જીલ્લાઓના પુનર્ગઠનને પગલે, લદ્દાખ વહીવટીતંત્રે તાત્કાલિક અસરથી ‘લદ્દાખ ઓટોનોમસ હિલ ડેવલપમેન્ટ કાઉન્સિલ, કારગીલ‘ને વિખેરી નાખી છે. આ ર્નિણય તેના મુખ્ય કાર્યકારી કાઉન્સિલર, ત્રણ કાર્યકારી કાઉન્સિલરો અને અન્ય છ કાઉન્સિલરોના રાજીનામા બાદ લેવામાં આવ્યો છે, કારણ કે આ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સ્થાનિક શાસન માળખામાં સુધારા માટે તૈયારી કરી રહ્યો છે.
બીજી તરફ, રાજ્ય ચૂંટણી પંચે જાહેરાત કરી છે કે સમગ્ર લદ્દાખમાં પંચાયતની ચૂંટણીઓ ૨૧ નવેમ્બરે યોજાશે અને આ સમગ્ર પ્રક્રિયા ૩૦ નવેમ્બર સુધીમાં પૂર્ણ કરવામાં આવશે. આ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં આઠ વર્ષ પછી પંચાયતની ચૂંટણીઓ યોજાઈ રહી છે; અગાઉ છેલ્લી ચૂંટણી નવેમ્બર ૨૦૧૮માં યોજાઈ હતી.
કારગીલ હિલ કાઉન્સિલ શા માટે વિખેરી નાખવામાં આવી?
લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર વિનય કુમાર સક્સેનાના નિર્દેશો બાદ, લદ્દાખના મહેસૂલ વિભાગના કમિશનર-સેક્રેટરી શુરબીર સિંહે બુધવારે મોડી રાત્રે એક આદેશ જારી કર્યો હતો. આ આદેશમાં ‘લદ્દાખ ઓટોનોમસ હિલ ડેવલપમેન્ટ કાઉન્સિલ્સ એક્ટ, ૧૯૯૭‘ હેઠળ કાઉન્સિલને વિખેરી નાખવાની પુષ્ટિ કરવામાં આવી છે.
આ આદેશમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે અગાઉના કારગીલ જિલ્લાના વિસ્તારોમાંથી દ્રાસ, ઝંસ્કાર અને સાંકો જેવા નવા જિલ્લાઓ બનાવવામાં આવ્યા છે. તેમાં જણાવાયું છે કે પ્રાદેશિક સીમાઓમાં ફેરફાર થવાને કારણે, કારગીલ હિલ કાઉન્સિલનું વર્તમાન માળખું કાયદાકીય રીતે અમાન્ય બની ગયું છે અને તે તેના મૂળ માળખામાં કાર્ય કરવા માટે સક્ષમ નથી.
આદેશમાં જણાવ્યા અનુસાર, “લદ્દાખ ઓટોનોમસ હિલ ડેવલપમેન્ટ કાઉન્સિલ, કારગીલ તરીકે ઓળખાતી સંસ્થાને તાત્કાલિક અસરથી વિખેરી નાખવામાં આવી છે અને તેનું અસ્તિત્વ સમાપ્ત કરવામાં આવ્યું છે.”
વહીવટીતંત્રે ૧૯૯૭ના સુધારેલા કાયદા હેઠળ આઠ ‘ઓટોનોમસ હિલ ડેવલપમેન્ટ કાઉન્સિલ‘ (સ્વાયત્ત પહાડી વિકાસ પરિષદો) માટે ૧૦૦ ચૂંટાયેલા મતવિસ્તારોની પણ સૂચના જારી કરી છે. આમાં લેહ (૨૨), કારગીલ (૨૧), સાંકો (૧૩), ચાંગથાંગ (૧૦), નુબ્રા (૯), શામ (૯), ઝંસ્કાર (૯) અને દ્રાસ (૭) નો સમાવેશ થાય છે. ૩ સપ્ટેમ્બર અને ૧૬ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ના રોજ જારી કરાયેલી સૂચનાઓમાં, સ્થાનિક સ્તરે શાસનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નવા રચાયેલા જિલ્લાઓમાં અલગ કાઉન્સિલની જરૂરિયાત દર્શાવવામાં આવી હતી.
હવે કારગીલનો વહીવટ કોણ સંભાળશે?
અગાઉની કારગીલ કાઉન્સિલના મુખ્ય કાર્યકારી કાઉન્સિલર, કાર્યકારી કાઉન્સિલરો અને તમામ ચૂંટાયેલા કે નામાંકિત સભ્યો હવે તેમના પદ પર રહેશે નહીં અને તેમની સત્તાઓનો ઉપયોગ કરી શકશે નહીં. કારગિલના ડેપ્યુટી કમિશનર-કમ-ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર, વહીવટીતંત્ર અને જાહેર સેવાઓની સાતત્યતા જાળવી રાખવા માટે કાઉન્સિલની સત્તાઓ, ફરજાે અને કાર્યો સંભાળી લેશે. આ વ્યવસ્થા ત્યાં સુધી ચાલુ રહેશે જ્યાં સુધી ૧૯૯૭ના કાયદા અને તેના નિયમો હેઠળ નવા રચાયેલા જિલ્લાઓ માટે અલગ ‘હિલ ડેવલપમેન્ટ કાઉન્સિલ‘ (પર્વતીય વિકાસ પરિષદો) સંપૂર્ણપણે સ્થાપિત ન થઈ જાય.
