ઈરાને ૩૦ જેટલા યુએસ રીપર ડ્રોનનો નાશ કર્યો જે હવે પેન્ટાગોન માટે ઉત્પાદનમાં નથી.
ઈરાન વિરુદ્ધ અમેરિકાની આગેવાની હેઠળના લશ્કરી અભિયાનનો ખર્ચ ઝડપથી વધી રહ્યો છે, નવા અંદાજાે સૂચવે છે કે ફેબ્રુઆરીમાં સંઘર્ષ શરૂ થયો ત્યારથી તેહરાને અમેરિકાના લગભગ ઇં૧ બિલિયન મૂલ્યના કિંમતી સ્ઊ-૯ રીપર ડ્રોનનો નાશ કર્યો છે.
બ્લૂમબર્ગ દ્વારા ટાંકવામાં આવેલા આ બાબતથી પરિચિત વ્યક્તિના જણાવ્યા અનુસાર, યુદ્ધ દરમિયાન ઓછામાં ઓછા ૨૪ સ્ઊ-૯ રીપર્સ, અને કદાચ ૩૦ જેટલા, ખોવાઈ ગયા છે. આ આંકડામાં એવા ડ્રોનનો પણ સમાવેશ થાય છે જે ઓપરેશન દરમિયાન નુકસાન પામ્યા હતા અને પછીથી બંધ કરી દેવામાં આવ્યા હતા. આ નુકસાન પેન્ટાગોનના ઉચ્ચ-મૂલ્યના માનવરહિત વિમાનની યુદ્ધ પહેલાની ઇન્વેન્ટરીના લગભગ ૨૦ ટકા જેટલું છે.
અહેવાલ મુજબ, ઘણા ડ્રોન ઉડાન દરમિયાન ઈરાની ગોળીબાર દ્વારા તોડી પાડવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે અન્ય મિસાઇલ હુમલામાં જમીન પર નાશ પામ્યા હતા અથવા ઓપરેશન દરમિયાન અકસ્માતોમાં ખોવાઈ ગયા હતા.
સ્ઊ-૯ રીપર સંઘર્ષ દરમિયાન યુએસ સૈન્યના સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતા પ્લેટફોર્મમાંનું એક રહ્યું છે. જનરલ એટોમિક્સ દ્વારા ઉત્પાદિત આ વિમાન ઉચ્ચ-શક્તિવાળા સર્વેલન્સ સિસ્ટમ્સથી સજ્જ છે, જેમાં અદ્યતન કેમેરા અને સેન્સરનો સમાવેશ થાય છે, અને તે હેલફાયર મિસાઇલો અને જાેઈન્ટ ડાયરેક્ટ એટેક મ્યુનિશન-ગાઇડેડ બોમ્બ જેવા શસ્ત્રો લઈ જઈ શકે છે.
દરેક ડ્રોનની કિંમત આશરે ઇં૩૦ મિલિયન છે, જેના કારણે સંચિત નુકસાન ખાસ કરીને નોંધપાત્ર બને છે.
આ આંચકો એ હકીકતથી વધુ જટિલ બને છે કે રીપર્સ હવે યુએસ દળો માટે બનાવવામાં આવતા નથી, જેના કારણે રિપ્લેસમેન્ટ મુશ્કેલ બને છે.
મીડિયા સૂત્રોના અહેવાલમાં એ પણ નોંધાયું છે કે નવા જેટ-સંચાલિત એવેન્જર સ્ટ્રાઈક ડ્રોનના ફક્ત ૧૦ યુનિટ બનાવવામાં આવ્યા હતા, જે પેન્ટાગોન માટે તાત્કાલિક વિકલ્પોને મર્યાદિત કરે છે. જ્યારે રીપરના પ્રકારો વિદેશી ગ્રાહકો માટે ઉત્પન્ન થવાનું ચાલુ રાખે છે, ત્યારે યુએસ સૈન્ય માટે ઉત્પાદન અસરકારક રીતે બંધ થઈ ગયું છે.
યુએસ કમાન્ડરોએ હવાઈ દળો માટે જાેખમ ઘટાડવા માટે સંઘર્ષ દરમિયાન ડ્રોન પર વધુને વધુ આધાર રાખ્યો છે. જાે કે, વ્યાપક અમેરિકન અને ઇઝરાયેલી હુમલાઓ છતાં જેણે ઈરાનના હવાઈ સંરક્ષણ નેટવર્કના મોટા ભાગોને ઘટાડ્યા હોવાના અહેવાલ છે, ઈરાની હવાઈ ક્ષેત્રના ભાગો જાેખમી રહે છે.
