યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ૩૦ સપ્ટેમ્બર સુધીમાં ઇરાકમાંથી તેના લશ્કરી દળોને પાછા ખેંચી લેશે, જેનાથી ૨૦૦૩ માં દેશ પરના આક્રમણથી શરૂ થયેલી લશ્કરી હાજરીનો અંત આવશે. મંગળવારે વ્હાઇટ હાઉસ ખાતે એક બેઠક દરમિયાન યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઇરાકી વડા પ્રધાન અલી અલ-ઝૈદી દ્વારા સંયુક્ત રીતે આ જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ પગલાથી ઇરાકમાં અમેરિકાના લાંબા સમયથી ચાલતા લશ્કરી મિશનનો ઔપચારિક અંત આવે છે, જે ઇસ્લામિક સ્ટેટ આતંકવાદી જૂથને હરાવવા પર કેન્દ્રિત સંપૂર્ણ પાયે આક્રમણથી આતંકવાદ વિરોધી ભાગીદારીમાં વિકસિત થયું હતું.
ટ્રમ્પ કહે છે કે લશ્કરી હાજરીની હવે જરૂર નથી
ઇરાકી વડા પ્રધાન સાથે પત્રકારોને સંબોધતા, ટ્રમ્પે કહ્યું કે અમેરિકા હવે ઇરાકમાં સૈનિકો જાળવવાની જરૂર જાેતું નથી, બંને દેશો વચ્ચે વધતા આર્થિક સંબંધો પર પ્રકાશ પાડતા. “અમને નથી લાગતું કે અમને ત્યાં લશ્કરની હવે જરૂર છે,” ટ્રમ્પે કહ્યું, ઉમેર્યું કે ઇરાક અમેરિકન તેલ કંપનીઓ સાથે વધુને વધુ કામ કરી રહ્યું છે.
“આ સંબંધ એક મોટો સંબંધ છે જ્યાં આપણને સૈન્યની જરૂર નથી. અમે તેમને મદદ કરવા માટે છીએ. જરૂર પડ્યે અમે તેમનું રક્ષણ કરવા માટે છીએ. પરંતુ અમને નથી લાગતું કે તે જરૂરી બનશે,” ટ્રમ્પે ઉમેર્યું. એક દુભાષિયા દ્વારા બોલતા, ઇરાકી વડા પ્રધાન અલી અલ-ઝૈદીએ સમયરેખાની પુષ્ટિ કરતા કહ્યું, “યુએસ દળો ૩૦ સપ્ટેમ્બર સુધીમાં ઇરાકમાંથી બહાર નીકળી જશે”, “જ્યારે યુએસ કંપનીઓ ઇરાકની અંદર રહેશે.”
પેન્ટાગોને ૨૦૨૪ ના ઉપાડ કરારનો પુનરોચ્ચાર કર્યો
વ્હાઇટ હાઉસની ટિપ્પણીના થોડા સમય પછી, પેન્ટાગોને ૨૦૨૪ માં ઇસ્લામિક સ્ટેટ જૂથ સામે યુએસની આગેવાની હેઠળના મિશનને પૂર્ણ કરવા માટે ઇરાક સાથે થયેલા દ્વિપક્ષીય કરારને ફરીથી સમર્થન આપ્યું. જાે બિડેન વહીવટ દરમિયાન વાટાઘાટો કરાયેલા આ કરારે પાછા ખેંચવાની પ્રક્રિયા પહેલાથી જ શરૂ કરી દીધી હતી. ત્યારથી, ઇરાકમાં તૈનાત નોંધપાત્ર સંખ્યામાં અમેરિકન સૈનિકો પહેલાથી જ ઘરે પરત ફર્યા છે, દેશમાં ફક્ત મર્યાદિત સંખ્યામાં લશ્કરી સલાહકારો અને સહાયક કર્મચારીઓ બાકી છે.
લડાઇ કામગીરીથી ઇરાકી નેતૃત્વ હેઠળની સુરક્ષા તરફ સ્થળાંતર
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ઇરાકી દળોને સુરક્ષા કામગીરીની વધુ જવાબદારી સોંપતી વખતે તેના લશ્કરી પગલામાં સતત ઘટાડો કર્યો છે. અમેરિકન સૈનિકો ધીમે ધીમે અનેક ઠેકાણાઓમાંથી ખસી ગયા અને આતંકવાદ વિરોધી કામગીરીમાં ઇરાકી લશ્કરી એકમોએ મોટી ભૂમિકા ભજવી હોવાથી તેમની હાજરી મજબૂત કરી. આ સંક્રમણ વોશિંગ્ટનની વ્યૂહરચના દર્શાવે છે કે ઇસ્લામિક સ્ટેટ દ્વારા ઉભા થયેલા જાેખમોનો સ્વતંત્ર રીતે સામનો કરવા માટે ઇરાકી સુરક્ષા દળોને, યુએસ દ્વારા પ્રશિક્ષિત અને સમર્થિત, મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.