લદ્દાખ પંચાયત ચૂંટણી કાર્યક્રમ
રાજ્ય ચૂંટણી કમિશનર સુધાંશુ પાંડેએ બુધવારે સાંજે જારી કરાયેલા એક આદેશમાં પંચાયત ચૂંટણીના કાર્યક્રમની જાહેરાત કરી હતી. લદ્દાખમાં પંચાયત હલ્કાઓ (ક્ષેત્રો) માટે છેલ્લી ચૂંટણી નવેમ્બર ૨૦૧૮માં યોજાઈ હતી, જેના કારણે નવા પંચાયત હલ્કાઓની રચના કરવી જરૂરી બની છે.
પ્રસ્તાવિત કાર્યક્રમ નીચે મુજબ છે:-
૨૬ ઓક્ટોબર: વહીવટકર્તા (એડમિનિસ્ટ્રેટર) અને રાજ્ય ચૂંટણી પંચ દ્વારા ચૂંટણી માટેની જાહેરનામા (નોટિફિકેશન) બહાર પાડવામાં આવશે.
૨ નવેમ્બર: ઉમેદવારી પત્રો ભરવાની છેલ્લી તારીખ.
૩ નવેમ્બર: ઉમેદવારી પત્રોની ચકાસણી.
૫ નવેમ્બર: ઉમેદવારી પાછી ખેંચવાની છેલ્લી તારીખ.
૨૧ નવેમ્બર: મતદાન.
૩૦ નવેમ્બર: સમગ્ર ચૂંટણી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાની અંતિમ તારીખ.
આદર્શ આચાર સંહિતા અમલમાં આવી
રાજ્ય ચૂંટણી પંચે ઉમેદવારો અને રાજકીય પક્ષો માટે ‘આદર્શ આચાર સંહિતા‘ તાત્કાલિક અસરથી લાગુ કરી દીધી છે. પંચે તેમને નિર્ધારિત માર્ગદર્શિકાઓનું પાલન કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે, જેથી લદ્દાખમાં પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓની ચૂંટણી મુક્ત અને નિષ્???? રીતે યોજી શકાય.
આ સંહિતા એવી પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધ મૂકે છે જે સાંપ્રદાયિક કે જાતિ આધારિત તણાવ પેદા કરી શકે; આ ઉપરાંત તેમાં ચૂંટણી પ્રચાર માટે ધાર્મિક સ્થળોનો ઉપયોગ, લાંચ આપવી, મતદારોને ડરાવવા-ધમકાવવા અને અન્ય ભ્રષ્ટ પ્રથાઓ પર પણ પ્રતિબંધ છે. મતદાન મથકોની ૧૦૦ મીટરની ત્રિજ્યામાં ચૂંટણી પ્રચાર કરવા પર મનાઈ છે, જ્યારે મતદાન પૂર્ણ થવાના ૪૮ કલાક પહેલાં જાહેર સભાઓ યોજવા પર પણ પ્રતિબંધ રહેશે.
ઉમેદવારો અને રાજકીય પક્ષોએ સભાઓ અને સરઘસો માટે જરૂરી પરવાનગીઓ મેળવવી પડશે, કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવી પડશે, પ્રતિસ્પર્ધી પક્ષોની પ્રવૃત્તિઓમાં અવરોધ ન આવે તેનું ધ્યાન રાખવું પડશે અને ચૂંટણી પ્રચાર માટે જાહેર મિલકતોના ઉપયોગ અંગેના પ્રતિબંધોનું પાલન કરવું પડશે.
આ સંહિતા હેઠળ સત્તાધારી પક્ષે એ સુનિશ્ચિત કરવું પડશે કે સરકારી તંત્ર અને કર્મચારીઓનો ઉપયોગ ચૂંટણી પ્રચાર માટે ન થાય. મંત્રીઓની સત્તાવાર મુલાકાતોને ચૂંટણી પ્રચાર સાથે જાેડવી જાેઈએ નહીં.
ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું છે કે આદર્શ આચાર સંહિતા, તેના અનુસંધાનમાં આપવામાં આવેલી સૂચનાઓ અને ભારતીય ચૂંટણી પંચ દ્વારા જારી કરાયેલા લાગુ પડતા નિર્દેશોનું તમામ સંબંધિત પક્ષોએ પાલન કરવું ફરજિયાત છે.