ફ્રાન્સે ૧૫ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવા પર પ્રતિબંધ મૂકતો એક ઐતિહાસિક કાયદો મંજૂર કર્યો છે, જે યુરોપિયન યુનિયનનો પહેલો દેશ બન્યો છે જેણે આ પ્રકારનો વ્યાપક પ્રતિબંધ અપનાવ્યો છે. મંગળવારે ફ્રેન્ચ સંસદના બંને ગૃહો દ્વારા પસાર કરાયેલા આ કાયદાને રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોનના આગામી વર્ષે પદ છોડતા પહેલાના અંતિમ મુખ્ય નીતિગત પહેલ તરીકે જાેવામાં આવી રહ્યું છે.
બાળકો અને કિશોરો પર વધુ પડતા સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગની અસર, ખાસ કરીને માનસિક સ્વાસ્થ્ય, ઑનલાઇન સલામતી અને હાનિકારક ડિજિટલ સામગ્રીના સંપર્ક અંગે વધતી જતી વૈશ્વિક ચિંતાઓ વચ્ચે આ કાયદો આવ્યો છે. સોશિયલ મીડિયા પ્રતિબંધો સાથે, આ કાયદો ફ્રેન્ચ હાઇ સ્કૂલોમાં મોબાઇલ ફોનના ઉપયોગ પર પણ પ્રતિબંધ મૂકે છે. મેક્રોન ઇચ્છે છે કે સપ્ટેમ્બરમાં નવા શૈક્ષણિક વર્ષની શરૂઆતમાં કાયદો અમલમાં આવે. જાે કે, અમલીકરણ પહેલાં, કાયદાની બંધારણીય સમીક્ષા થવાની અપેક્ષા છે, એક પ્રક્રિયા જે કાનૂની ચિંતાઓ ઉઠાવવામાં આવે તો તેના અમલીકરણમાં વિલંબ કરી શકે છે.
માતાપિતા અને બાળ સુરક્ષા જૂથો આ પગલાનું સ્વાગત કરે છે
આ કાયદાને માતાપિતા અને બાળ સુરક્ષા સંગઠનો તરફથી મજબૂત સમર્થન મળ્યું છે, જેમાંથી ઘણા લાંબા સમયથી દલીલ કરે છે કે હાલના રક્ષણાત્મક પગલાં સગીરોને હાનિકારક ઑનલાઇન સામગ્રીથી બચાવવા માટે અપૂરતા છે. “અમે શરૂઆતથી જ આ બિલ માટે ઝુંબેશ ચલાવી રહ્યા છીએ કારણ કે, પ્રમાણિકપણે, અમારી પાસે ટેક જાયન્ટ્સનો સામનો કરવાનો બીજાે કોઈ વિકલ્પ નથી, બીજાે કોઈ રસ્તો નથી. અમે ફક્ત એક જ વસ્તુ કરી શકીએ છીએ તે છે અમારા બાળકોને સુરક્ષિત રાખવાની, જેમ અમે અમારા બાળકોને દારૂ પીવાથી બચાવીએ છીએ,” પેરિસ પ્રદેશના ૫૨ વર્ષીય રહેવાસી ગેલ બર્બોન્ડે જણાવ્યું.
બર્બોન્ડે કહ્યું કે તેમની પુત્રીને સાતમા ધોરણમાં અભ્યાસ કરતી વખતે તેનો પહેલો સ્માર્ટફોન મળ્યો હતો. જાેકે પરિવારે તેની ઓનલાઈન પ્રવૃત્તિ પર નજર રાખવા માટે પેરેંટલ કંટ્રોલ એપ્લિકેશનનો ઉપયોગ કર્યો હતો, તેઓ ્ૈા્ર્ા પર ઉપલબ્ધ સામગ્રીના પ્રકારથી અજાણ હતા. બર્બોન્ડેના જણાવ્યા મુજબ, થોડા મહિનામાં જ તેમની પુત્રી સ્વ-નુકસાન કરવાનું શરૂ કર્યું અને મંદાગ્નિ અને હતાશાનો ભોગ બની. તેણીએ લગભગ દોઢ વર્ષ હોસ્પિટલમાં વિતાવ્યા અને ત્યારથી સ્વસ્થ થઈ ગઈ છે. તે હવે ૧૬ વર્ષની છે.