ઇરાકમાં યુએસ લશ્કરી મિશન કેવી રીતે શરૂ થયું
સદ્દામ હુસૈનની સરકારને ઉથલાવી પાડવાના હેતુથી “આઘાત અને વિસ્મય” બોમ્બમારો અભિયાન શરૂ કર્યા પછી યુએસ લશ્કર માર્ચ ૨૦૦૩ માં ઇરાકમાં પ્રવેશ્યું. આ આક્રમણને એવા દાવાઓ દ્વારા વાજબી ઠેરવવામાં આવ્યું હતું કે ઇરાક પાસે સામૂહિક વિનાશના શસ્ત્રો છે, જે આરોપો પાછળથી આવા કોઈ શસ્ત્રો શોધાયા પછી ખોટા હોવાનું જાણવા મળ્યું. સંઘર્ષે નાટકીય રીતે ઇરાકના રાજકીય અને સુરક્ષા લેન્ડસ્કેપને ફરીથી આકાર આપ્યો અને આધુનિક ઇતિહાસમાં સૌથી વિવાદાસ્પદ લશ્કરી હસ્તક્ષેપોમાંનો એક બન્યો.
ટોચની જમાવટથી ધીમે ધીમે ખસી જવા સુધી
૨૦૦૭ માં ઇરાક સંઘર્ષની ચરમસીમાએ, સઘન બળવાખોરી વિરોધી કામગીરી દરમિયાન ૧૭૦,૦૦૦ થી વધુ અમેરિકન સૈનિકોને દેશભરમાં તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. રાષ્ટ્રપતિ બરાક ઓબામાના શાસનકાળમાં, વોશિંગ્ટને તબક્કાવાર પાછા ખેંચવાની વાટાઘાટો કરી, જેના કારણે ડિસેમ્બર ૨૦૧૧ માં અંતિમ યુએસ લડાયક સૈનિકો રવાના થયા. જાેકે, ઇરાકની સુરક્ષા સંસ્થાઓને ટેકો આપવા અને યુએસ દૂતાવાસનું રક્ષણ કરવા માટે મર્યાદિત અમેરિકન લશ્કરી હાજરી રહી.
ઇસ્લામિક સ્ટેટના ઉદયથી યુએસ દળો પાછા ફર્યા
૨૦૧૪ માં જ્યારે ઇસ્લામિક સ્ટેટે ઇરાક અને પડોશી સીરિયામાં વિશાળ પ્રદેશો કબજે કર્યા ત્યારે સુરક્ષા પરિસ્થિતિ નાટકીય રીતે બદલાઈ ગઈ. ઇરાકી સરકારની વિનંતીના જવાબમાં, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ગઠબંધન ભાગીદારોએ ઇરાકી સૈનિકોને મદદ કરવા, સુરક્ષા ક્ષમતાઓનું પુનર્નિર્માણ કરવા અને આતંકવાદી આક્રમણ દરમિયાન તૂટી પડેલા લશ્કરી અને પોલીસ એકમોને તાલીમ આપવા માટે દળોને ફરીથી તૈનાત કર્યા. ઇસ્લામિક સ્ટેટની પ્રાદેશિક હાર બાદ, ગઠબંધન લડાઇ કામગીરી સત્તાવાર રીતે ૨૦૨૧ માં સમાપ્ત થઈ. તે પછી પણ, લગભગ ૨,૫૦૦ યુએસ કર્મચારીઓ ઇરાકમાં રહ્યા, મુખ્યત્વે તાલીમ, સલાહકારી સહાય અને સંયુક્ત આતંકવાદ વિરોધી કામગીરી માટે.
પાછા ખેંચવાનો અર્થ શું છે
૩૦ સપ્ટેમ્બરની સમયમર્યાદા ૨૦૨૪ દ્વિપક્ષીય કરાર હેઠળ ઇરાકમાં અમેરિકાના લશ્કરી મિશનના અંતિમ તબક્કાને ચિહ્નિત કરે છે. જ્યારે યુએસ લડાકુ દળો દેશ છોડી દેશે, ત્યારે વોશિંગ્ટને સંકેત આપ્યો છે કે બગદાદ સાથે વ્યાપક સંબંધો આર્થિક જાેડાણ, વ્યૂહાત્મક સહયોગ અને અમેરિકન કંપનીઓ દ્વારા રોકાણ દ્વારા ચાલુ રહેશે. ટ્રમ્પે આ પરિવર્તન પર પણ ભાર મૂક્યો, સૂચવ્યું કે ભવિષ્યમાં યુએસ-ઇરાક સંબંધો લશ્કરી તૈનાતી કરતાં આર્થિક સહયોગ દ્વારા વધુ પ્રેરિત થશે.