ભારતીય નૌકાદળમાં સામેલ થયેલા અગ્નિવીરોની પ્રથમ બેચનો ચાર વર્ષનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થઈ રહ્યો છે અને તેઓ ૨૧ નવેમ્બરે સેવામુક્ત થશે. પ્રથમ બેચમાં લગભગ ૨,૧૦૦ અગ્નિવીરોને ભારતીય નૌકાદળમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાંથી આશરે ૫૫૦ (લગભગ ૨૫ ટકા) અગ્નિવીરોને ‘રિટેન્શન પોલિસી‘ (સેવામાં જાળવી રાખવાની નીતિ) હેઠળ નૌકાદળમાં કાયમી કરવામાં આવ્યા છે. બાકીના અગ્નિવીરો તેમનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યા બાદ સેવામુક્ત થશે. જાેકે, એવી સંભાવના છે કે જરૂરિયાતો અને લાગુ નીતિના આધારે, ટેકનિકલ શ્રેણીના અગ્નિવીરોને બે વર્ષ સુધીનો સેવા-વિસ્તાર મળી શકે છે.
ભારતીય નૌકાદળની સાથે સાથે, અન્ય દળો – વાયુસેના અને ભૂમિસેના (આર્મી) – ના અગ્નિવીરો પણ ૩૧ ડિસેમ્બર સુધીમાં સેવામુક્ત થશે. ‘અગ્નિપથ‘ ભરતી યોજના હેઠળ ચાર વર્ષનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યા બાદ, ડિસેમ્બરના અંત સુધીમાં ૧૮,૦૦૦થી વધુ અગ્નિવીરો સેવામુક્ત થશે. દરમિયાન, સેવા-વિસ્તારના પ્રસ્તાવ અંગે અત્યાર સુધી કોઈ સત્તાવાર માહિતી આપવામાં આવી નથી. એક વરિષ્ઠ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર આ મુદ્દાના ઉકેલ માટે કોઈ કાર્યયોજના (રોડમેપ) તૈયાર કરી રહી હોઈ શકે છે.
‘અગ્નિપથ‘ ભરતી મોડેલ શું છે?
ભારત સરકાર દ્વારા ૨૦૨૨માં શરૂ કરવામાં આવેલી ‘અગ્નિપથ યોજના‘નો ઉદ્દેશ્ય ભારતીય સશસ્ત્ર દળો (જેમાં ભારતીય નૌકાદળનો પણ સમાવેશ થાય છે)માં ભરતી પ્રક્રિયામાં પરિવર્તન લાવવાનો છે. ભારતીય નૌકાદળ ૧૦મા અને ૧૨મા ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ પૂર્ણ કરનારા યુવાનોને અગ્નિવીર તરીકે ભરતી કરે છે. તેઓ ઓડિશામાં આવેલા ‘આઈએનએસ ચિલ્કા‘ ખાતે પાયાની તાલીમ મેળવે છે અને ત્યારબાદ દેશભરમાં ફેલાયેલી નૌકાદળની વિવિધ તાલીમ સંસ્થાઓમાં વ્યાવસાયિક અભ્યાસક્રમો પૂર્ણ કરે છે. અગ્નિવીરોને સમુદ્રી અનુભવ મેળવવા માટે જહાજાે પર તૈનાત કરવામાં આવે છે અને બાદમાં તેમને વિવિધ જહાજાે, એર સ્ક્વોડ્રન અને કિનારા પરના એકમોમાં ફરજ સોંપવામાં આવે છે. નૌકાદળમાં આપવામાં આવતી તાલીમ, સોંપાયેલા કાર્યોને નિરીક્ષણ હેઠળ અથવા સ્વતંત્ર રીતે સંભાળવા માટે જરૂરી કુશળતા પર આધારિત હોય છે.
અગ્નિવીરોને પ્રથમ વર્ષમાં ૩૦,૦૦૦ રૂપિયાનું નિશ્ચિત માસિક વેતન મળે છે, જેમાં દર વર્ષે ક્રમશ: વધારો થતા ચોથા વર્ષ સુધીમાં તે ૪૦,૦૦૦ રૂપિયા સુધી પહોંચે છે. ચાર વર્ષનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થયા બાદ, ૨૫ ટકા અગ્નિવીરોને નૌકાદળમાં કાયમી રાખવામાં આવે છે. સેવાકાળ દરમિયાન કરવામાં આવેલા કામગીરીના મૂલ્યાંકનના આધારે નાવિકોને સેવામાં જાળવી રાખવામાં આવે છે, જેનાથી નૌકાદળને અત્યંત પ્રેરિત અને લાયકાત ધરાવતા નાવિકો પ્રાપ્ત થાય છે. સેવામાં જાળવી રાખવામાં આવેલા આ નાવિકોને વધુ તાલીમ આપવામાં આવે છે અને તેઓ વ્યવહારુ અનુભવ મેળવે છે, જેથી તેમને શક્તિશાળી શસ્ત્ર પ્રણાલીઓ, જટિલ મશીનરી અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સના સંચાલન કે જાળવણીની જવાબદારી સોંપી શકાય. તેમને નૌકાદળના નિયમિત નાવિકોને મળવાપાત્ર વેતન અને ભથ્થાં આપવામાં આવે છે.