્ૈા્ર્ા મુકદ્દમાઓએ ચર્ચાને વધુ તીવ્ર બનાવી
કેટલાક પરિવારોએ ્ૈા્ર્ા સામે મુકદ્દમા દાખલ કર્યા પછી ફ્રાન્સમાં આ મુદ્દો ચર્ચામાં રહ્યો છે, જેમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે પ્લેટફોર્મ પરની હાનિકારક સામગ્રી કિશોરોને આત્મહત્યા કરવા માટે પ્રેરિત કરે છે. નવો કાયદો સરકારો પર બાળકો માટે કડક સુરક્ષા પગલાં રજૂ કરવા માટે વધતા દબાણને પ્રતિબિંબિત કરે છે કારણ કે યુવા વપરાશકર્તાઓમાં સ્વ-નુકસાન, આત્મહત્યા સંબંધિત સામગ્રી અને અન્ય ખતરનાક સામગ્રીને પ્રોત્સાહન આપવામાં સોશિયલ મીડિયા અલ્ગોરિધમ્સની ભૂમિકા અંગે ચિંતા વધી રહી છે.
નવો કાયદો શું આવરી લે છે
આ કાયદો ૧૫ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ઍક્સેસ કરવાથી પ્રતિબંધિત કરે છે. તે હાઇ સ્કૂલોમાં ફોન પર પ્રતિબંધ મૂકીને મોબાઇલ ફોનના ઉપયોગ પર પણ પ્રતિબંધો લાદે છે. જાે કે, કાયદો ઓનલાઇન જ્ઞાનકોશ, શૈક્ષણિક પ્લેટફોર્મ અથવા વૈજ્ઞાનિક ડિરેક્ટરીઓ પર લાગુ પડતો નથી, જે ખાતરી કરે છે કે વિદ્યાર્થીઓને શિક્ષણ સંસાધનોની ઍક્સેસ ચાલુ રહે.
અમલીકરણમાં સમય લાગી શકે છે
જ્યારે સંસદે બિલને મંજૂરી આપી છે, ત્યારે નિષ્ણાતો કહે છે કે વ્યવહારિક અમલીકરણ પડકારજનક રહેશે. ઓનલાઇન બાળ સુરક્ષા સંગઠન ી-ઈહકટ્ઠહષ્ઠી ના કાનૂની સલાહકાર ઇનેસ લેજેન્ડ્રેએ જણાવ્યું હતું કે કાયદો તાત્કાલિક સંપૂર્ણ પ્રતિબંધમાં રૂપાંતરિત થશે નહીં.
“આપણે ૧૫ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના લોકો માટે હાલના એકાઉન્ટ્સના મુદ્દાને પણ સંબોધિત કરવો પડશે. આપણે તેમને કેવી રીતે ઓળખી શકીએ? આપણે તેમને કેવી રીતે સસ્પેન્ડ કરી શકીએ? અને પછી અમલમાં આવનારા તમામ નવા એકાઉન્ટ્સ માટે ઉંમર ચકાસણીનો પ્રશ્ન છે,” તેણીએ કહ્યું. સૌથી મોટા અવરોધોમાંનો એક વપરાશકર્તાઓની ઉંમર ચકાસવાનો અને નિર્ધારિત વય મર્યાદાથી ઓછી ઉંમરના બાળકો દ્વારા પહેલાથી જ સંચાલિત એકાઉન્ટ્સ ઓળખવાનો રહેશે.
વિપક્ષ બંધારણીયતા અને અમલીકરણ પર સવાલ ઉઠાવે છે
બધા કાયદા ઘડનારાઓએ આ પગલાને ટેકો આપ્યો ન હતો. ડાબેરી પાંખના ફ્રાન્સ અનબોવ્ડ પક્ષના સભ્યોએ કાયદાની વિરુદ્ધ મતદાન કર્યું હતું, દલીલ કરી હતી કે ફ્રેન્ચ બંધારણ હેઠળ તેની કાયદેસરતા અનિશ્ચિત રહે છે. તેઓએ એવી પણ દલીલ કરી હતી કે કાયદો ઓનલાઈન અનામીતાને નબળી પાડી શકે છે અને વ્યવહારમાં તેનો અમલ કરવો અત્યંત મુશ્કેલ હશે, ખાસ કરીને જ્યારે વપરાશકર્તાઓ વૈકલ્પિક પદ્ધતિઓ દ્વારા પ્રતિબંધોને ટાળી શકે છે.
