ભારતના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અને ભારત-ચીન સરહદ પ્રશ્ન માટે ખાસ પ્રતિનિધિ અજિત ડોભાલે મંગળવારે બેઇજિંગમાં ચીનના ઉપરાષ્ટ્રપતિ હાન ઝેંગ સાથે મુલાકાત કરી, જેમાં બંને પક્ષોએ સરહદ પર શાંતિ અને સુલેહ-શાંતિને મજબૂત બનાવવા અને દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ સુધારવાના માર્ગો પર ચર્ચા કરી.
ભારત-ચીન સરહદ પ્રશ્ન પર ખાસ પ્રતિનિધિ તંત્ર હેઠળ ૨૫મા રાઉન્ડની વાટાઘાટો માટે ડોભાલ બે દિવસીય મુલાકાતે ચીનમાં છે. આ ચર્ચાઓ નવી દિલ્હી અને બેઇજિંગ વચ્ચેના સંબંધોમાં એક મહત્વપૂર્ણ તબક્કે આવી છે, જેમાં પૂર્વી લદ્દાખમાં લશ્કરી ગતિરોધ પછી સંબંધોને સ્થિર કરવાના પ્રયાસો ચાલુ છે.
ડોભાલે ચીનના ઉપરાષ્ટ્રપતિ હાન ઝેંગ સાથે મુલાકાત કરી
૨૫ ઓગસ્ટના રોજ, ડોભાલે ૨૫મા રાઉન્ડની ખાસ પ્રતિનિધિ વાટાઘાટો પહેલા હાન ઝેંગ સાથે મુલાકાત કરી. ભારતીય દૂતાવાસના જણાવ્યા અનુસાર, બંનેએ સરહદી વિસ્તારોમાં શાંતિ અને સુલેહ-શાંતિને મજબૂત બનાવવા અને આર્થિક, રાજકીય અને બહુપક્ષીય મંચ પર દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ સુધારવાના માર્ગો પર ચર્ચા કરી.
ભારત અને ચીનના નેતાઓ વચ્ચે થયેલી સર્વસંમતિ અનુસાર આ ચર્ચાઓ યોજાઈ હતી. ડોભાલ દિવસના અંતમાં ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યી સાથે ખાસ પ્રતિનિધિઓની વાટાઘાટો કરવાના હતા.
ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની ૧૨ અને ૧૩ સપ્ટેમ્બરના રોજ બ્રિક્સ સમિટ માટે નવી દિલ્હીની અપેક્ષિત મુલાકાત પહેલા આ વાટાઘાટો પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે. સંભવિત મુલાકાત શીને સમિટ દરમિયાન વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને મળવાની તક પૂરી પાડશે.
મોદી અને શી છેલ્લે ઓગસ્ટ ૨૦૨૫માં તિયાનજિનમાં શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન સમિટ દરમિયાન મળ્યા હતા.
ભારત-ચીન સરહદ વાટાઘાટો મહત્વ મેળવે છે
ભારત-ચીન સીમા વિવાદને ઉકેલવા માટે ૨૦૦૩ થી ખાસ પ્રતિનિધિઓની પદ્ધતિ અમલમાં છે, જે ૩,૪૮૮ કિમી સુધી ફેલાયેલી છે. ડોભાલ અને વાંગ આ પદ્ધતિ હેઠળ નિયુક્ત ખાસ પ્રતિનિધિઓ છે.
જ્યારે વાટાઘાટોથી સીમા વિવાદનો ઉકેલ આવ્યો નથી, ત્યારે બંને પક્ષોના અધિકારીઓ દ્વારા આ પદ્ધતિને વારંવાર થતા તણાવને સંબોધવા માટે એક માળખાગત પ્લેટફોર્મ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
૨૦૨૦માં ગાલવાન ખીણમાં થયેલી અથડામણ અને પૂર્વી લદ્દાખમાં લાંબા સમય સુધી લશ્કરી ગતિરોધને કારણે ભારત-ચીન સંબંધોમાં ભારે તણાવ આવ્યો હતો. ત્યારથી, બંને દેશોએ સંબંધોને સ્થિર કરવાના હેતુથી પગલાં લીધાં છે, જાેકે સરહદ અને અરુણાચલ પ્રદેશ પરના મતભેદો સંબંધોમાં મુખ્ય રહ્યા છે.
ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા લિન જિયાને સોમવારે કહ્યું કે ડોભાલ અને વાંગ સરહદ પ્રશ્ન તેમજ દ્વિપક્ષીય, પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો પર ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરશે.
લિને ખાસ પ્રતિનિધિઓની વાટાઘાટોને ચીન અને ભારત વચ્ચે સરહદ પ્રશ્ન પર વાટાઘાટો માટે “મુખ્ય ચેનલ” અને પરસ્પર હિતના મુદ્દાઓ પર “સંચાર માટે મહત્વપૂર્ણ પ્લેટફોર્મ” તરીકે વર્ણવી.
ગયા વર્ષે ઓગસ્ટમાં યોજાયેલી ૨૪મા રાઉન્ડની વાટાઘાટોનો ઉલ્લેખ કરતા, લિને કહ્યું કે બંને પક્ષોએ સરહદ પ્રશ્ન પર “નિખાલસ અને ઊંડાણપૂર્વક વિચારોનું આદાન-પ્રદાન” કર્યું હતું અને “ઘણી સામાન્ય સમજૂતીઓ” પર પહોંચ્યા હતા.
છેલ્લા રાઉન્ડ માટે, તેમણે કહ્યું કે બંને પક્ષો બંને દેશોના નેતાઓ દ્વારા પ્રાપ્ત થયેલી સામાન્ય સમજૂતીઓની ભાવનામાં સરહદ પ્રશ્ન પર વિગતવાર વાતચીત ચાલુ રાખશે. જણાવેલ ઉદ્દેશ્ય સરહદી વિસ્તારોમાં સંયુક્ત રીતે શાંતિ અને સુલેહ-શાંતિ જાળવવાનો છે.
બંને પક્ષો દ્વિપક્ષીય સંબંધો તેમજ આંતરરાષ્ટ્રીય અને પ્રાદેશિક મુદ્દાઓ પર પણ વિચારોનું આદાન-પ્રદાન કરે તેવી અપેક્ષા છે.
શી જિનપિંગની ભારત મુલાકાત
શીની ભારતની અપેક્ષિત મુલાકાત વિશે પૂછવામાં આવતા લિને સીધો જવાબ આપ્યો ન હતો. નવી દિલ્હીમાં બ્રિક્સ સમિટમાં શીની ભાગીદારી તેમને આ કાર્યક્રમ દરમિયાન મોદીને મળવાની તક આપશે.
હાલ પૂરતું, ડોભાલની મુલાકાત સરહદ વાટાઘાટો, ભારત-ચીન સરહદ પર શાંતિ જાળવવા અને બંને દેશો વચ્ચે વ્યાપક જાેડાણ પર કેન્દ્રિત છે.