પર સેંકડો મિસાઇલો અને ડ્રોનથી હુમલો કર્યો, જેનાથી યુક્રેનની રાજધાનીના કેટલાક ભાગોમાં વીજળી અને ગરમીનો નાશ થયો. ઝેલેન્સકીએ સપ્તાહના અંતે થયેલા હુમલાઓને અમેરિકા દ્વારા મધ્યસ્થી કરાયેલા શાંતિ પ્રયાસો સામે રશિયાના પ્રતિભાવ તરીકે વર્ણવ્યા છે, પરંતુ ટ્રમ્પે રવિવારે કહ્યું કે તેમનું માનવું છે કે પુતિન અને ઝેલેન્સકી શાંતિ માટે ગંભીર છે.
શનિવારના હવાઈ હુમલાઓ પછી, પુતિને કહ્યું કે જાે કિવ ઝડપી શાંતિ નહીં શોધે તો મોસ્કો તેનું યુદ્ધ ચાલુ રાખશે. રશિયા તાજેતરના મહિનાઓમાં યુદ્ધના મેદાનમાં સતત આગળ વધ્યું છે, રવિવારે ઘણી વધુ વસાહતો પર નિયંત્રણનો દાવો કર્યો છે.
યુરોપિયન રાષ્ટ્રના વડાઓ રવિવારની બેઠકમાં ફોન દ્વારા ઓછામાં ઓછા એક ભાગમાં જાેડાયા હતા. યુરોપિયન કમિશનના પ્રમુખ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેને સોશિયલ મીડિયા સાઇટ ઠ પર જણાવ્યું હતું કે “યુરોપ યુક્રેન અને અમારા યુએસ ભાગીદારો સાથે કામ કરવાનું ચાલુ રાખવા માટે તૈયાર છે,” અને ઉમેર્યું હતું કે લોખંડી સુરક્ષા ગેરંટીઓ “સર્વોચ્ચ” મહત્વની રહેશે.
યુકેના વડા પ્રધાન કીર સ્ટાર્મરના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે યુરોપિયન નેતાઓએ “મજબૂત સુરક્ષા ગેરંટીના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો અને આ બર્બર યુદ્ધને શક્ય તેટલી વહેલી તકે સમાપ્ત કરવાની તાકીદની પુષ્ટિ કરી હતી.”