તાજેતરની બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પરાજિત થયેલા છ કોંગ્રેસના ઉમેદવારોએ પટના હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી છે, જેમાં ભારતના ચૂંટણી પંચ દ્વારા વ્યાપક ગેરરીતિઓનો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે કે તેઓ દાવો કરે છે કે પરિણામો શાસક રાષ્ટ્રીય લોકશાહી જાેડાણ ની તરફેણમાં આવ્યા છે.
અરજદારો – પ્રવિણ સિંહ કુશવાહા (કહલગાંવ), અમિત કુમાર ટુન્ના (રીગા), ઋષિ મિશ્રા (જાલે), નલિની રંજન ઝા (બેનીપટ્ટી), તૌકીર આલમ (બરારી) અને શશાંત શેખર (પટના સાહિબ) – એ શનિવારે રિટ અરજી દાખલ કરી હતી, જેમાં મતદાર યાદીઓના ખાસ સઘન સુધારણા દરમિયાન ઈઝ્રૈં પર પક્ષપાત, આદર્શ આચારસંહિતાના ઉલ્લંઘનને અવગણવાનો અને ઇલેક્ટ્રોનિક મતદાન મશીનો (ઈફસ્) દ્વારા પરિણામોમાં છેડછાડ કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
તેમના વકીલે સૂચવ્યું હતું કે અરજી સબમિટ કરવામાં આવી છે અને વહેલી સુનાવણીની આશા વ્યક્ત કરી હતી, જાેકે તેમણે પ્રવેશ સુધી વિસ્તૃત માહિતી આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. “ચૂંટણી કેવી રીતે યોજાઈ તે અંગે અનેક મુદ્દાઓ છે,” તેમણે ટૂંકમાં કહ્યું.
નવેમ્બરમાં યોજાયેલી ચૂંટણીમાં દ્ગડ્ઢછએ શાનદાર વિજય મેળવ્યાના અઠવાડિયા પછી આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે, જેમાં ૨૪૩ બેઠકોમાંથી ૨૦૨ બેઠકો જીતી હતી – જે દાયકાઓમાં ગઠબંધનનો સૌથી મજબૂત પ્રદર્શન છે. ભાજપ ૮૯ બેઠકો સાથે સૌથી મોટા પક્ષ તરીકે ઉભરી આવ્યો, ત્યારબાદ સાથી પક્ષ જનતા દળ (યુનાઇટેડ) ૮૫ બેઠકો સાથે બીજા ક્રમે રહ્યો. તેનાથી વિપરીત, રાષ્ટ્રીય જનતા દળ (ઇત્નડ્ઢ) અને કોંગ્રેસનો સમાવેશ થતો વિરોધ પક્ષ મહાગઠબંધન (સ્ય્મ્) ફક્ત ૩૫ બેઠકો જીતી શક્યો, જ્યારે કોંગ્રેસ ફક્ત છ બેઠકો જીતી શક્યો.
ભાગલપુરની કહલગાંવ બેઠક પરથી અસફળ ચૂંટણી લડનારા કુશવાહાએ પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે આ કેસ ભાજપની ઈઝ્રૈં સંડોવણી સાથે “મત ચોરી” ને લક્ષ્ય બનાવે છે. તેમણે પ્રચાર દરમિયાન રજૂ કરાયેલી નવી કલ્યાણકારી જાહેરાતો અને રોકડ પ્રોત્સાહનોને આચારસંહિતા ઉલ્લંઘન ગણાવ્યા, અને ઈફસ્ દ્વારા વિપક્ષના મતોમાં ફેરફાર થવાની શંકા વ્યક્ત કરી.
રીગાથી ટુનાએ ઉમેર્યું, “જમીન પર, મતદારોએ અમને મજબૂત સમર્થન આપ્યું.” “પરિણામોએ ઉત્સાહ જાેનારા દરેકને ચોંકાવી દીધા. નિષ્પક્ષ તપાસ દ્ગડ્ઢછ માટે સ્ક્રિપ્ટને ઉલટાવી દેશે.”
ભારતીય ચૂંટણીઓમાં સમયાંતરે ઈફસ્ સાથે ચેડાના આરોપો સામે આવ્યા છે, જાેકે ઈઝ્રૈં એ ફફઁછ્ ચકાસણી જેવા રક્ષણાત્મક પગલાંનો ઉલ્લેખ કરીને મશીનોની અખંડિતતાનો સતત બચાવ કર્યો છે. કમિશનના રેકોર્ડ મુજબ, આ વખતે બિહારમાં હારેલા ઉમેદવારો સહિત કોઈ પણ ઉમેદવારે ગણતરી પછી ઈફસ્ માઇક્રોકન્ટ્રોલર તપાસની માંગ કરી નથી.
૨૦૦૩ પછીનું પ્રથમ મોટું પરિવર્તન – મતદાર યાદીઓના ખાસ સઘન સંશોધન (જીૈંઇ) – ને વિપક્ષી રેન્ક તરફથી પૂર્વ-ચૂંટણીની ટીકા પણ થઈ હતી, જેમને ડર હતો કે તેનાથી ચોક્કસ મતદારો મતાધિકારથી વંચિત રહી જશે. મતદાન પહેલાં પૂર્ણ થયેલી આ પ્રક્રિયાનો હેતુ શહેરીકરણ અને સ્થળાંતર વચ્ચે યાદીઓ સાફ કરવાનો હતો પરંતુ કાનૂની પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો હતો જેને આખરે ફગાવી દેવામાં આવ્યો હતો.
જાેકે હાઇકોર્ટ નક્કી કરશે કે અરજી સુનાવણીને પાત્ર છે કે નહીં, કેસ દાખલ કરવાથી દ્ગડ્ઢછના વર્ચસ્વ અંગે વિપક્ષી વર્તુળોમાં રહેલી કડવાશ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. જાેકે, રાજકીય વિશ્લેષકો શંકા કરે છે કે અરજી રાજ્યવ્યાપી પરિણામોને ઉથલાવી દેશે, પરંતુ તેઓ અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે કે સુનાવણી પ્રક્રિયામાં દેખાતી ખામીઓને પ્રકાશિત કરી શકે છે.
એનડીએના વિજયથી એનડીએમાં મુખ્યમંત્રી નીતિશ કુમારનું સ્થાન મજબૂત થયું છે અને મહિલા મતદારો પર તેમની મજબૂત પકડ અને ચૂંટણી જીતવાના તેમના વિઝનને કારણે તેમને મુખ્યમંત્રી તરીકેનો બીજાે કાર્યકાળ મળ્યો છે. છતાં આ અરજદારો જેવા અવાજાે આગ્રહ રાખે છે કે જનાદેશ મતદારોના ઇરાદાને સંપૂર્ણપણે પ્રતિબિંબિત કરતો નથી.