જમ્મુની એક ખાસ રાષ્ટ્રીય તપાસ એજન્સી (NIA) કોર્ટે પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાની તપાસના સંદર્ભમાં પાકિસ્તાન સ્થિત લશ્કર-એ-તૈયબા ના વડા હાફિઝ સઈદ વિરુદ્ધ બિનજામીનપાત્ર વોરંટ જારી કર્યું છે. કેન્દ્રીય આતંકવાદ વિરોધી એજન્સી દ્વારા કોર્ટ સમક્ષ દાખલ કરાયેલી પૂરક ચાર્જશીટમાં સઈદનું નામ આપ્યાના થોડા દિવસો પછી આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. એજન્સી દ્વારા કેસમાં વધારાની ચાર્જશીટ રજૂ કર્યાના બે દિવસ પછી, ૮ જુલાઈના રોજ દ્ગૈંછ કોર્ટના વિશેષ ન્યાયાધીશે આ આદેશ પસાર કર્યો હતો. વૈશ્વિક સ્તરે નિયુક્ત આતંકવાદી સઈદ, તેની વ્યક્તિગત ક્ષમતા અને પ્રતિબંધિત આતંકવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-તૈયબા અને તેના પ્રોક્સી સંગઠન, ધ રેઝિસ્ટન્સ ફ્રન્ટ (્ઇહ્લ) ના વડા તરીકે આરોપી છે.
NIA કહે છે કે સઈદ ધરપકડથી બચી રહ્યો છે
કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરાયેલી રજૂઆતમાં, NIA એ જણાવ્યું હતું કે પાકિસ્તાનના પંજાબ પ્રાંતના સરગોધાનો રહેવાસી હાફિઝ સઈદ, કેસમાં મુખ્ય આરોપી હોવા છતાં જાણી જાેઈને ધરપકડ ટાળી રહ્યો છે. એજન્સીએ કોર્ટને વિનંતી કરી હતી કે તેઓ ચાલુ તપાસ દરમિયાન વધુ કાનૂની કાર્યવાહીને સરળ બનાવવા અને તેની સામે કાર્યવાહી કરવા માટે ઓપન-ડેટેડ બિન-જામીનપાત્ર વોરંટ જારી કરે.
વિનંતી સ્વીકારતા, કોર્ટે અવલોકન કર્યું, “નિષ્પક્ષ, સંપૂર્ણ અને અસરકારક તપાસ માટે આરોપી (સઈદ) ની ધરપકડ અને કસ્ટડીમાં પૂછપરછ જરૂરી છે. તેથી, તેની સામે બિન-જામીનપાત્ર ધરપકડ વોરંટ જારી કરવામાં આવે છે અને કાયદા અનુસાર અમલ માટે ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ (ડીઆઈજી), એનઆઈએ જમ્મુને મોકલવામાં આવે છે.”
‘ગેરહાજરીમાં ટ્રાયલ‘ પ્રક્રિયા શરૂ થવાની સંભાવના છે
બિન-જામીનપાત્ર વોરંટ જારી થયા પછી, હાફિઝ સઈદ સામે “ગેરહાજરીમાં ટ્રાયલ” ચલાવવાની કાનૂની પ્રક્રિયા એક ડગલું નજીક આવી ગઈ છે. દ્ગૈંછએ કોર્ટને જાણ કરી હતી કે સઈદ હાલમાં પાકિસ્તાનમાં છે અને તેને હાલમાં ભારત લાવવાનું શક્ય નથી. નવા દાખલ કરાયેલા ફોજદારી કાયદા હેઠળ, કોર્ટ નિર્ધારિત કાનૂની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કર્યા પછી આરોપીની ગેરહાજરીમાં પણ જાહેર કરાયેલ ગુનેગારની ટ્રાયલ આગળ વધારી શકે છે. એજન્સી હાફિઝ સઈદને જાહેર કરાયેલ ગુનેગાર જાહેર કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરે તેવી પણ અપેક્ષા છે.
