ફગવાડાની લવલી પ્રોફેશનલ યુનિવર્સિટી માં થયેલી હિંસા કેમ્પસની સીમાઓ ઓળંગીને પંજાબમાં એક મોટા રાજકીય વિવાદમાં ફેરવાઈ ગઈ છે. વિરોધ પક્ષો ભગવંત માન સરકાર પર કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવામાં નિષ્ફળ રહેવાનો આરોપ લગાવી રહ્યા છે અને વિદ્યાર્થીઓના આંદોલનને સંભાળવાની રીત પર સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે.
વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે એક વિદ્યાર્થિનીના કથિત જાતીય શોષણની વાત ફેલાયા બાદ આ અશાંતિ ભભૂકી ઉઠી હતી; જાેકે, યુનિવર્સિટીએ આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે. બાદમાં આ વિરોધ હિંસક બન્યો હતો, જેમાં યુનિવર્સિટીની સંપત્તિને નુકસાન, આગચંપીની ઘટનાઓ, ઈજાઓ અને જલંધર-ફગવાડા નેશનલ હાઈવે પર લાંબા સમય સુધી ચક્કાજામ જેવી ઘટનાઓ બની હતી.
પોલીસે એક અજાણી વ્યક્તિ વિરુદ્ધ હ્લૈંઇ નોંધી છે અને આરોપોની તપાસ માટે જીૈં્ની રચના કરી છે.
પંજાબના ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ પોલીસ (ડ્ઢય્ઁ) ગૌરવ યાદવે જણાવ્યું હતું કે પોલીસે શરૂઆતમાં વાતચીત દ્વારા મુદ્દાને ઉકેલવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો અને ઓછામાં ઓછા બળનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે પોલીસ પર ફેંકવામાં આવેલા પથ્થરો અને પોલીસ વાહનોને થયેલા નુકસાનના જવાબમાં પણ પોલીસે કાર્યવાહી કરી હતી.
યાદવે કહ્યું, “હ્લૈંઇ નોંધવામાં આવી છે અને કાયદા મુજબ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.”
તેમણે ઉમેર્યું કે પોલીસ સંપત્તિને થયેલા નુકસાનની ઘટનાઓનું તકનીકી રીતે વિશ્લેષણ કરી રહી છે અને ન્ઁેં તથા ચિતકારા યુનિવર્સિટીની ઘટનાઓ પાછળના કોઈપણ સંભવિત ષડયંત્ર અંગેના “તમામ પાસાઓની” તપાસ કરશે.
વોકી-ટોકી મળી આવવા અંગે, ઉચ્ચ અધિકારીએ ખાતરી આપી હતી કે આ તમામ પાસાઓની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.
મુખ્યમંત્રી ભગવંત માને પોલીસને જવાબદાર લોકો સામે કડક કાર્યવાહી કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.
મુખ્યમંત્રીએ ડ્ઢય્ઁ ગૌરવ યાદવને ઘટનાસ્થળની મુલાકાત લેવા અને પરિસ્થિતિનો તાગ મેળવવા પણ કહ્યું હતું.
પરંતુ પોલીસ અને સરકારની પ્રતિક્રિયા તીવ્ર રાજકીય ટીકાનો ભોગ બની છે.
શિરોમણી અકાલી દળના પ્રમુખ સુખબીર સિંહ બાદલે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે વોકી-ટોકી અને હથિયારો સાથે કથિત રીતે લોકો યુનિવર્સિટીની અંદર કેવી રીતે હાજર રહી શકે અને દાવો કર્યો હતો કે ધરપકડ કરાયેલા કેટલાક લોકો બહારના હતા. તેમણે પૂછ્યું કે તેમની ધરપકડ બાદ હ્લૈંઇ ક્યાં નોંધવામાં આવી હતી અને આક્ષેપ કર્યો હતો કે આ ઘટના કોઈ મોટા ષડયંત્ર તરફ ઈશારો કરે છે.
બાદલે આ વિવાદને છછઁ સરકાર સાથે સંકળાયેલા અન્ય રાજકીય મુદ્દાઓ સાથે પણ જાેડ્યો હતો. તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે ન્ઁેંની ઘટનાનો ઉપયોગ ઈડ્ઢના દરોડા, કથિત નાણાકીય ગેરરીતિઓ અને ચંદીગઢમાં સરકારી આવાસ અંગેના વિવાદ પરથી ધ્યાન હટાવવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે. જીછડ્ઢ નેતા વિક્રમ સિંહ મજીઠિયાએ પણ માન સરકાર પર નિશાન સાધ્યું અને શાંતિ તથા સુરક્ષા જાળવવાની તેની પ્રાથમિક જવાબદારી નિભાવવામાં નિષ્ફળ રહેવાનો આરોપ મૂક્યો. તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે વિદ્યાર્થીઓને ઉશ્કેરવા માટે યુનિવર્સિટીમાં બહારના લોકોને લાવવામાં આવ્યા હતા અને વોકી-ટોકી, બેટ અને હથિયારો સાથે જાેવા મળેલા લોકો સામે પોલીસની કાર્યવાહી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા.
મજીઠિયાએ કેન્દ્રીય તપાસની પણ માંગ કરી અને આક્ષેપ કર્યો કે ન્ઁેંમાં થયેલી અશાંતિ પાછળ રાજકીય કારણો હોઈ શકે છે. આ માત્ર રાજકીય આક્ષેપો છે અને તપાસકર્તાઓ દ્વારા તેની પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી.
ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી રવનીત સિંહ બિટ્ટુએ પણ આક્ષેપ કર્યો કે ન્ઁેં વિવાદનો ઉપયોગ અન્ય રાજકીય વિવાદો પરથી ધ્યાન હટાવવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેમણે આ ઘટનાક્રમને ભાજપના ડ્રગ-વિરોધી અભિયાન અને જલંધરમાં યોજાનારી અમિત શાહની રેલી સાથે જાેડતા કહ્યું કે રાજ્ય સરકાર ભાજપના વધતા જનસમર્થનથી ચિંતિત છે.
બિટ્ટુએ વધુમાં આક્ષેપ કર્યો કે ન્ઁેંની ઘટના અશોક મિત્તલના છછઁ છોડ્યા બાદ સર્જાયેલા રાજકીય તણાવ સાથે જાેડાયેલી છે અને દાવો કર્યો કે કેન્દ્ર સરકાર પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહી છે. આ દાવાઓની સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ થઈ નથી.
ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી અને જીછડ્ઢ નેતા હરસિમરત કૌર બાદલે વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ સામેની પોલીસ કાર્યવાહી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. કેમ્પસના દ્રશ્યો પર પ્રતિક્રિયા આપતા, તેમણે પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલા ‘હળવા‘ લાઠીચાર્જની આકરી ટીકા કરી અને આક્ષેપ કર્યો કે પોલીસકર્મીઓએ મહિલાઓ સહિતના યુવા વિદ્યાર્થીઓને માર માર્યો, ઢસડ્યા અને ધક્કા માર્યા.
તેમણે કહ્યું કે આ ઘટનાએ પંજાબની કાયદો અને વ્યવસ્થાની છબી તેમજ સમગ્ર ભારત અને વિદેશમાંથી વિદ્યાર્થીઓને આવકારતી સંસ્થાની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડ્યું છે.
કોંગ્રેસે પણ આ રાજકીય હુમલામાં ઝંપલાવ્યું છે.
પંજાબ યુથ કોંગ્રેસના પ્રમુખ શુવમ શર્માએ ચિતકારા યુનિવર્સિટી અને ન્ઁેંમાં તાજેતરમાં થયેલી અશાંતિ વચ્ચે તુલના કરી અને સવાલ કર્યો કે શું વિદ્યાર્થીઓની ચિંતાઓ યોગ્ય રીતે સાંભળવામાં આવી રહી છે.
તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે અફવાઓને હકીકત અને આક્ષેપોને પુરાવા તરીકે ન માનવા જાેઈએ, પરંતુ સાથે જ દલીલ કરી કે વિદ્યાર્થીઓની વાસ્તવિક ફરિયાદોને પણ અવગણી શકાય નહીં.
શર્માએ પારદર્શિતા, ઝડપી તપાસ અને જવાબદારીની માંગ કરી અને કહ્યું કે વિદ્યાર્થીઓ સુરક્ષિત કેમ્પસ, સંવેદનશીલ વહીવટીતંત્ર અને નિષ્પક્ષ તપાસના હકદાર છે.
દરમિયાન, સરકારે જણાવ્યું છે કે આ બાબતની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે અને વાતચીતના પ્રયાસો નિષ્ફળ ગયા બાદ તથા હિંસા વકર્યા પછી પોલીસે કાર્યવાહી કરી હતી. હવે રાજકીય વિવાદ મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રશ્નો પર કેન્દ્રિત છે: ન્ઁેંમાં અશાંતિનું વાસ્તવિક કારણ શું હતું, હિંસા વધારવામાં બહારના લોકોની કોઈ ભૂમિકા હતી કે કેમ, અને આ ઘટનાક્રમ પાછળ કોઈ સંગઠિત કાવતરું હતું કે કેમ.
પોલીસ માટે તાત્કાલિક કાર્ય એ છે કે જાતીય સતામણીના આક્ષેપ પાછળનું સત્ય બહાર લાવવું, તોડફોડ અને હિંસા માટે જવાબદાર લોકોની ઓળખ કરવી અને બહારના તત્વોની સંડોવણી અંગેના દાવાઓની તપાસ કરવી. તપાસના ભાગરૂપે જીૈં્ દ્વારા ઝ્રઝ્ર્ફ ફૂટેજ, ફોરેન્સિક પુરાવા અને ફોન ડેટાની તપાસ કરવામાં આવે તેવી અપેક્ષા છે.
આ ઘટનાએ વ્યાપક રાજકીય મહત્વ પણ ધારણ કર્યું છે; વિપક્ષ આ ઘટનાનો ઉપયોગ ‘માન સરકાર‘ની કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ પર સવાલ ઉઠાવવા માટે કરી રહ્યો છે, જ્યારે સરકાર પર તથ્યોને ઝડપથી સ્પષ્ટ કરવાનું અને વિદ્યાર્થીઓની ચિંતાઓનું નિરાકરણ લાવવાનું દબાણ છે.
ન્ઁેં કેમ્પસ હવે રાજકીય સંઘર્ષનું કેન્દ્ર બન્યું છે, ત્યારે રાજકીય પક્ષોના પરસ્પર વિરોધી આક્ષેપોને બદલે તપાસ જ એ નક્કી કરશે કે વાસ્તવમાં શું બન્યું હતું.