ચીન
ભારતીય વાયુસેનાના રાફેલ, સુખોઈ, તેજસ અને અમેરિકન વાયુસેનાના હ્લ-૧૫ પશ્ચિમ બંગાળના કલાઈકુંડા એરબેઝ પરથી ઉડાન ભરશે, જાેકે, તેની ગર્જના બેઈજિંગ સુધી સંભળાશે આવોજ હુંકાર ચીનને અસ્વસ્થ કરવા માટે પૂરતો છે, જેેમાં તેનું કારણ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે કોપ ઈન્ડિયા એક્સરસાઇઝ. જાેકે, આ કવાયત ૧૦ એપ્રિલથી શરૂ થશે, જે બે અઠવાડિયા સુધી ચાલશે. આ કવાયતની ખાસ વાત એ છે કે, જાપાન આ કવાયતમાં નિરીક્ષક તરીકે ભાગ લેશે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકાએ સૂચન કર્યું હતું કે, કોપ ઈન્ડિયા કવાયતમાં જાપાનનો સમાવેશ કરીને તેને ત્રિપક્ષીય કવાયતમાં ફેરવી દેવી જાેઈએ. કલાઈકુંડા એરબેઝની આ કવાયત એટલા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે, અહીં સમગ્ર બંગાળની ખાડી વિસ્તારમાં લાંબી હવાઈ કામગીરી સરળતાથી થઈ શકે છે, એટલે કે, જાે ભવિષ્યમાં ચીન બંગાળની ખાડીના વિસ્તારમાં કોઈ દુઃસાહસ કરે તો આ હવાઈ બેઝને સક્રિય કરીને ભારતીય વાયુસેના. લડવૈયાઓ સમુદ્ર પર ઉડતી વખતે ઓપરેશન કરી શકે છે, તેથી આ એર બેઝ ન્છઝ્ર પણ દૂર નથી. જાે ચીને એલએસી પર કોઈ દુષ્કર્મ કર્યું તો પણ અહીંથી ફાઈટર ઝડપથી એલએસી પર પહોંચીને ચીનને પાઠ ભણાવશે. આ કવાયત મુક્ત અને ખુલ્લા ઈન્ડો પેસિફિક ક્ષેત્ર તરફ ભારત અને અમેરિકાના પ્રયત્નો અને પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે. આનો ઉદ્દેશ્ય અમેરિકા સાથેની કામગીરી માટે સંકલન અને સંકલનને મજબૂત કરવાનો છે, એકબીજાની માર્શલ આર્ટમાંથી શીખવાનો છે. કારણ કે, ભારત, અમેરિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને જાપાન એકસાથે અને અલગ-અલગ કવાયત દ્વારા એકબીજા સાથે યુદ્ધ કૌશલ્ય શેર કરી રહ્યા છે, અને ચીનને સીધો સંદેશ આપવામાં આવી રહ્યો છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, ભારતની વધતી શક્તિ સાથે, વિશ્વના તમામ દેશો ભારત સાથે સૈન્ય અભ્યાસ કરવાની ગતિ વધારી રહ્યા છે. અમેરિકા, ફ્રાન્સ, યુકે, ઑસ્ટ્રેલિયા, જાપાન અને પૂર્વ એશિયાના ઘણા દેશો સહિત ચીનને ઘેરવા માટે ઘણા શક્તિશાળી દેશો ઘણા જુદા જુદા મોરચે ભેગા થયા હતા. ક્વાડ ગ્રૂપની રચના ચીનને સમુદ્રમાં ઘેરી લેવા માટે કરવામાં આવી હતી, અને છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં વાયુસેનાની કવાયત જેનું આયોજન કાં તો ભારત દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, અથવા તો ભારત તેમાં ભાગ લેવા ગયા હતા. ખાસ વાત એ છે કે, આ વર્ષે ભારતીય વાયુસેનાએ એક સાથે ત્રણ મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ અભ્યાસમાં ભાગ લીધો હતો. ેંછઈમાં આયોજિત ડેઝર્ટ ફ્લેગ મલ્ટી નેશનલ એક્સરસાઇઝમાં ભાગ લીધો. જેમાં ેંછઈ ઉપરાંત ફ્રાન્સ, કુવૈત, ઓસ્ટ્રેલિયા, ેંદ્ભ, બહેરીન, મોરોક્કો, સ્પેન, કોરિયા અને યુએસ એરફોર્સે ભાગ લીધો હતો. પ્રથમ વખત ભારતીય વાયુસેનાના ૫ તેજસે બીજા દેશમાં બહુરાષ્ટ્રીય કવાયતમાં ભાગ લીધો હતો. તે જ સમયે, યુકે દ્વારા આયોજિત કોબ્રા વોરિયરની કસરત, જેમાં યુકે ઉપરાંત સ્વીડન, ફિનલેન્ડ, દક્ષિણ આફ્રિકા, સિંગાપોર અને યુએસએ ભારતીય વાયુસેનાના મિરાજ ૨૦૦૦ સાથે ભારે લિફ્ટ પરિવહનમાં ભાગ લીધો હતો. જાપાન સાથે એરફોર્સનું એરક્રાફ્ટ ઓપરેશન -૧૭ આ ફેબ્રુઆરીમાં ગ્લોબમાસ્ટર સાથે શિન્યુ મિત્રતાનો અભ્યાસ કર્યો. આ ઉપરાંત, આ વર્ષે પ્રથમ વખત જાપાન સાથે વાયુસેનાની કવાયત પણ વિરગાર્ડિયન કવાયત સાથે શરૂ થઈ. જેમાં ભારતીય વાયુસેનાના સુખોઈ ૩૦ અને જાપાનના હ્લ-૨ અને હ્લ-૧૫એ ૧૬ દિવસ સુધી એકબીજા સાથે યુદ્ધ કૌશલ્ય શેર કર્યું હતું. જાેકે, આવી સૈન્ય કવાયતોની યાદી ઘણી લાંબી છે, જે આર્મી અને નેવીના સ્તર સુધી જાય છે, પરંતુ આવી કવાયતો સ્પષ્ટ સંકેત આપી રહી છે કે, ચીનના ઘમંડને ખતમ કરવા માટે વિશ્વની મોટી શક્તિઓ ભવિષ્યની લડાઈમાં એક થઈ ગઈ છે. માટે તૈયારી કરી રહી છે.
