જાે અમેરિકા ઈરાન પર નવા સૈન્ય હુમલા કરશે, તો ‘મર્યાદા વિનાની વળતી કાર્યવાહી‘ કરવામાં આવશે: ઈરાની નેતા
ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા મોજતાબા ખામ???ઈએ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને કડક ચેતવણી આપી છે. તેમણે દેશના સશસ્ત્ર દળોને આદેશ આપ્યો છે કે કોઈપણ નવા લશ્કરી ખતરાનો તાત્કાલિક અને ભૌગોલિક મર્યાદાઓ વિના જવાબ આપવામાં આવે. આ ચેતવણી એવા સમયે આવી છે જ્યારે વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે ફરીથી સંઘર્ષ થવાની અનિશ્ચિતતા વધી રહી છે, ભલે બંને દેશો વચ્ચે સમજૂતી સાધવા માટેના રાજદ્વારી પ્રયાસો વેગ પકડી રહ્યા હોય. મોજતાબા ખામ???ઈના સત્તાવાર ‘X‘ (ટ્વિટર) એકાઉન્ટ પર કરવામાં આવેલી કેટલીક પોસ્ટ્સ અનુસાર, તેમણે યુએસ સાથે વધતા તણાવની પૃષ્ઠભૂમિમાં દેશના સશસ્ત્ર દળોના વરિષ્ઠ કમાન્ડરો સાથે બેઠક યોજી હતી.
આ બેઠક દરમિયાન, ખામ???ઈએ લશ્કરી કમાન્ડરોને સૂચના આપી કે દરેક ખતરાનો તાત્કાલિક અને અસરકારક જવાબ આપવામાં આવે, પછી ભલે તે ગમે તે ભૌગોલિક ક્ષેત્રમાં હોય. નિવેદનમાં જણાવાયું છે કે, “દરેક સ્તર અને પ્રકારના ખતરાનો સામનો તાત્કાલિક, અસરકારક અને ભૌગોલિક મર્યાદાઓ વિનાના જવાબ દ્વારા થવો જાેઈએ.” તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે જાે તેમના વિરોધીઓ ફરીથી લશ્કરી કાર્યવાહી કે આતંકવાદી હુમલા શરૂ કરે, તો ઈરાન પોતે જ નક્કી કરશે કે ક્યારે અને કઈ શરતો હેઠળ જવાબ આપવો.
જાે હુમલા ફરી શરૂ થાય તો વળતો પ્રહાર કરવામાં આવશે: મોજતાબા ખામ???ઈની યુએસને ચેતવણી
લશ્કરી નેતૃત્વને આપેલા સંદેશમાં, ખામ???ઈએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે ઈરાનના સશસ્ત્ર દળોએ સંભવિત સંઘર્ષ માટે તૈયાર રહેવું જાેઈએ. તેમણે કહ્યું કે દેશ તેના વિરોધીઓને ફરીથી શરૂ થનારા સંઘર્ષની શરતો નક્કી કરવા દેશે નહીં. તેમણે કહ્યું, “જાે દુશ્મનો ફરીથી લશ્કરી કે આતંકવાદી હુમલા શરૂ કરે, તો ઈસ્લામિક રિપબ્લિકના સશસ્ત્ર દળો અને ઈરાનની જનતા જ નક્કી કરશે કે આ સંઘર્ષનો અંત ક્યારે અને કઈ શરતો પર લાવવો.”
ઈરાની નેતાએ દેશની લશ્કરી સજ્જતા મજબૂત કરવા પર પણ ભાર મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે સંભવિત વિરોધીઓ સામે મહત્તમ અવરોધક શક્તિ જાળવી રાખવા માટે ‘બુદ્ધિપૂર્ણ લડાયક સજ્જતા‘ અત્યંત આવશ્યક છે. તેમણે સશસ્ત્ર દળોને સૂચના આપી કે તેઓ ઈરાનની સંરક્ષણ ટેક્નોલોજીમાં સુધારો કરે અને સંભવિત ખતરાઓનો સામનો કરવાની પોતાની ક્ષમતાઓને વધુ મજબૂત બનાવે.
ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે યુએસને ઈરાન સાથેનું યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાની કોઈ ઉતાવળ નથી
ખામ???ઈની આ ચેતવણી એવા સમયે આવી છે જ્યારે યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો છે કે વોશિંગ્ટન પર ઈરાન સાથેના સંઘર્ષને તાત્કાલિક સમાપ્ત કરવાનું કોઈ દબાણ નથી. ઓવલ ઓફિસમાં પત્રકારો સાથે વાત કરતા, ટ્રમ્પે ચાલી રહેલા સંઘર્ષને “સામાન્ય યુદ્ધ નથી” ગણાવ્યું અને દાવો કર્યો કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પાસે તેહરાન પ્રત્યેની પોતાની રણનીતિ ચાલુ રાખવા માટે પૂરતો સમય છે. “વાતચીત ચાલી રહી છે. તેઓ વાત કરવા માંગે છે. તેઓ વાત કરતા રહે છે,” ટ્રમ્પે ઓવલ ઓફિસમાં પત્રકારોને કહ્યું. “પરંતુ જુઓ, તેઓ તેમના સૈનિકોને ચૂકવણી કરી રહ્યા નથી, તેઓ તેમના પોલીસને ચૂકવણી કરી રહ્યા નથી. તેઓ ઘણી મુશ્કેલીમાં છે. અને પ્રમાણિકપણે, અમારી પાસે સમય છે. તે યુદ્ધ છે, પરંતુ તે કોઈ સામાન્ય યુદ્ધ નથી; અમે સાત મહિનાથી ત્યાં છીએ,” યુએસ રાષ્ટ્રપતિએ ઉમેર્યું.
યુએસ-ઈરાન ડ્રાફ્ટ ફ્રેમવર્ક શું પ્રસ્તાવિત કરે છે?
ચેતવણીઓના આદાનપ્રદાન વચ્ચે, વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે વાટાઘાટો માટે પ્રારંભિક માળખાના અહેવાલો પછી રાજદ્વારી પ્રયાસોએ પણ ધ્યાન ખેંચ્યું છે. પ્રસ્તાવિત માળખાની મુખ્ય વિગતો મેળવનાર અલ અરેબિયા ઇંગ્લિશ અનુસાર, મુખ્ય સૂચનોમાં એક છે ઈરાનના અત્યંત સમૃદ્ધ યુરેનિયમના ભંડારને પરસ્પર સંમત ત્રીજા દેશમાં સ્થાનાંતરિત કરવું અથવા તેના સંવર્ધન સ્તરને ઘટાડવું.
પ્રસ્તાવમાં બંને પક્ષો વચ્ચે પ્રારંભિક સમજૂતીના સાત દિવસની અંદર વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ ટ્રાફિક માટે ફરીથી ખોલવાની પણ કલ્પના કરવામાં આવી છે. અહેવાલ કરાયેલ માળખાનો બીજાે મહત્વપૂર્ણ તત્વ એ છે કે ચીન કોઈપણ અંતિમ કરારના અમલીકરણ અને ચાલુ રાખવાની દેખરેખ માટે બાંયધરી આપનાર તરીકે કાર્ય કરે તેવી શક્યતા છે. આ ડ્રાફ્ટમાં વધુમાં ઇસ્તંબુલને બદલે કતારના દોહામાં અમેરિકન અને ઈરાની પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે સીધી વાટાઘાટો યોજવાનું સૂચન કરવામાં આવ્યું છે.
પ્રસ્તાવિત વ્યવસ્થા હેઠળ, તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને દરિયાઈ સુરક્ષા અંગેની ઈરાનની પ્રતિબદ્ધતાઓ વોશિંગ્ટન દ્વારા પ્રતિબંધો, નાકાબંધી અને અન્ય આર્થિક પ્રતિબંધોને હળવા કરવા માટેના પગલાં દ્વારા મેળ ખાશે.
આ માળખામાં અમલીકરણના દરેક તબક્કા પહેલાં પાલનનું નિરીક્ષણ કરવા માટે એક સ્વતંત્ર ચકાસણી પદ્ધતિની પણ કલ્પના કરવામાં આવી છે. આ સુનિશ્ચિત કરશે કે કોઈ પણ પક્ષ બીજા તરફથી અનુરૂપ અને ચકાસાયેલ પ્રતિબદ્ધતાઓ પ્રાપ્ત કર્યા વિના મોટી છૂટછાટો ન આપે. કોઈપણ કરારના અમલીકરણ દરમિયાન મતભેદો અથવા વિલંબને સંબોધવા માટે મધ્યસ્થી અને ગેરંટી આપનારા દેશોને સમાવિષ્ટ કરતી એક અલગ વિવાદ-નિરાકરણ પદ્ધતિનો પણ પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે.
સીધી વાટાઘાટો માટે યુએસ પ્રતિનિધિમંડળ દોહામાં અપેક્ષિત છે
પ્રાદેશિક મધ્યસ્થીઓ દ્વારા સુવિધા આપવામાં આવેલી પરોક્ષ ચર્ચાઓમાં પ્રગતિના અહેવાલો પછી સીધી વાટાઘાટોની શક્યતા વધુ મહત્વ પામી છે. કતારના અખબાર અલ-અરબી અલ-જાદીદને ટાંકીને ધ ટાઇમ્સ ઓફ ઇઝરાયલના અહેવાલ મુજબ, પરોક્ષ વાટાઘાટોમાં થયેલા અહેવાલ પછી સીધી ચર્ચા માટે એક અમેરિકન પ્રતિનિધિમંડળ દોહામાં ઈરાની અધિકારીઓ સાથે જાેડાય તેવી અપેક્ષા છે.
દોહામાં સ્થળાંતરનો પ્રસ્તાવ વોશિંગ્ટન અને તેહરાન માટે એક નવી રાજદ્વારી તક પૂરી પાડી શકે છે, જેના દ્વારા તેઓ તેમની વચ્ચે મતભેદ ઊભા કરતા મુખ્ય મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરી શકે. જાેકે, જે માળખા વિશે અહેવાલો છે તે હજુ માત્ર એક પ્રાથમિક પ્રસ્તાવ છે, અને બંનેમાંથી કોઈ પણ પક્ષે સત્તાવાર રીતે એવું સમર્થન આપ્યું નથી કે કોઈ અંતિમ સમજૂતી થઈ ગઈ છે.