સોમવારે કેન્દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે કથિત પેપર લીકના વિરોધમાં ભાગ લેનારા વિદ્યાર્થીઓ પર ફોજદારી કાર્યવાહી ન થાય તેની ખાતરી કરવા માટે તે પ્રતિબદ્ધ છે, જ્યારે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ગંભીર ગુનાઓમાં સંડોવાયેલા લોકોને રાહત આપવામાં આવશે નહીં.
ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (FIR) ની આગેવાની હેઠળની બેન્ચ ૨૦ જુલાઈના રોજ ‘સાંસદ ચલો‘ કૂચ દરમિયાન થયેલી હિંસા સંબંધિત અરજીઓની સુનાવણી કરી રહી હતી.
અમે વિદ્યાર્થીઓ સામે કાર્યવાહી ઇચ્છતા નથી: કેન્દ્ર
કેન્દ્ર તરફથી રજૂઆત કરતા, સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ જણાવ્યું હતું કે સરકારે અરજદારો સાથે વાત કરી છે અને વિદ્યાર્થી વિરોધીઓ સામે નોંધાયેલી હ્લૈંઇ પાછી ખેંચવા અથવા બંધ કરવાના મુદ્દા પર કામ કરી રહી છે. “અમે અરજદારો સાથે પણ વાત કરી છે. અમે વિદ્યાર્થીઓ સામે કાર્યવાહી ઇચ્છતા નથી. જરૂરી પગલાં લેવામાં આવશે. જાેકે, વિદ્યાર્થીઓમાં ઘૂસણખોરી કરનારા ગુનાહિત તત્વોને કોઈ રાહત આપી શકાતી નથી,” મહેતાએ કોર્ટને જણાવ્યું હતું.
એસજી તુષાર મહેતાએ જણાવ્યું હતું કે વિદ્યાર્થી વિરોધીઓ સામે નોંધાયેલી હ્લૈંઇ પાછી ખેંચવા અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે અને કોર્ટને જાણ કરી હતી કે એડવોકેટ વૃંદા ગ્રોવર સાથે પણ ચર્ચા થઈ છે. તેમણે કહ્યું કે સરકાર આ મુદ્દા પર કામ કરી રહી છે.
એડવોકેટ વૃંદા ગ્રોવરે કહ્યું કે દરેક કેસમાં, સરકારી વકીલે ક્લોઝર રિપોર્ટ દાખલ કરવો પડશે, જે એક લાંબી પ્રક્રિયા બની શકે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે સોલિસિટર જનરલ અને સરકાર સાથે ચર્ચા ચાલી રહી છે, ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે આ મામલો વિદ્યાર્થીઓના જીવન અને ભવિષ્ય સાથે સંકળાયેલો છે.
ગ્રોવરે કોર્ટને વિનંતી કરી કે હ્લૈંઇ રદ કરવી જાેઈએ કે પાછી ખેંચી લેવી જાેઈએ, અને નિર્દેશ કર્યો કે પટણા FIRમાંથી એકમાં લગભગ ૫,૦૦૦ અજાણ્યા વિરોધીઓના નામ છે.
“અમારો જવાબ તૈયાર છે. પરંતુ હું તે જાતે વાંચી શક્યો નથી. કૃપા કરીને મને થોડો સમય આપો,” જીય્એ સુનાવણી બે થી ત્રણ દિવસ માટે મુલતવી રાખવાની વિનંતી કરતા કહ્યું.
જીય્ તુષાર મહેતાએ એમ પણ ટિપ્પણી કરી કે “કેટલાક લોકો ઇચ્છતા હતા કે આખો કેસ ચાલુ રહે,” વિવાદને લંબાવવાના પ્રયાસોનો ઉલ્લેખ કરતા.
ગુનાહિત ઇતિહાસ ફક્ત ગંભીર આરોપોનો સામનો કરી રહેલા લોકોનો જ ઉલ્લેખ કરે છે: જીઝ્ર
ઝ્રત્નૈંએ અવલોકન કર્યું કે હ્લૈંઇ ને પહેલા બે શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવી જાેઈએ — સાચા વિદ્યાર્થી વિરોધીઓ સામે અને ગંભીર ફોજદારી ગુનાઓના આરોપી વ્યક્તિઓ સાથે સંકળાયેલા. “પહેલા, હ્લૈંઇ અલગ કરવી જાેઈએ – એક વિદ્યાર્થીઓ વિરુદ્ધ અને એક કટ્ટર ગુનેગારો વિરુદ્ધ – પછી તમે તપાસ કરી શકો છો,” ઝ્રત્નૈં એ કહ્યું.