પૂરક ચાર્જશીટમાં ભારતીય ન્યાય સંહિતા, ૨૦૨૩ ની અનેક જાેગવાઈઓ અને ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ (નિવારણ) અધિનિયમ, ૧૯૬૭ ની સંબંધિત કલમો હેઠળ ૭૬ વર્ષીય આતંકવાદી આરોપીનું નામ આપવામાં આવ્યું છે.
‘ગેરહાજરીમાં ટ્રાયલ‘ નો અર્થ શું છે?
‘ગેરહાજરીમાં ટ્રાયલ‘ એ ભારતના નવા ફોજદારી કાયદા હેઠળ રજૂ કરાયેલ એક કાનૂની જાેગવાઈ છે જે અદાલતોને કાનૂની નોટિસ અને વોરંટ છતાં ઇરાદાપૂર્વક ન્યાયિક પ્રક્રિયાથી બચવા માટે ફરાર આરોપીની ટ્રાયલ આગળ વધારવાની મંજૂરી આપે છે. આ જાેગવાઈનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે ગંભીર ગુનાઓમાં સામેલ ભાગેડુઓ દેશના અધિકારક્ષેત્રની બહાર રહીને ન્યાયના માર્ગમાં અનિશ્ચિત સમય માટે વિલંબ ન કરી શકે.
હાફિઝ સઈદ કોણ છે?
હાફિઝ સઈદ પાકિસ્તાન સ્થિત લશ્કર-એ-તૈયબાનો સ્થાપક છે, જે ભારત અને અન્ય ઘણા દેશો દ્વારા પ્રતિબંધિત આતંકવાદી સંગઠન છે. તેને ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ બંને દ્વારા વૈશ્વિક આતંકવાદી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યો છે અને ૨૦૦૮ ના મુંબઈ આતંકવાદી હુમલા પાછળના મુખ્ય સૂત્રધારોમાંના એક તરીકે વ્યાપકપણે ગણવામાં આવે છે જેમાં ૧૬૬ લોકો માર્યા ગયા હતા. પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાની તપાસમાં તેમનો સમાવેશ દ્ગૈંછના જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં થયેલા ઘાતક હુમલા સાથે પાકિસ્તાન સ્થિત આતંકવાદી નેટવર્કને જાેડવાના કેસને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
પહેલગામ આતંકવાદી હુમલાના અન્ય આરોપીઓ
દ્ગૈંછની પહેલી ચાર્જશીટમાં ત્રણ પાકિસ્તાની આતંકવાદીઓ, સુલેમાન, જિબ્રાન અને હમઝા અફઘાનીનું નામ આ કેસમાં આરોપી તરીકે આપવામાં આવ્યું હતું. પાકિસ્તાની લશ્કર-એ-તૈયબાના આતંકવાદી સાજિદ સૈફુલ્લાહ જટ્ટને પણ ચાર્જશીટ કરવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત, તપાસ દરમિયાન પહેલગામના બે સ્થાનિક આરોપીઓ, બશીર અહમદ અને પરવેઝ અહમદનું નામ પણ આપવામાં આવ્યું છે.
પહેલગામ આતંકવાદી હુમલામાં શું થયું
ગયા વર્ષે ૨૨ એપ્રિલે પહેલગામ આતંકવાદી હુમલો થયો હતો, જ્યારે આતંકવાદીઓએ દક્ષિણ કાશ્મીરમાં ગોળીબાર કરીને ૨૬ લોકો, જેમાં મોટાભાગના પ્રવાસીઓ હતા, માર્યા ગયા હતા. આ હુમલાથી દેશવ્યાપી આક્રોશ ફેલાયો હતો અને દ્ગૈંછ દ્વારા હુમલાનું આયોજન, અમલીકરણ અને સમર્થન કરવામાં સામેલ લોકોની ઓળખ કરવા માટે વ્યાપક તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી. એજન્સી હુમલા સાથે કથિત રીતે જાેડાયેલા આતંકવાદી હેન્ડલર્સ, કાવતરાખોરો અને સરહદ પારના નેટવર્કની ભૂમિકા ઓળખીને તેની તપાસનો વિસ્તાર કરી રહી છે.