નવીદિલ્હી
રશિયા યુક્રેન યુધ્ધ વચ્ચે ક્રુડ ઓઇલની સમસ્યા ગંભીર બની રહી છે. મોંઘા ક્રૂડ ઓઇલે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાની ઊંઘ ઉડાડી દીધી છે. ક્રૂડ ઓઈલ હાલમાં ૧૩૦ ડોલર પર પહોંચી ગયું છે, જે ૧૪ વર્ષમાં સૌથી વધુ છે. જેપી મોર્ગનનું માનવું છે કે આ વર્ષના અંત સુધીમાં તે પ્રતિ બેરલ ૧૮૦ ડોલરના સ્તરે પહોંચી જશે.અને ટૂંક સમયમાં તે ૧૫૦ ડોલર સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. બીજી તરફ ખાદ્યતેલમાં પણ જાેરદાર ઉછાળો જાેવા મળી રહ્યો છે. બંને તેલના ભાવમાં વધારાને કારણે રિઝર્વ બેંકે તેના ફુગાવાના લક્ષ્યાંકમાં સુધારવો પડશે. જાન્યુઆરીમાં ફુગાવો ૬ ટકાની ઉપલી મર્યાદાને વટાવી ચૂક્યો છે. રિઝર્વ બેંક સમસ્યાની સતત જણાવી રહી છે. કોરોના રોગચાળાને કારણે અર્થતંત્ર કંટાળી રહ્યું છે. કોરોના મહામારીને કારણે આર્થિક રિકવરીને કારણે માંગ વધુ વધશે જેના કારણે પુરવઠાની સમસ્યા વધુ ગંભીર બનશે. અમેરિકા, યુરોપ અને સહયોગી દેશો રશિયા પર આર્થિક પ્રતિબંધો ઉપરાંત તેલ પુરવઠા પર પ્રતિબંધ મૂકવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. રશિયા હાલમાં વિશ્વનો બીજાે સૌથી મોટો તેલ ઉત્પાદક દેશ છે. તે દરરોજ ૫-૬ મિલિયન બેરલ તેલની નિકાસ કરે છે. તેલની નિકાસ પરના નિયંત્રણોને કારણે તેની કિંમત ૧૪ વર્ષની ઊંચા સ્તર (૧૩૦ ડોલર) પર પહોંચી ગઈ છે. આરબીઆઈને બેવડી સમસ્યા છે. પહેલી સમસ્યા મોંઘવારી વધવાની છે, જ્યારે બીજી સમસ્યા ઘટી રહેલા વિકાસ દરની છે. આર્થિક અને રાજકીય સલાહકાર ફર્મ ર્ંહ્વજીદિૃટ્ર્ઠંિઅ ય્િર્ેॅના વિશ્લેષક અનંત નારાયણ કહે છે કે ભારતમાં આગામી નાણાકીય વર્ષ (૨૦૨૨-૨૩)માં સરેરાશ છૂટક ફુગાવો ૬ ટકાની આસપાસ રહેશે. રિઝર્વ બેંકે આ અંદાજ ૪.૫ ટકા કર્યો છે. ભારત તેની જરૂરિયાતના ૮૫ ટકા તેલની આયાત કરે છે. માનવામાં આવી રહ્યું છે કે ૧૦ માર્ચ પછી દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમતોમાં ભારે વધારો થશે. વિધાનસભાની ચૂંટણીના કારણે છેલ્લા ચાર મહિનાથી ભાવમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી. સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા ના અર્થશાસ્ત્રી સૌમ્ય કાંત ઘોષે કહ્યું કે ભારતમાં ફુગાવો સંપૂર્ણપણે ક્રૂડ ઓઈલની કિંમત પર ર્નિભર છે. એક્સિસ બેંકના ચીફ ઈકોનોમિસ્ટ સુગતા ભટ્ટાચાર્યએ જણાવ્યું હતું કે જાે ગેસોલિન, ડીઝલ અને એલપીજીના ભાવમાં ૧૦ ટકાનો વધારો થશે તો રિટેલ ફુગાવામાં ૫૦-૫૫ બેસિસ પોઈન્ટ્સનો વધારો થશે. યુક્રેન કટોકટીએ ભારત સરકારના ખાતાને ખરાબ રીતે બગાડ્યું છે. રિઝર્વ બેન્ક વ્યાજ દરમાં વધારો કરી રહી નથી કારણ કે તેનું ધ્યાન આર્થિક વૃદ્ધિ પર છે. તે સરકારને લોન મેળવવામાં મદદ કરી રહી છે. જાે ક્રૂડ ઓઈલની કિંમત આમ જ વધતી રહેશે તો સરકારે વધારાની લોન લેવી પડશે. ઈન્ડિયા રેટિંગ્સ એસોસિયેટ ડાયરેક્ટર સૌમ્યજીત નિયોગીએ જણાવ્યું હતું કે રિઝર્વ બેન્ક વ્યાજદરમાં વધારો કરતા પહેલા રાહ જાેવાના તબક્કામાં છે. અર્થવ્યવસ્થા પહેલાથી જ ફુગાવો અને વૃદ્ધિના બેવડા પડકારનો સામનો કરી રહી છે. જાેકે, વૈશ્વિક સેન્ટ્રલ બેંકો ફુગાવાને અંકુશમાં લેવા માટે વ્યાજ દરમાં વધારો કરવાનું વિચારી રહી છે. નેગીએ કહ્યું કે ઊર્જાના ભાવમાં વધારાને કારણે કોમોડિટી માર્કેટમાં તીવ્ર તેજી જાેવા મળી રહી છે. જેના કારણે અર્થવ્યવસ્થા સામે પડકાર વધુ ગંભીર બન્યો છે. ક્રૂડ ઓઈલ વધવાથી માત્ર અર્થતંત્ર અને રિઝર્વ બેંક પર જાેખમ નથી. ખાદ્યતેલના ભાવ પણ રેકોર્ડ સ્તરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખાદ્યતેલમાં તેજી જાેવા મળી રહી છે. સૂર્યમુખી તેલના ભાવમાં ૩૩ ટકા સુધીનો ઉછાળો આવ્યો છે. વાસ્તવમાં યુક્રેન અને રશિયા સૂર્યમુખી તેલના સૌથી મોટા ઉત્પાદકો છે. વૈશ્વિક બજારમાં તેનો પુરવઠો ૮૦ ટકાનો છે. આ સિવાય ન્ઁય્ ગેસના ભાવમાં ભારે વધારો થવાની સંભાવના છે. આ મહિને કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડર ૧૦૫ રૂપિયા મોંઘા થયા છે. માનવામાં આવે છે કે ૧ એપ્રિલે ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરની કિંમતમાં પણ વધારો થશે. દૂધના ભાવમાં ૨ રૂપિયાનો વધારો થયો છે. અમૂલે આની શરૂઆત કરી, ત્યારબાદ તમામ ડેરી બ્રાન્ડ્સ તેમની કિંમતો વધારશે. સ્ટાન્ડર્ડ ચાર્ટર્ડના અર્થશાસ્ત્રી અનુભૂતિ સહાયે જણાવ્યું હતું કે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારાને કારણે ભારતના વિકાસ દરને ૬૦ બેસિસ પોઈન્ટનો આંચકો લાગી શકે છે. રિઝર્વ બેંક પર મોંઘવારીનું ભારે દબાણ છે. આ હોવા છતાં, તેણે વૃદ્ધિને ટેકો આપવા માટે ઉદાર વલણ અપનાવ્યું છે. ગયા અઠવાડિયે, મોનેટરી પોલિસીના સભ્ય જયંત આર વર્માએ સ્પષ્ટપણે કહ્યું હતું કે રિઝર્વ બેંક લાંબા સમય સુધી વ્યાજ દરને નિયંત્રણમાં રાખી શકે નહીં. આના ગંભીર પરિણામો આવશે.
