ભારતમાં નવીનીકરણીય ઉર્જા માળખાના વિસ્તરણ તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરતા, સંરક્ષણ મંત્રાલયે ઉત્તર પ્રદેશના સીતાપુર (કેન્ટોનમેન્ટ) જિલ્લામાં આશરે ૮૫૦ એકર ખાલી સંરક્ષણ જમીન પર બેટરી એનર્જી સ્ટોર સિસ્ટમ સાથે સંકલિત ૨૫૦ મેગાવોટના સૌર ઉર્જા પ્રોજેક્ટના વિકાસને મંજૂરી આપી. આ પ્રોજેક્ટ રાજ્ય સંચાલિત પાવર રનર, NTPC રિન્યુએબલ એનર્જી લિમિટેડ દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવી રહ્યો છે, જે NTPC લિમિટેડની પેટાકંપની છે, જે સ્ર્ડ્ઢ (આર્મી) ના સંકલિત મુખ્ય મથક અને ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ડિફેન્સ એસ્ટેટ્સ સાથે ગાઢ સંકલનમાં બિડિંગ પ્રક્રિયા દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવી રહી છે.
સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહ દ્વારા મંજૂર કરાયેલ આ પહેલ, સંરક્ષણ માલિકીની જમીન પર વિકસાવવામાં આવનારી પ્રથમ મોટા પાયે નવીનીકરણીય ઉર્જા પહેલ છે. સરકારનો આ પ્રયાસ ભારતમાં ઉત્પાદક સ્વચ્છ ઉર્જા સંક્રમણ માટે બિનઉપયોગી જાહેર સંપત્તિના ઉપયોગ તરફ ધ્યાન પ્રતિબિંબિત કરે છે.
મંત્રાલયે મંગળવારે પ્રોજેક્ટની વિગતોને ૨૫૦ મેગાવોટના ગ્રાઉન્ડ-માઉન્ટેડ સોલર ફોટોવોલ્ટેઇક પ્લાન્ટ તરીકે પ્રકાશિત કરી, જેમાં ૫૦ મેગાવોટ/૨૦૦ મેગાવોટ કલાક બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ નો સમાવેશ થાય છે. કેન્દ્રએ જણાવ્યું હતું કે તે ઉચ્ચ માંગના સમયગાળા દરમિયાન ઉપયોગ માટે દિવસના પ્રકાશ કલાકો દરમિયાન ઉત્પન્ન થતી વધારાની વીજળીનો સંગ્રહ સક્ષમ બનાવશે. બેટરી ઘટક ગ્રીડ સ્થિરતામાં સુધારો કરશે અને નવીનીકરણીય વીજ પુરવઠાની વિશ્વસનીયતામાં વધારો કરશે તેવી પણ અપેક્ષા છે, એમ તેમણે જણાવ્યું હતું.
તે શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે આ પહેલ રાષ્ટ્રીય ટકાઉપણું પ્રત્યેની તેમની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે, જ્યારે વ્યૂહાત્મક હિતો સાથે સમાધાન કરશે નહીં. નિષ્ણાતો માને છે કે આવા હાઇબ્રિડ પ્રોજેક્ટ્સ વધતી વીજળીની માંગને પહોંચી વળવામાં અને પરંપરાગત ઊર્જા સ્ત્રોતો પર ર્નિભરતા ઘટાડવામાં વધુને વધુ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.
સીતાપુર પ્રોજેક્ટ રાષ્ટ્રીય આબોહવા લક્ષ્યોને પ્રાપ્ત કરવામાં સરકારના વિવિધ હાથ વચ્ચે વધતા સંકલનનો પણ સંકેત આપે છે. ભારત અછતને દૂર કરવા અને અશ્મિભૂત ઇંધણ પર ર્નિભરતા ઘટાડવા માટે નવીનીકરણીય ઊર્જા માળખામાં રોકાણમાં સતત વધારો કરી રહ્યું છે.
આગળ શું છે?
એકવાર કાર્યરત થયા પછી, સીતાપુર સૌર ઉર્જા પ્રોજેક્ટ ગ્રીડ સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત બનાવશે અને ઊર્જા સંગ્રહ તકનીકોને વધુ અપનાવવા અને સરકારી માલિકીની જમીન અને સૌર-પ્લસ-સ્ટોરેજ પહેલ પર ભવિષ્યના સ્વચ્છ ઊર્જા પ્રોજેક્ટ્સ માટે બ્લુપ્રિન્ટ તરીકે સેવા આપશે તેવી અપેક્ષા છે. શ્રેષ્ઠ ઊર્જા કિંમત નિર્ધારણના પ્રકાશમાં વીજળી ખર્ચમાં નોંધપાત્ર લાંબા ગાળાની બચતની અપેક્ષા છે. આ ભારતની લાંબા ગાળાની ઊર્જા સુરક્ષા અને આબોહવા લક્ષ્યોમાં ફાળો આપશે.