વરિષ્ઠ વકીલ અભિષેક મનુ સિંઘવીએ દલીલ કરી હતી કે અગાઉના આદેશમાં વપરાયેલ “ગુનાહિત ઇતિહાસ” શબ્દમાં સ્પષ્ટતાની જરૂર છે, કારણ કે તેમાં નાના ગુનાઓ અને રાજકીય કેસોનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે “ગુનાહિત ઇતિહાસ” શબ્દ ફક્ત એવા લોકોનો ઉલ્લેખ કરે છે જેમના પર હત્યા અથવા અન્ય ગંભીર ગુનાઓ જેવા ગંભીર આરોપો છે, અને તેમાં નાના કેસો અથવા અગાઉના રાજકીય વિરોધનો સમાવેશ થવો જાેઈએ નહીં.
કોર્ટે વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન વધુ પડતા પોલીસ બળના આરોપો પર પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી. એડવોકેટ ગોપાલ શંકરનારાયણને શા માટે આવા બળનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો તેની વિગતો માંગી અને લાઠીચાર્જના આરોપી કર્મચારીઓની ઓળખ પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો.
ઝ્રત્નૈં એ કહ્યું કે એવી કોઈ ગેરસમજ ન હોવી જાેઈએ કે અતિરેકના આરોપી પોલીસ અધિકારીઓને રક્ષણ આપવામાં આવશે. તેમણે ઉમેર્યું કે કોર્ટ પોલીસ કર્મચારીઓની કાર્યવાહીની તપાસ જીૈં્ દ્વારા કરવી જાેઈએ કે નિવૃત્ત ન્યાયાધીશની આગેવાની હેઠળની સમિતિની રચના કરવી જાેઈએ તે અંગે વિચારણા કરી રહી છે.
સુનાવણીમાં વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન ચહેરાની ઓળખ આધારિત દેખરેખના આરોપો પર પણ દલીલો થઈ. અરજદારોએ દાવો કર્યો હતો કે સંમતિ વિના મોટા પાયે ચહેરાના ડેટાનું સંગ્રહ કરવામાં આવ્યું હતું, જેનાથી ગોપનીયતા ઉલ્લંઘન અને આધાર-લિંક્ડ માહિતીના ઉપયોગ અંગે ચિંતા વ્યક્ત થઈ હતી.
કેન્દ્રએ કહ્યું કે ચહેરાની ઓળખ ઉપરાંત, ફીલ્ડ વેરિફિકેશન પણ હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. તેણે કોર્ટને જાણ કરી કે ૨,૭૩૮ વ્યક્તિઓની વિગતો એકત્રિત કરવામાં આવી છે, જેમાંથી કેટલાક સામે ગંભીર કેસ નોંધાયેલા છે.
કોર્ટે પુનરોચ્ચાર કર્યો કે સાચા વિદ્યાર્થીઓને બિનજરૂરી રીતે નિશાન બનાવવા જાેઈએ નહીં, પરંતુ ગંભીર ફોજદારી ગુનાઓના આરોપીઓ ફક્ત એટલા માટે રક્ષણ માંગી શકતા નથી કે તેઓએ વિરોધમાં ભાગ લીધો હતો.
આગામી સુનાવણી ૧૮ ઓગસ્ટે
સુનાવણીના અંતે, ઝ્રત્નૈં એ કહ્યું કે આગામી સુનાવણી ૧૮ ઓગસ્ટે યોજાશે. કોર્ટે કહ્યું કે તે આગામી સુનાવણીમાં પ્રસ્તાવિત સમિતિની રચના અને કાર્યક્ષેત્ર પર વિચાર કરશે અને નિર્દેશ આપ્યો કે મામલો ફરીથી હાથ ધરાય તે પહેલાં સંબંધિત પક્ષો દ્વારા પ્રતિ-એફિડેવિટ દાખલ કરવામાં આવે.
ઝ્રત્નૈં એ એમ પણ કહ્યું કે આ મામલાને લગતા પ્રોટોકોલ પર વિચાર કરવામાં આવશે અને આગામી સુનાવણી પહેલાં તમામ પક્ષોને પોતપોતાના જવાબો દાખલ કરવા નિર્દેશ આપ્યો.