ઈરાને શુક્રવારે ૨૦૧૫ ના પરમાણુ કરારને બહાલી આપતા યુએનના ઠરાવને લંબાવવાના સૂચનો પર પીછેહઠ કરી કારણ કે ગયા મહિને ઇઝરાયલ અને યુ.એસ. દ્વારા તેના પર બોમ્બમારો કર્યા પછી પશ્ચિમી શક્તિઓ સાથે પહેલી સામ-સામે વાટાઘાટો શરૂ થઈ હતી.
ઈરાન, યુરોપિયન યુનિયન અને ફ્રાન્સ, બ્રિટન અને જર્મનીના કહેવાતા ઈ૩ જૂથના પ્રતિનિધિમંડળો ઈસ્તાંબુલમાં ઈરાની કોન્સ્યુલેટમાં વાટાઘાટો માટે પહોંચ્યા હતા.
યુરોપિયન દેશો, ચીન અને રશિયા સાથે, ૨૦૧૫ ના કરારના બાકીના પક્ષો છે – જેમાંથી યુ.એસ. ૨૦૧૮ માં પાછી ખેંચી લીધી હતી – જેણે તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ પરના પ્રતિબંધોના બદલામાં ઈરાન પરના પ્રતિબંધો હટાવ્યા હતા.
તે કરારને સંચાલિત કરવાના ઠરાવની મુદત ૧૮ ઓક્ટોબરની નજીક આવી રહી છે. તે સમયે, ઈરાન પરના તમામ યુએન પ્રતિબંધો હટાવવામાં આવશે સિવાય કે ઓછામાં ઓછા ૩૦ દિવસ પહેલાં “સ્નેપબેક” પદ્ધતિ શરૂ કરવામાં આવે. આ આપમેળે તે પ્રતિબંધો ફરીથી લાદશે, જે હાઇડ્રોકાર્બનથી લઈને બેંકિંગ અને સંરક્ષણ સુધીના ક્ષેત્રોને લક્ષ્ય બનાવે છે.
આ માટે સમય આપવા માટે, ઈ૩ એ રાજદ્વારી પુન:જીવિત કરવા માટે ઓગસ્ટના અંતની સમયમર્યાદા નક્કી કરી છે. રાજદ્વારીઓ કહે છે કે તેઓ ઇચ્છે છે કે ઈરાન તેમને છ મહિના સુધી સમયમર્યાદા લંબાવવા માટે મનાવવા માટે નક્કર પગલાં લે.
ઈરાને વોશિંગ્ટન સાથે અંતિમ વાટાઘાટો, આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઉર્જા એજન્સી સાથે સંપૂર્ણ સહયોગ અને ૪૦૦ કિલો (૮૮૦ પાઉન્ડ) નજીકના શસ્ત્રો ગ્રેડના ઉચ્ચ સમૃદ્ધ યુરેનિયમનો હિસાબ રાખવા સહિતના મુખ્ય મુદ્દાઓ પર પ્રતિબદ્ધતાઓ કરવાની જરૂર પડશે, જેનું સ્થાન ગયા મહિનાના હુમલાઓ પછી અજાણ છે.
વાટાઘાટો શરૂ થાય તેના થોડા મિનિટ પહેલા, ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બાઘેઈએ રાજ્ય સમાચાર સુત્રોને જણાવ્યું હતું કે ઈરાન યુએન સુરક્ષા પરિષદના ઠરાવ ૨૨૩૧ ને લંબાવવાની વાતને “અર્થહીન અને પાયાવિહોણી” માનતો હતો.
જૂનમાં તેના હવાઈ હુમલા પહેલા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ઈરાન સાથે પાંચ રાઉન્ડની વાટાઘાટો કરી હતી, જેમાં યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે વોશિંગ્ટન અને તેના સાથી ઇઝરાયલ કહે છે કે તે એક કાર્યક્રમ “નાશ” કરી દીધો છે જેનો હેતુ પરમાણુ બોમ્બ મેળવવાનો છે.
જાેકે, મીડિયા સૂત્રોએ વર્તમાન અને ભૂતપૂર્વ અમેરિકી અધિકારીઓને ટાંકીને જણાવ્યું છે કે અમેરિકાના અનુગામી મૂલ્યાંકનમાં જાણવા મળ્યું છે કે હુમલાઓમાં ત્રણ લક્ષ્યાંકિત ઈરાની પરમાણુ સ્થળોમાંથી એકનો મોટાભાગનો નાશ થયો હતો, પરંતુ અન્ય બે સ્થળોને એટલું નુકસાન થયું ન હતું.
યુરોપિયન અને ઈરાની રાજદ્વારીઓ કહે છે કે હાલ માટે વાટાઘાટોના ટેબલ પર ઈરાન અમેરિકા સાથે ફરીથી જાેડાય તેવી કોઈ શક્યતા નથી.