અફઘાનિસ્તાન-પાકિસ્તાન આરોપ-પ્રત્યારોપ વચ્ચે યુદ્ધવિરામ હજુ પણ નાજુક
પાકિસ્તાનના માહિતી મંત્રીએ બુધવારે વહેલી સવારે જણાવ્યું હતું કે, ચાર દિવસની વાટાઘાટો પછી ઇસ્તંબુલમાં પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે શાંતિ વાટાઘાટો કોઈ સફળતા વિના સમાપ્ત થઈ ગઈ છે, જેમાં કાબુલમાં તાલિબાન સરકાર પર સરહદ પારના ઘાતક હુમલાઓ માટે જવાબદાર આતંકવાદીઓ સામે કાર્યવાહી કરવાનો ઇનકાર કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ વાટાઘાટો દોહામાં અગાઉના રાઉન્ડ પછી થઈ હતી, જેના પરિણામે ૧૯ ઓક્ટોબરે બંને પક્ષો વચ્ચે તીવ્ર સરહદ અથડામણમાં સૈનિકો, નાગરિકો અને આતંકવાદીઓ સહિત ડઝનેક લોકોના મોત થયા હતા.
પાકિસ્તાન તાલિબાન પર હુમલાઓમાં સામેલ આતંકવાદીઓને આશ્રય આપવાનો આરોપ મૂકે છે, જ્યારે કાબુલ તેનો ઇનકાર કરે છે કે તેનો પ્રદેશ પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ ઉપયોગમાં લેવાઈ રહ્યો છે. બુધવારે સવાર પડતાં પહેલાં, પાકિસ્તાનના માહિતી મંત્રી અત્તાઉલ્લાહ તરારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ઠ પર જાહેરાત કરી હતી કે કતાર અને તુર્કી દ્વારા મધ્યસ્થી પ્રયાસો છતાં વાતચીત “કોઈપણ કાર્યક્ષમ ઉકેલ લાવવામાં નિષ્ફળ ગઈ”.
તરારની ટિપ્પણી પર કાબુલ તરફથી તાત્કાલિક કોઈ પ્રતિક્રિયા આપવામાં આવી નથી.
કાબુલ, ઇસ્લામાબાદ વચ્ચે દોષારોપણનો ખેલ શરૂ થયો
બંને દેશોના સરકારી મીડિયાએ વાટાઘાટોમાં મડાગાંઠના અહેવાલ આપ્યાના થોડા કલાકો પછી જ તાજેતરની ઘટના બની, જેમાં દરેક પક્ષ કરાર સુધી પહોંચવામાં નિષ્ફળતા માટે એકબીજાને દોષી ઠેરવી રહ્યો હતો. તરારએ જણાવ્યું હતું કે, “ભાઈ દેશો” કતાર અને તુર્કીની વિનંતી પર, પાકિસ્તાને પહેલા દોહા અને પછી ઇસ્તંબુલમાં અફઘાન તાલિબાન સરકાર સાથે વાતચીત કરીને શાંતિની તક આપી.
તેમણે તાલિબાન પર “પાકિસ્તાનના નુકસાન પ્રત્યે ઉદાસીન” હોવાનો આરોપ લગાવ્યો, જાેકે “પાકિસ્તાન હંમેશા અફઘાનિસ્તાનના લોકો માટે શાંતિ અને સમૃદ્ધિની ઇચ્છા રાખે છે, હિમાયત કરે છે અને અપાર બલિદાન આપે છે.”
તરારએ વાટાઘાટોને સરળ બનાવવા બદલ કતાર અને તુર્કીનો આભાર વ્યક્ત કર્યો, જે સરહદ પારના હુમલાઓ અને આતંકવાદીઓના સુરક્ષિત આશ્રયસ્થાનો પર ઇસ્લામાબાદ અને કાબુલ વચ્ચે મહિનાઓથી વધી રહેલા તણાવને ઘટાડવા માટેના વ્યાપક રાજદ્વારી પ્રયાસનો ભાગ હતો – ચાર વર્ષ પહેલાં અફઘાનિસ્તાનમાં તાલિબાનના સત્તામાં પાછા ફર્યા પછીથી સંબંધોમાં તણાવ પેદા કરનારા લાંબા સમયથી ચાલતા મુદ્દાઓ.
તેમણે કહ્યું કે “તાલિબાન શાસન અફઘાનિસ્તાનના લોકો પ્રત્યે કોઈ જવાબદારી ધરાવતું નથી અને યુદ્ધ અર્થતંત્ર પર ખીલે છે, તેથી તે અફઘાન લોકોને બિનજરૂરી યુદ્ધમાં ખેંચવા અને ફસાવવા માંગે છે.”
