કોંગ્રેસના ભૂતપૂર્વ સાંસદ અને ૧૯૮૪ના શીખ વિરોધી રમખાણોના દોષિત સજ્જન કુમારનું ગુરુવારે ૮૦ વર્ષની વયે અવસાન થયું. તેમને દિલ્હીની સફદરજંગ હોસ્પિટલમાં લાવવામાં આવ્યા ત્યારે તેમને મૃત જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા, તેમ મીડિયા સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું.
સજ્જન કુમાર તિહાર જેલમાં બંધ હતા, રમખાણોના કેસમાં એકસાથે અનેક આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહ્યા હતા.
૧૯૮૪ના શીખ વિરોધી રમખાણોમાં સજ્જન કુમારની સંડોવણી
૧૯૮૪ના શીખ વિરોધી રમખાણોના રાજકીય પરિણામ સાથે જાેડાયેલા એક અગ્રણી વ્યક્તિ સજ્જન કુમારે હિંસા સંબંધિત અનેક સ્વતંત્ર કેસોનો સામનો કર્યો હતો. જાેકે તેમને ૨૦૨૬ની શરૂઆતમાં એક કેસમાં હાઇ-પ્રોફાઇલ નિર્દોષ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ બે અલગ અલગ કેસમાં દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા બાદ અને આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવ્યા બાદ તેઓ જેલમાં રહ્યા.
૨૨ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ, રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટે ૧૯૮૪ ના શીખ વિરોધી રમખાણોના કેસમાં કોંગ્રેસના ભૂતપૂર્વ સાંસદ સજ્જન કુમારને નિર્દોષ જાહેર કર્યા, કારણ કે તેમને ગુનાના સ્થળે તેમની હાજરી અથવા ગેરકાયદેસર સભાના સભ્ય તરીકે તેમની સંડોવણી સાબિત કરતા વિશ્વસનીય પુરાવાનો અભાવ હતો. આ કેસ ૧૯૮૪ માં વિકાસપુરી અને જનકપુરી વિસ્તારોમાં શીખ વિરોધી હિંસાના સંદર્ભમાં નોંધાયેલા હ્લૈંઇ સાથે જાેડાયેલા હતા.
પાલમ કોલોની કેસ
ડિસેમ્બર ૨૦૧૮ માં, દિલ્હી હાઈકોર્ટે પાલમ કોલોનીના રાજ નગર ભાગ-૧ માં પાંચ શીખ પુરુષોની હત્યા અને સ્થાનિક ગુરુદ્વારાને બાળી નાખવાના કેસમાં નીચલી અદાલતના ૨૦૧૩ ના કુમારને નિર્દોષ જાહેર કરવાના ર્નિણયને ઉલટાવી દીધો.
હાઈકોર્ટે કુમારને ગુનાહિત કાવતરું અને હત્યામાં ઉશ્કેરણીનો દોષી ઠેરવ્યો અને તેમના બાકીના કુદરતી જીવન માટે તેમને આજીવન કેદની સજા ફટકારી. કોર્ટે પોતાના ઐતિહાસિક ચુકાદામાં ૧૯૮૪ ની શીખ વિરોધી હિંસાને “માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓ” તરીકે પણ વર્ણવી.
સરસ્વતી વિહાર કેસ
સજ્જન કુમારને ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ માં સરસ્વતી વિહાર કેસમાં બીજી આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટે તેમને ટોળાના હુમલામાં તેમની ભૂમિકા બદલ દોષિત ઠેરવ્યા હતા જેમાં પિતા અને પુત્ર, જસવંત સિંહ અને તરુણદીપ સિંહને જીવતા સળગાવી દેવામાં આવ્યા હતા.
ફરિયાદ પક્ષે મૃત્યુદંડની માંગ કરી હતી, પરંતુ કોર્ટે કુમારને તેમની વૃદ્ધાવસ્થા અને સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને આજીવન કેદની સજા ફટકારી હતી.
બંને આજીવન કેદની સજા એક સાથે હતી, એટલે કે આ વર્ષની શરૂઆતમાં બીજા કેસમાં નિર્દોષ છૂટ્યા છતાં કુમાર જેલમાં રહ્યા.