પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની યુરોપીય રાષ્ટ્રની મુલાકાત દરમિયાન, નેધરલેન્ડ્સે ઔપચારિક રીતે ૧૧મી સદીના ચોલ-યુગના તાંબાના પ્લેટો ભારતને પરત કર્યા, જે એક મહત્વપૂર્ણ સાંસ્કૃતિક પ્રતિષ્ઠા હતી.
આ સોંપણી બંને દેશો વચ્ચે વર્ષોથી ચાલી રહેલા રાજદ્વારી જાેડાણની પરાકાષ્ઠા દર્શાવે છે અને દ્વિપક્ષીય સંબંધોને મજબૂત બનાવવાના પ્રતીક તરીકે જાેવામાં આવે છે.
યુરોપમાં ‘લીડેન પ્લેટો‘ તરીકે ઓળખાતી, આ કલાકૃતિઓને ચોલ સામ્રાજ્યના સૌથી ઐતિહાસિક રીતે મહત્વપૂર્ણ બચેલા રેકોર્ડમાં ગણવામાં આવે છે. ભારત ૨૦૧૨ થી તેમની પરત મેળવવાની માંગ કરી રહ્યું હતું.
પ્રધાનમંત્રી મોદી શુક્રવારે નેધરલેન્ડ પહોંચ્યા હતા, જેમણે તેમના પાંચ દેશોના પ્રવાસના ભાગ રૂપે યુએઈની મુલાકાત પૂર્ણ કરી હતી, જેમાં સ્વીડન, નોર્વે અને ઇટાલીનો પણ સમાવેશ થાય છે.
‘દરેક ભારતીય માટે આનંદની ક્ષણ‘: પીએમ મોદી
X પર વિકાસની જાહેરાત કરતા, પ્રધાનમંત્રી મોદીએ સ્વદેશ પરત ફરવાને દેશ માટે ગર્વની ક્ષણ ગણાવી.
“દરેક ભારતીય માટે આનંદની ક્ષણ! ૧૧મી સદીના ચોલ તાંબાના પાટિયા નેધરલેન્ડ્સથી ભારત પરત લાવવામાં આવશે. પ્રધાનમંત્રી રોબ જેટનની હાજરીમાં આ સમારોહમાં ભાગ લીધો હતો,” તેમણે પોસ્ટ કર્યું.
“આ ચોલ તાંબાના પાટિયાઓનું પુન:સ્થાપન મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે ફક્ત ભૂતકાળની કલાકૃતિઓ નથી, પરંતુ ભારતના વારસા અને સભ્યતાની એક અમૂલ્ય વાર્તા છે. આ પાટિયાઓનું સ્વદેશ પરત ફરવું ભારતના લોકો માટે ઊંડી ભાવનાત્મક અપીલ ધરાવે છે,” વિદેશ મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું.
ચોલ ઇતિહાસ અને ભારતીય સભ્યતાનો દુર્લભ પુરાવો
આ તાંબાના પાટિયાઓને ચોલ રાજવંશના સૌથી મહત્વપૂર્ણ હયાત રેકોર્ડમાં ગણવામાં આવે છે અને ભારતની બહાર સચવાયેલા તમિલ વારસાના અમૂલ્ય ટુકડાઓ તરીકે જાેવામાં આવે છે.
લગભગ ૩૦ કિલોગ્રામ વજન ધરાવતી, આ પ્લેટો ચોલ શાસકોની શાહી મહોર ધરાવતી કાંસાની વીંટી સાથે બંધાયેલી છે.
શિલાલેખોને બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે, એક સંસ્કૃતમાં લખાયેલ છે અને બીજાે તમિલમાં.
ઇતિહાસકારો કહે છે કે આ રેકોર્ડ સમ્રાટ રાજરાજ ચોલ ૈં દ્વારા બૌદ્ધ મઠ માટે આપવામાં આવેલા દાન સાથે સંબંધિત છે. મૂળ આદેશો ખજૂરના પાંદડા પર નોંધાયેલા હોવાના અહેવાલ છે, પરંતુ તેમના પુત્ર રાજેન્દ્ર ચોલ ૈં એ પછીથી તેમને લાંબા ગાળાની જાળવણી માટે તાંબાના પ્લેટો પર કોતર્યા હતા. પ્લેટોને બાંધતી કાંસાની વીંટી પર રાજેન્દ્ર ચોલની મહોર છે.
૧૮મી સદીમાં ફ્લોરેન્ટિયસ કેમ્પર દ્વારા કલાકૃતિઓ નેધરલેન્ડ લઈ જવામાં આવી હતી, જે શિલાલેખોમાં ઉલ્લેખિત શહેર નાગપટ્ટીનમ ડચ નિયંત્રણ હેઠળ હતું તે સમયગાળા દરમિયાન ખ્રિસ્તી મિશનરી જૂથના ભાગ રૂપે ભારત ગયા હતા.
પરત અને વળતર પરની આંતર-સરકારી સમિતિના ૨૪મા સત્ર દરમિયાન કલાકૃતિઓ પર ભારતના દાવાને માન્યતા આપવામાં આવી હતી, જેમાં ભારતને મૂળ દેશ તરીકે સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું.
સમિતિએ ભારત અને નેધરલેન્ડ વચ્ચે તેમના પરત કરવા અંગે રચનાત્મક દ્વિપક્ષીય ચર્ચાઓને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું, જેના પગલે ડચ સરકારે વડા પ્રધાન મોદીની મુલાકાત દરમિયાન પ્લેટો સોંપવાનો ર્નિણય લીધો હતો.