પાકિસ્તાનના મંત્રીએ તાલિબાનને ચેતવણી આપી
તરારએ ઉમેર્યું હતું કે “પાકિસ્તાનની ધીરજ ખૂટી ગઈ છે,” ચેતવણી આપતા કહ્યું હતું કે ઇસ્લામાબાદ “આપણા લોકોને આતંકવાદના ભયથી બચાવવા માટે જરૂરી તમામ શક્ય પગલાં લેવાનું ચાલુ રાખશે.”
મંગળવારે, વાટાઘાટોની સીધી જાણકારી ધરાવતા ત્રણ પાકિસ્તાની સુરક્ષા અધિકારીઓએ એસોસિએટેડ પ્રેસને જણાવ્યું હતું કે ઇસ્તંબુલમાં વાટાઘાટો કાબુલ દ્વારા પાકિસ્તાનની અફઘાન જમીનનો ઉપયોગ પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ નહીં થાય તેવી ખાતરી આપવાની માંગણી સ્વીકારવામાં અનિચ્છાને કારણે મડાગાંઠ પર પહોંચી ગઈ છે.
મીડિયા સાથે વાત કરવા માટે અધિકૃત ન હોવાને કારણે નામ ન આપવાની શરતે બોલતા અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે તુર્કી આ મડાગાંઠને ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે જેથી વાતચીતનો અંતિમ રાઉન્ડ ટૂંક સમયમાં ફરી શરૂ થઈ શકે. પાકિસ્તાની અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, તાલિબાન પ્રતિનિધિમંડળ પાકિસ્તાનના પ્રસ્તાવોને સ્વીકારવા માટે “સંપૂર્ણપણે તૈયાર” નહોતું અને ર્નિણય લેતા પહેલા કાબુલ પાસેથી દિશા માંગવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું.
અફઘાનિસ્તાન-નિયંત્રિત મીડિયા આઉટલેટ ઇ્છ એ પાકિસ્તાન પર સમાન આરોપો લગાવ્યા હતા, અહેવાલ આપ્યો હતો કે કાબુલે “રચનાત્મક વાટાઘાટો કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કર્યા છે,” પરંતુ “પાકિસ્તાની પક્ષનો આ ઇરાદો નથી લાગતો.” જ્યારે તુર્કીમાં વાટાઘાટોનો તાજેતરનો રાઉન્ડ ચાલી રહ્યો હતો, ત્યારે યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રવિવારે બંને પડોશીઓ વચ્ચેના સંકટને “ખૂબ જ ઝડપથી” ઉકેલવામાં મદદ કરવાનું વચન આપ્યું હતું.
તાજેતરની લડાઈને કારણે કતારને વાટાઘાટોના પ્રારંભિક રાઉન્ડનું આયોજન કરવા માટે પ્રેરિત કરવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે યુદ્ધવિરામ થયો હતો જે બંને પક્ષો જાળવી રાખે છે કે ઇસ્તંબુલમાં મડાગાંઠ હોવા છતાં હજુ પણ અમલમાં છે.
અફઘાનિસ્તાન-પાકિસ્તાન સંઘર્ષ
પાકિસ્તાનમાં તાજેતરના વર્ષોમાં આતંકવાદી હુમલાઓમાં તીવ્ર વધારો થયો છે, જે મોટાભાગે પાકિસ્તાની તાલિબાન અથવા તેહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (્ઁ) ને આભારી છે, જે અફઘાનિસ્તાનમાં તાલિબાન સાથે ગાઢ રીતે જાેડાયેલું જૂથ છે. ઇસ્લામાબાદનું કહેવું છે કે ૨૦૨૧ માં તાલિબાને સત્તા સંભાળી ત્યારથી આ જૂથ અફઘાનિસ્તાનમાં અફઘાનિસ્તાનમાં અભયારણ્યોમાંથી કાર્યરત છે.
પાકિસ્તાનના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે દેશની સેનાએ આ મહિનાની શરૂઆતમાં અફઘાનિસ્તાનમાં ્ઁના ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવ્યા હતા, જેના કારણે કતાર દ્વારા યુદ્ધવિરામની મધ્યસ્થી ન થાય ત્યાં સુધી બંને પક્ષો વચ્ચે ઘાતક અથડામણો થઈ હતી.
બંને દેશો વચ્ચેના તમામ સરહદી ક્રોસિંગ બે અઠવાડિયાથી વધુ સમયથી બંધ છે, જેના કારણે મુખ્ય વેપાર માર્ગો ફરીથી ખોલવાની રાહ જાેઈ રહ્યા હોવાથી માલ વહન કરતા ટ્રકો ફસાયેલા છે.