અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ કરારની જાહેરાત ટૂંક સમયમાં થઈ શકે છે, જેમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને વિદેશ સચિવ માર્કો રુબિયો બંનેએ વાટાઘાટોમાં થયેલી પ્રગતિની પુષ્ટિ કરી છે.
નવી દિલ્હી, ભારતમાં એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં બોલતા, માર્કો રુબિયોએ કહ્યું કે ઈરાનની પરિસ્થિતિ પર ટૂંક સમયમાં “સારા સમાચાર” મળવાની અપેક્ષા છે.
ટ્રમ્પે ટ્રૂથ સોશિયલ પર જાહેરાત કરી કે ઈરાન સાથે શાંતિ કરાર “મોટા પાયે વાટાઘાટો” થઈ ગઈ છે.
“સોદાના અંતિમ પાસાઓ અને વિગતો હાલમાં ચર્ચામાં છે, અને ટૂંક સમયમાં તેની જાહેરાત કરવામાં આવશે. કરારના અન્ય ઘણા ઘટકો ઉપરાંત, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવામાં આવશે,” ટ્રમ્પે આગળ લખ્યું.
વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે શાંતિ વાટાઘાટોમાં મુખ્ય મુદ્દાઓ તેનો પરમાણુ કાર્યક્રમ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર નિયંત્રણ રહ્યા છે, જે અમેરિકા અને ઈરાન દ્વારા નાકાબંધી હેઠળ છે.
મીડિયા સુત્રો ને મળેલા અહેવાલો મુજબ, આ કરાર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઈરાન વચ્ચે ૬૦ દિવસનો યુદ્ધવિરામ સ્થાપિત કરશે.
ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે પ્રથમ તબક્કામાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવાનો સમાવેશ થશે, જ્યારે ઈરાને કહ્યું છે કે તેને ફરીથી ખોલવા અંગેની કોઈપણ પદ્ધતિ ઈરાન, ઓમાન અને અન્ય સરહદી દેશો વચ્ચે સંમત થવી જાેઈએ.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ, જે વિશ્વના લગભગ ૨૦ ટકા તેલ અને ગેસ શિપિંગ માટેનો મુખ્ય માર્ગ છે, ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઇઝરાયલે ઈરાન સામે યુદ્ધ શરૂ કર્યા પછી બંધ થઈ ગયો હતો.
૮ એપ્રિલે યુદ્ધવિરામ છતાં, મુખ્ય માર્ગ ખોરવાઈ ગયો છે, ખાસ કરીને અમેરિકાએ સ્ટ્રેટ પર ઈરાની બંદરોની નૌકાદળ નાકાબંધીની જાહેરાત કર્યા પછી. આના જવાબમાં, ઈરાને ફરીથી નાકાબંધી શરૂ કરી.
ટૂંક સમયમાં આ કરારની જાહેરાત થવાની અપેક્ષા સાથે, યુરોપિયન નેતાઓએ કરાર તરફની પ્રગતિનું સ્વાગત કર્યું છે.
ઈરાની અધિકારીઓએ પણ પુષ્ટિ કરી છે કે એક ડ્રાફ્ટ કરાર અમલમાં છે, જે ઈરાની બંદરો પર અમેરિકાના નૌકાદળ નાકાબંધીના અંતની પણ ખાતરી આપે છે.
મીડિયા સૂત્રો અનુસાર, વોશિંગ્ટન આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો હેઠળ તેહરાનના સ્થિર ભંડોળને આંશિક રીતે મુક્ત કરવા સંમત થયું છે.
“આ ડ્રાફ્ટ મુજબ, ઇરાની વ્યવસ્થાપન હેઠળ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવું યુદ્ધ પહેલાના સ્તરે પાછું આવશે,” ફાર્સ ન્યૂઝે અહેવાલ આપ્યો, ઉમેર્યું કે તેલ, ગેસ અને અન્ય પેટ્રોકેમિકલ્સ પરના પ્રતિબંધો પણ અસ્થાયી રૂપે હટાવવામાં આવશે જેથી ઇરાન તેના ઉત્પાદનો વેચી શકે.
