સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે યંત્ર ઇન્ડિયા લિમિટેડને ‘મિનિરત્ન‘ કેટેગરી-૧ દરજ્જાે આપવાને મંજૂરી આપી છે, જે આર્ત્મનિભર ભારતના વિઝન પ્રત્યે સરકારની સતત પ્રતિબદ્ધતા પર ભાર મૂકે છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ વ્યાપક સંરક્ષણ સુધારાઓ સાથે સુસંગત છે જેનો ઉદ્દેશ્ય આયાત પર ર્નિભરતા ઘટાડવા, સ્થાનિક સંરક્ષણ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા, ભારતીય ઉદ્યોગની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપવા અને ભારતને વૈશ્વિક સંરક્ષણ ઉત્પાદન કેન્દ્ર તરીકે સ્થાન આપવાનો છે.
અધિકારીઓએ ઉમેર્યું હતું કે તે સંરક્ષણ ઉત્પાદન, સંશોધન અને વ્યૂહાત્મક તકનીકોમાં સ્વદેશી ક્ષમતાઓના નિર્માણ પર મજબૂત ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
“મિનિરત્ન દરજ્જાે YIL ના બોર્ડને સરકારની મંજૂરી વિના ?૫૦૦ કરોડ સુધીના નવા પ્રોજેક્ટ્સ, આધુનિકીકરણ, સાધનોની ખરીદી વગેરે પર મૂડી ખર્ચ કરવા માટે સશક્ત બનાવે છે. આ કંપનીને ઝડપી વૃદ્ધિ માર્ગ અને સંરક્ષણ ઉત્પાદન અને નિકાસમાં નવી ઊંચાઈઓ પ્રાપ્ત કરવા માટે વધુ સશક્ત બનાવશે,” સંરક્ષણ મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું.
આ ર્નિણય આર્ત્મનિભર ભારતના વિઝન પ્રત્યે સરકારની સતત પ્રતિબદ્ધતા પર ભાર મૂકે છે, “સંરક્ષણ ઉત્પાદન, સંશોધન અને વ્યૂહાત્મક તકનીકોમાં સ્વદેશી ક્ષમતાઓના નિર્માણ પર મજબૂત ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને”.
લગભગ ચાર વર્ષના ટૂંકા ગાળામાં સરકારી સંગઠનમાંથી નફાકારક કોર્પોરેટ એન્ટિટીમાં રૂપાંતરિત થવા બદલ સંરક્ષણ જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમને અભિનંદન આપતા, સિંહે રૂૈંન્ ના મેનેજમેન્ટ દ્વારા કંપનીના ટર્નઓવરમાં વધારો કરવા, સ્વદેશીકરણને મહત્તમ કરવા અને ‘મિનિરત્ન‘ દરજ્જાે આપવા માટે અન્ય કામગીરી પરિમાણોને પૂર્ણ કરવા માટે લેવામાં આવેલી પહેલ પર સંતોષ વ્યક્ત કર્યો.
“YIL એ તેની સ્થાપના પછી નોંધપાત્ર સીમાચિહ્નો હાંસલ કર્યા છે, જેમાં ૨૦૨૧-૨૨ માં ?૯૫૬.૩૨ કરોડથી નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ માં ?૩,૧૦૮.૭૯ કરોડના વેચાણમાં શાનદાર વૃદ્ધિનો સમાવેશ થાય છે. નિકાસ મોરચે, તેણે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૧-૨૨ માં દ્ગૈંન્ થી નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ માં ?૩૨૧.૭૭ કરોડનો વધારો હાંસલ કર્યો છે,” નિવેદનમાં જણાવાયું છે.
YIL ના મુખ્ય ઉત્પાદનોમાં કાર્બન ફાઇબર કમ્પોઝિટ, મધ્યમ અને મોટા કેલિબર દારૂગોળો માટે એસેમ્બલી ઉત્પાદનો, બખ્તરબંધ વાહનો માટે એસેમ્બલી ઉત્પાદનો, આર્ટિલરી બંદૂકો અને મુખ્ય યુદ્ધ ટેન્ક માટે એસેમ્બલી ઉત્પાદનો, કાચના કમ્પોઝિટ અને એલ્યુમિનિયમ એલોયનો સમાવેશ થાય છે, એમ નિવેદનમાં જણાવાયું છે.
YIL ના મુખ્ય ઉત્પાદનોમાં કાર્બન ફાઇબર કમ્પોઝિટ, મધ્યમ અને મોટા કેલિબર દારૂગોળો માટે એસેમ્બલી ઉત્પાદનો, બખ્તરબંધ વાહનો માટે એસેમ્બલી ઉત્પાદનો, આર્ટિલરી બંદૂકો અને મુખ્ય યુદ્ધ ટેન્ક માટે એસેમ્બલી ઉત્પાદનો, કાચના કમ્પોઝિટ અને એલ્યુમિનિયમ એલોયનો સમાવેશ થાય છે.
સરકારે ૦૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૧ ના રોજ ભૂતપૂર્વ ઓર્ડનન્સ ફેક્ટરી બોર્ડને સાત નવા ડ્ઢઁજીેં માં કોર્પોરેટાઇઝ કર્યું હતું, જેનો હેતુ સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં કાર્યાત્મક સ્વાયત્તતા, કાર્યક્ષમતા વધારવા અને નવીનતા અને વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવાનો હતો.
YIL એ સંરક્ષણ ઉત્પાદન વિભાગના વહીવટી નિયંત્રણ હેઠળ કાર્યરત નવા રચાયેલા શેડ્યૂલ ‘છ‘ DPSU પૈકીનું એક છે. મે ૨૦૨૫ માં, સંરક્ષણ મંત્રીએ સાત ડ્ઢઁજીેં માંથી ત્રણને મિનિરત્ન-૧ દરજ્જાે આપવાની મંજૂરી આપી હતી. મ્યુનિશન્સ ઇન્ડિયા લિમિટેડ, આર્મર્ડ વ્હીકલ્સ નિગમ લિમિટેડ અને ઇન્ડિયા ઓપ્ટેલ લિમિટેડ.