ભ્રષ્ટાચારમાં ગળાડૂબ સ્થિતિમાં ડૂબેલા જોવા મળ્યા સરકારના અધિકારીઓ. ખુદ પ્રધાનમંત્રીએ આપવા પડ્યા તપાસના આદેશ. પ્રધાનમંત્રીનો પટાવાળો પણ બની ગયો કરોડોની સંપત્તિનો માલિક. પ્રધાનમંત્રીનો એક સમયનો પટાવાળો આજે હેલીકોપ્ટરમાં ફરે છે. ભ્રષ્ટાચાર હવે ચરમસીમા પર પહોંચી ગયો છે. અહીં વાત થઈ રહી છે ભારતના પડોશી બાંગ્લાદેશની. અહીં વાત થઈ રહી છે બાંગ્લાદેશની પ્રધાનમંત્રી શેખ હસીનાની.
અહીં વાત થઈ રહી છે બાંગ્લાદેશના ઉચ્ચ અધિકારીઓની અને એમને આચરેલાં ભ્રષ્ટાચારની. બાંગ્લાદેશના વડા પ્રધાન શેખ હસીનાએ જાહેરાત કરી છે કે તેમના ભૂતપૂર્વ ઘરેલુ નોકરનો કેસ સહિત અનેક ભ્રષ્ટાચારના કૌભાંડો પ્રકાશમાં આવ્યા બાદ તેઓ ‘પગલાં લઈ રહ્યાં છે’, તેમનો એક સમયનો પટાવાળો ભ્રષ્ટાચાર કરીને આજે ઇં૩૪ મિલિયન ડોલર (2,84,23,49,000.00 INR) ની અધધ સંપત્તિ એકઠી કરી છે. એક સમયનો પટાવાળો હવે હેલીકોપ્ટરમાં સફર કરે છે.
હસીનાએ રવિવારે મોડી રાત્રે મીડિયાને કહ્યું, ‘ભ્રષ્ટાચાર જૂની સમસ્યા છે. આ અનિયમિતતાઓને સાફ કરવી જોઈએ…અમે પગલાં લઈ રહ્યા છીએ. વડાપ્રધાને કહ્યું કે આમાં તેમના ઘરેલુ સહાયક – ‘પટાવાળા’ અથવા ઓર્ડરલી સામેની કાર્યવાહીનો પણ સમાવેશ થાય છે. હસીનાએ કહ્યું, ‘જે માણસ મારા ઘરમાં પટાવાળા તરીકે કામ કરતો હતો – હવે તેની પાસે ૪૦૦,૦૦,૦૦,૦૦૦ ટાકા (ઇં૩૪ મિલિયન) છે. તે હવે ક્યાંય પણ આવવા જવા માટે હેલિકોપ્ટરથી મુસાફરી કરે છે. તેણે આટલા પૈસા કેવી રીતે કમાયા? આ જાણ્યા બાદ મેં તાત્કાલિક પગલાં લીધાં. આ રકમ મેળવવામાં સરેરાશ બાંગ્લાદેશીઓને ૧૩,૦૦૦ વર્ષથી વધુ સમય લાગશે. વિશ્વ બેંક અનુસાર, લગભગ ૧૭૦ મિલિયન લોકોના દેશમાં માથાદીઠ સરેરાશ જીડીપી ઇં૨,૫૨૯ છે.
હસીનાએ નોકરની ઓળખ જાહેર કરી ન હતી, પરંતુ કેટલાંક અખબારોએ તેનું નામ જહાંગીર આલમ તરીકે દર્શાવ્યું હતું, જેને તેની જૂની નોકરીને કારણે ‘પાની’ અથવા ‘પાની’ તરીકે ઉપનામ આપવામાં આવ્યું હતું કારણ કે તે ફંક્શનમાં પાણી લાવતો હતો. ઢાકા ટ્રિબ્યુન દૈનિકે અહેવાલ આપ્યો છે કે ઓર્ડરલીએ હસીનાની ઓફિસમાં ‘લોબિંગ, ટેન્ડરની હેરાફેરી અને લાંચ’ માટે તેના પદનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
અમલદારોનો અહેવાલ સોશિયલ મીડિયા પર ઝડપથી ફેલાઈ ગયો – વિપક્ષી પાર્ટીઓએ તેનો ઉપયોગ હસીનાના વહીવટ પર ભ્રષ્ટાચારનો આરોપ લગાવવા માટે કર્યો. મુખ્ય વિપક્ષી બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (મ્દ્ગઁ)ના પ્રવક્તા એ.કે.એમ. વહિદુઝમાને કહ્યું, ‘જો શેખ હસીનાનો પટાવાળો આટલા પૈસા કમાઈ શકે છે, તો તમે કલ્પના કરી શકો છો કે તેના બોસ કેટલા પૈસા કમાયા હશે.’ તેમને ખાલી તેમના પદ પરથી હટાવવામાં આવ્યા હતા.
૭૬ વર્ષીય હસીનાએ જાન્યુઆરીમાં સતત ચોથી સામાન્ય ચૂંટણી જીતી હતી, જે કોઈપણ વાસ્તવિક વિરોધ પક્ષો વિના યોજાઈ હતી. ચૂંટણીનો વ્યાપક બહિષ્કાર કરવામાં આવ્યો હતો અને તેમના રાજકીય વિરોધીઓ સામે મોટી કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. મે મહિનાથી, જોકે, ઘણા ઉચ્ચ પ્રોફાઇલ ભ્રષ્ટાચાર કૌભાંડોએ તેમના ૧૫ વર્ષથી વધુ લાંબા શાસનને સ્પોટલાઇટમાં ધકેલી દીધું છે. ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આયોગે ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રીય પોલીસ વડા બેનઝીર અહેમદ સામે તપાસ શરૂ કરી – જે એક સમયે હસીનાના નજીકના સાથી ગણાતા હતા – જેમના પર લાખો ડોલરની સંપત્તિ ગેરકાયદેસર રીતે એકત્ર કરવાનો આરોપ છે.
તેણે આરોપોને ફગાવી દીધા. વોશિંગ્ટને ૨૦૨૧ માં અહેમદ સામે પ્રતિબંધો લાદ્યા હતા કારણ કે તે સમયે તે રેપિડ એક્શન બટાલિયન અર્ધલશ્કરી દળનું નેતૃત્વ કરી રહ્યો હતો અને સેંકડો લોકોની ગુમ અને ન્યાયવિહીન હત્યાઓમાં તેની કથિત ભૂમિકા હતી. બાંગ્લાદેશના સ્થાનિક અખબારોએ રાજધાની ઢાકાના ભૂતપૂર્વ આર્મી ચીફ અઝીઝ અહેમદ પર પણ ભ્રષ્ટાચારના આરોપો લગાવ્યા છે. જોકે તેણે આ દાવાઓને નકારી કાઢ્યા છે. ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી કમિશને મિલકતો જપ્ત કરવાનો અને ઘણા ટોચના કર અધિકારીઓના બેંક ખાતાઓ ફ્રીઝ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે કારણ કે તેઓ પર કરોડો ડોલરની કથિત ઉચાપત કરવાનો આરોપ છે. ગયા અઠવાડિયે, પોલીસે નોકરીની પરીક્ષાઓ પહેલાં ભરતીના પેપરો વેચતી સરકારી કર્મચારીઓની એક ગેંગનો પર્દાફાશ કર્યો હતો, જેણે ગેરકાયદેસર રીતે લાખો ડોલરની કમાણી કરી હતી.