પરમાણુ વિવાદ હજુ પણ એક પીડાદાયક મુદ્દો છે
ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ તેહરાન અને વોશિંગ્ટન વચ્ચે એક પીડાદાયક મુદ્દો રહ્યો છે. આ બાબતથી પરિચિત સૂત્રોને ટાંકીને, સીએનએનએ અહેવાલ આપ્યો કે યુએસ અને ઈરાન વચ્ચેના કરારમાં તેહરાન તરફથી પરમાણુ શસ્ત્રો ન બનાવવાની પ્રતિબદ્ધતા શામેલ હશે.
સૂત્રોએ ઉમેર્યું કે ઈરાન તેના સમૃદ્ધ યુરેનિયમના ભંડારને છોડી દેવા માટે વાટાઘાટોમાં પણ પ્રવેશ કરી શકે છે. જાે કે, ઈરાની અધિકારીઓએ આ વાતને નકારી કાઢી છે.
ઈરાની બાજુના આ બાબતના નજીકના સૂત્રોએ રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે તેહરાન તેના ભંડારને છોડી દેવા માટે સંમત થયું નથી.
“અંતિમ કરાર માટે વાટાઘાટોમાં પરમાણુ મુદ્દા પર ધ્યાન આપવામાં આવશે અને તેથી તે વર્તમાન કરારનો ભાગ નથી. દેશની બહાર મોકલવા માટે ઇરાનના અત્યંત સમૃદ્ધ યુરેનિયમ ભંડાર અંગે કોઈ કરાર થયો નથી,” સૂત્રએ રોઇટર્સને જણાવ્યું.
વધુમાં, ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિઆને કહ્યું છે કે તેહરાન પરમાણુ શસ્ત્રો શોધી રહ્યું નથી.
સ્થાનિક મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, પેઝેશ્કિઆને કહ્યું, “અમે વિશ્વને ખાતરી આપવા તૈયાર છીએ કે અમે પરમાણુ શસ્ત્રો શોધી રહ્યા નથી,” તેમણે ઉમેર્યું કે ઈરાન તેના સન્માન અને ગરિમા સાથે “કોઈ સમાધાન કરશે નહીં”.
લેબનોનનું શું?
ઈરાને વારંવાર કહ્યું છે કે અમેરિકા સાથે સોદો કરવા માટે, આ ક્ષેત્રમાં તમામ દુશ્મનાવટનો અંત આવવો જાેઈએ, જેમાં ઇઝરાયલ દ્વારા લેબનોન પર ચાલુ બોમ્બમારો પણ સામેલ છે.
ઈરાન સાથે શાંતિ કરાર “મોટા પાયે વાટાઘાટો” થઈ છે તે શેર કરતી વખતે, ટ્રમ્પે ઉમેર્યું કે તેમણે ઇઝરાયલી વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ સાથે ફોન પર વાત કરી હતી, જે “ખૂબ સારી રીતે ચાલી હતી.”
સીએનએન સાથે વાત કરતા, ઇઝરાયલી અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે ટ્રમ્પે નેતન્યાહૂને કહ્યું હતું કે તેઓ “લેબનોન સહિત તમામ મોરચે ધમકીઓ સામે કાર્યવાહી કરવાની સ્વતંત્રતા જાળવવા” ઇઝરાયલની ઇચ્છાને સમર્થન આપે છે.
લેબનોનમાં દુશ્મનાવટ બંધ થવા અંગે અનિશ્ચિતતા રહેતી હોવાથી, રાજ્ય મીડિયાએ અહેવાલ આપ્યો છે કે ઇઝરાયલે શનિવારે દેશના દક્ષિણ ભાગમાં હુમલો કર્યો હતો, જ્યાં યુદ્ધવિરામ લંબાવવામાં આવ્યો હોવા છતાં લડાઈ ચાલુ છે.
૨ માર્ચથી, લેબનીઝ આરોગ્ય મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે ઇઝરાયલી કાર્યવાહીમાં ૩,૦૦૦ થી વધુ લોકો માર્યા ગયા છે અને લગભગ ૯,૫૦૦ લોકો ઘાયલ થયા છે.