ફ્રાન્સે શા માટે કાર્યવાહી કરવાનો ર્નિણય લીધો
ફ્રાન્સના આરોગ્ય નિરીક્ષકે વારંવાર કિશોરો પર સ્માર્ટફોન અને સોશિયલ મીડિયાના વધતા પ્રભાવ પર પ્રકાશ પાડ્યો છે. તેના તારણો અનુસાર, દરેક બે કિશોરોમાંથી એક સ્માર્ટફોન પર દરરોજ બે થી પાંચ કલાક વિતાવે છે. ૧૨ થી ૧૭ વર્ષની વયના લગભગ ૯૦ ટકા બાળકો દરરોજ સ્માર્ટફોન દ્વારા ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરે છે, જ્યારે ૫૮ ટકા મુખ્યત્વે સોશિયલ નેટવર્કિંગ માટે તેમના ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરે છે.
નિરીક્ષકે ચેતવણી આપી છે કે લાંબા સમય સુધી સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ આત્મસન્માનમાં ઘટાડો અને સ્વ-નુકસાન, ડ્રગના દુરુપયોગ અને આત્મહત્યા સહિત જાેખમી વર્તણૂકને પ્રોત્સાહન આપતી સામગ્રીના વધુ સંપર્ક સાથે જાેડાયેલો છે.
ઈેં નિયમોમાં અંતિમ મંજૂરી પહેલાં ફેરફારો થયા
કાયદાને અંતિમ મંજૂરી મળે તે પહેલાં, યુરોપિયન કમિશને ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે મૂળ ડ્રાફ્ટના ભાગો યુરોપિયન યુનિયનના ડિજિટલ સર્વિસીસ એક્ટ સાથે ઓવરલેપ થાય છે, જે પહેલાથી જ ઇન્ટરનેટ વપરાશકર્તાઓના રક્ષણ માટે નિયમો નક્કી કરે છે. ચર્ચાઓ પછી, ફ્રેન્ચ કાયદા ઘડનારાઓએ સોમવારે વાટાઘાટો દરમિયાન બિલમાં સુધારો કર્યો. ત્યારબાદ સુધારેલા સંસ્કરણને સંસદના બંને ગૃહો દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવી, જેનાથી પ્રસ્તાવિત પ્રતિબંધો માટે માર્ગ મોકળો થયો.
ઘણા દેશોએ બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા નિયમો કડક કર્યા
ફ્રાન્સના આ પગલાથી બાળકોની ઓનલાઈન સલામતીને મજબૂત બનાવવા માટે વધતા જતા વૈશ્વિક દબાણની રૂપરેખા આપવામાં આવી છે. ઘણા દેશોએ પહેલાથી જ રાષ્ટ્રવ્યાપી સોશિયલ મીડિયા પ્રતિબંધો અથવા સગીરો માટે કડક વય-આધારિત પ્રતિબંધો રજૂ કર્યા છે, જ્યારે અન્ય દેશો સમાન કાયદા પર કામ કરી રહ્યા છે.
ઓસ્ટ્રેલિયા, બ્રાઝિલ, ઇન્ડોનેશિયા, મલેશિયા, તુર્કી અને યુનાઇટેડ કિંગડમ સહિતના દેશોએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર બાળકોની ઍક્સેસને મર્યાદિત કરવાના હેતુથી કાયદા લાગુ કર્યા છે અથવા પસાર કર્યા છે.
વધુમાં, કેનેડા, ગ્રીસ, ડેનમાર્ક અને સ્પેન સમાન પગલાં લેવાનું વિચારી રહ્યા છે અથવા તેનો મુસદ્દો તૈયાર કરી રહ્યા છે, જેમાં ૧૫ કે ૧૬ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને લક્ષ્ય બનાવતા પ્રસ્તાવિત પ્રતિબંધો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે કાયદાની વધતી જતી લહેર યુવા વપરાશકર્તાઓના માનસિક સ્વાસ્થ્ય, ઑનલાઇન સલામતી અને એકંદર સુખાકારી પર સોશિયલ મીડિયાની અસર અંગે વધતી જતી આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતા દર્શાવે છે.