International

ઇઝરાયલ-પાકિસ્તાન સંબંધો વધુ તીવ્ર બન્યા; શરીફના સહાયક ઇઝરાયલી અધિકારી સાથે કરી મુલાકાત

ઇઝરાયલ અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સતત સંપર્કો વિકસતા દેખાય છે, જેનું તાજેતરનું ઉદાહરણ લંડનમાં વર્લ્ડ ટ્રાવેલ માર્કેટ મેળામાં ઇઝરાયલી ટુરિઝમ ડિરેક્ટર જનરલ માઇકલ ઇઝાકોવ અને પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાનના પર્યટન સલાહકાર સરદાર યાસીર ઇલ્યાસ ખાન વચ્ચેની ટૂંકી મુલાકાત હતી.

સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતમાં, પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફે તેમની ન્યૂયોર્ક મુલાકાત દરમિયાન, અમેરિકન યહૂદી કોંગ્રેસના પ્રમુખ ડેનિયલ રોઝનને મળ્યા હતા, જે અમેરિકામાં ઇઝરાયલના પ્રભાવશાળી લોબી જૂથ છે. આ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના મૌન સમર્થન સાથે બંને પક્ષો વચ્ચે વધતી જતી વાતચીત સૂચવે છે. ઇઝરાયલ માટે અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની શાંતિ યોજનાઓને પાકિસ્તાન દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવ્યું છે, જેનાથી એવી અટકળોને જન્મ મળ્યો છે કે ઇસ્લામાબાદ અબ્રાહમ કરાર ૨.૦ ના ભાગ રૂપે તેલ અવીવ સાથે બેકચેનલ વાટાઘાટો કરી શકે છે.

ટ્રમ્પના આશ્રય હેઠળ પાકિસ્તાન ભવિષ્યમાં ઇઝરાયલ સાથે રાજદ્વારી સંબંધો સ્થાપિત કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે ત્યારે ભારત નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે. તાજેતરના પરંતુ અપ્રમાણિત અહેવાલો આવ્યા છે જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે પાકિસ્તાન પશ્ચિમી દેખરેખ હેઠળ યુદ્ધ પછીના સ્થિરીકરણ દળના ભાગ રૂપે ગાઝામાં સૈનિકો મોકલી શકે છે. હકીકતમાં, બલુચિસ્તાનમાં પ્રસ્તાવિત બંદર અને ખાણોમાં સંભવિત અમેરિકન સૈનિકો સાથે ઈરાનને ઘેરી લેવાની અમેરિકાની દક્ષિણ-મધ્ય એશિયા યોજનામાં પાકિસ્તાન એક મુખ્ય સ્તંભ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.

ઈરાનને સંતુલિત કરવાના કોઈપણ પ્રયાસથી ઈઝરાયલને ફાયદો થશે. પાકિસ્તાને ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રને પાસની ખાતે બંદર બનાવવાની કરેલી અહેવાલિત ઓફર ઈરાનના આરામ માટે ખૂબ નજીક છે અને ભવિષ્યમાં અમેરિકા ઈરાનને નિશાન બનાવવા માટે તેનો ઉપયોગ કરી શકે છે. પાસની એ બલુચિસ્તાન પ્રાંતના ગ્વાદર જિલ્લામાં આવેલું એક બંદર શહેર છે, જે અફઘાનિસ્તાન અને ઈરાનની સરહદે છે. પાસની ઉપરાંત, અમેરિકા પ્રસ્તાવિત ખાણકામ અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે બલુચિસ્તાનમાં જમીન પર લશ્કરી તૈનાત કરી શકે છે.

અમેરિકાએ અગાઉ બલુચિસ્તાન લિબરેશન આર્મી (મ્ન્છ) ને વિદેશી આતંકવાદી સંગઠન (હ્લ્ર્ં) જાહેર કરવાની હિલચાલ કરી હતી જેથી પાકિસ્તાનના સૌથી મોટા પ્રાંતમાં અમેરિકન ખાણકામ કંપનીઓની હાજરીને સરળ બનાવી શકાય, જ્યાં દુર્લભ પૃથ્વીના ભંડાર હોવાનું કહેવાય છે. પાકિસ્તાને ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રને ખાતરી આપી હશે કે પ્રાંતમાં “મહત્વપૂર્ણ ખનિજાે”નો ઉપયોગ કરવા માટે મ્ન્છ ને નિયંત્રિત કરવું જરૂરી છે.

ટીકાકારો દલીલ કરે છે કે અમેરિકા અફઘાનિસ્તાનની જેમ બલુચિસ્તાનમાં પણ લશ્કરી તૈનાત કરી શકે છે પરંતુ તેનાથી પરિસ્થિતિ અવ્યવસ્થિત થઈ શકે છે. રાજદ્વારી નિરીક્ષકોના મતે, સ્થાનિક લોકો જે ભૂગોળને વધુ સારી રીતે સમજે છે તેમના નિશાન અમેરિકનો બની શકે છે અને ઇતિહાસ અફઘાનિસ્તાનની જેમ પુનરાવર્તિત થઈ શકે છે.

બલુચિસ્તાનમાં અમેરિકન વ્યાપારી અથવા સુરક્ષા હાજરી બલુચિસ્તાનમાંથી પસાર થતા ચીન પાકિસ્તાન આર્થિક કોરિડોરને અસર કરી શકે છે. ગ્વાદર બલુચિસ્તાનમાં પણ સ્થિત છે. દાયકાઓથી રાજકીય અને આર્થિક હાંસિયામાં ધકેલાઈ જવાને લઈને સ્થાનિકોમાં વધતી જતી અસંતોષ વચ્ચે મ્ન્છ ની ઉત્પત્તિ થઈ.