“સ્ઊ-૯જ ખરાબ હોઈ શકે છે કારણ કે તે ક્રુ વગરના હોય છે, પરંતુ તે ખૂબ મોંઘા હોય છે અને ખૂબ ઓછા હોય છે કારણ કે તેમને ખર્ચવા યોગ્ય ગણવામાં ન આવે તેવી કોઈ સક્રિય ઉત્પાદન લાઇન નથી,” વાસેરે ઉમેર્યું.
તાજેતરના અંદાજાે અગાઉના જાહેર મૂલ્યાંકનો કરતા પણ વધારે છે. આ મહિનાની શરૂઆતમાં બહાર પાડવામાં આવેલા કોંગ્રેસનલ રિસર્ચ સર્વિસના અહેવાલમાં રીપરના નુકસાનની પુષ્ટિ ૨૪ થઈ હતી.
લશ્કરી નુકસાન દબાણમાં વધારો કરે છે
ડ્રોનનું નુકસાન સંઘર્ષ વધ્યો ત્યારથી યુએસ અને ઇઝરાયલ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવતા વ્યાપક ખર્ચનો માત્ર એક ભાગ છે.
યુદ્ધમાં ટોમાહોક ક્રુઝ મિસાઇલો અને ત્નછજીજીસ્-ઈઇ લાંબા અંતરની મિસાઇલો સહિત હજારો મોંઘા ચોકસાઇવાળા દારૂગોળાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. અમેરિકાએ ઈરાન પર બે ક્રુ વિમાન – એક હ્લ-૧૫ઈ સ્ટ્રાઈક ઇગલ અને એક છ-૧૦ થંડરબોલ્ટ ૈંૈં – ગુમાવ્યા હોવાના અહેવાલ છે – જાેકે તમામ ક્રૂ સભ્યોને બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા.
કોંગ્રેસનલ રિસર્ચ સર્વિસ (ઝ્રઇજી) ના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે નુકસાન અને નુકસાન પામેલી સંપત્તિમાં ચાર હ્લ-૧૫ઈ સ્ટ્રાઈક ઈગલ્સ, એક હ્લ-૩૫છ લાઈટનિંગ ૈંૈં, એક છ-૧૦ થંડરબોલ્ટ ૈંૈં, સાત દ્ભઝ્ર-૧૩૫ સ્ટ્રેટોટેન્કર્સ, એક ઈ-૩ સેન્ટ્રી છઉછઝ્રજી એરક્રાફ્ટ, બે સ્ઝ્ર-૧૩૦ત્ન કમાન્ડો ૈંૈં એરક્રાફ્ટ, એક ૐૐ-૬૦ઉ જાેલી ગ્રીન ૈંૈં હેલિકોપ્ટર, ૨૪ સ્ઊ-૯ રીપર ડ્રોન અને એક સ્ઊ-૪ઝ્ર ટ્રાઇટોન ડ્રોનનો સમાવેશ થાય છે.
વધારાના નુકસાનમાં એરબોર્ન ચેતવણી અને નિયંત્રણ વિમાન, એરિયલ રિફ્યુઅલિંગ ટેન્કર, ફાઇટર જેટ, સ્પેશિયલ ઓપરેશન એરક્રાફ્ટ, હેલિકોપ્ટર અને ડ્રોનનો સમાવેશ થાય છે.
કરોડો ડોલરના ખર્ચે રડાર સિસ્ટમને નુકસાન થયું હોવાના અહેવાલ પણ મળ્યા છે.
યુદ્ધવિરામ અસ્વસ્થ
૨૮ ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર અમેરિકા અને ઇઝરાયલના હુમલા પછીના યુદ્ધે અઠવાડિયા સુધી તીવ્ર લશ્કરી આદાનપ્રદાન શરૂ કર્યું છે. ૮ એપ્રિલથી નાજુક યુદ્ધવિરામ હોવા છતાં, બંને પક્ષોએ પ્રસંગોપાત હુમલાઓ, તીક્ષ્ણ નિવેદનો કરવાનું ચાલુ રાખ્યું છે, જેના કારણે સમગ્ર પ્રદેશમાં તણાવ ઊંચો રહ્યો છે.
બુધવારે (સ્થાનિક સમય) પત્રકારો સાથે વાત કરતી વખતે, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વાટાઘાટોને સંભવિત કરાર અને ફરીથી તણાવ વધતો જવા વચ્ચે “સીમારેખા પર” ગણાવી હતી.
યુએસ ન્યૂઝ આઉટલેટ દ્ગમ્ઝ્ર ના એક અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જાે વાટાઘાટો નિષ્ફળ જાય, તો વોશિંગ્ટન નવેસરથી લશ્કરી દબાણના ભાગ રૂપે યુદ્ધ પ્રયાસનું નામ બદલીને “ઓપરેશન સ્લેજહેમર” રાખવાનું વિચારી રહ્યું છે, એમ બે અમેરિકન અધિકારીઓને ટાંકીને જણાવ્યું હતું.