રાજ્યમાં ૧૬ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પર કડક પ્રતિબંધ: કર્ણાટક મુખ્યમંત્રી
કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી સિદ્ધારમૈયાએ તેમના તાજેતરના બજેટ રજૂ કરતી વખતે ૧૬ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા ઍક્સેસ પર રાજ્યવ્યાપી પ્રતિબંધ લાદ્યો હતો, જે યુવાનોમાં મોબાઇલ ફોન પર ર્નિભરતામાં ચિંતાજનક વધારાને લક્ષ્ય બનાવે છે. આ નીતિનો ઉદ્દેશ્ય યુવાનોના મનને વ્યસનકારક અલ્ગોરિધમ્સ, સાયબર ધમકીઓ, માનસિક સ્વાસ્થ્યના જાેખમો અને હાનિકારક સામગ્રીના સંપર્કથી બચાવવાનો છે જેને નિષ્ણાતો કિશોરોમાં ચિંતા, હતાશા અને ખલેલ પહોંચાડવા સાથે જાેડે છે.
કર્ણાટકનો ર્નિણય બાળકો પર સ્માર્ટફોનના વધતા જતા પ્રભાવના પુરાવા પરથી આવ્યો છે, અભ્યાસો દર્શાવે છે કે ૧૦-૧૫ વર્ષની વયના ૭૦% થી વધુ બાળકો Instagram, TikTko અને YouTube જેવી એપ્લિકેશનો પર દરરોજ ત્રણ કલાકથી વધુ સમય વિતાવે છે. માતાપિતા અને શિક્ષકોએ ધ્યાનના સમયગાળામાં ઘટાડો, શૈક્ષણિક ઘટાડો અને સામાજિક એકલતાનો અહેવાલ આપ્યો છે, જે રોગચાળા પછીના સ્ક્રીન સમયના વધારાને કારણે વધુ તીવ્ર બન્યો છે. સિદ્ધારમૈયાએ આ જાેખમો પર પ્રકાશ પાડ્યો, ડિજિટલ ઓવરલોડથી ગુમાવેલા બાળપણને પાછું મેળવવા માટે પ્રતિબંધને “સક્રિય કવચ” તરીકે પ્રતિજ્ઞા લીધી.
કોંગ્રેસના નેતા રિઝવાન અરશદે જણાવ્યું હતું કે, “નાના બાળકો દ્વારા સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ એક સામાજિક સમસ્યા છે જેનો સામનો દરેક પરિવાર કરી રહ્યો છે. આપણે જાણીએ છીએ કે જાે આપણા બાળકો સોશિયલ મીડિયા દ્વારા ઘણી બધી અનફિલ્ટર માહિતીના સંપર્કમાં આવે છે, જે તેમની માનસિક અને ભાવનાત્મક ક્ષમતાઓને અસર કરે છે, તો તે તેમના વિકાસ અને વર્તનને અસર કરશે. એવી કોઈ વ્યવસ્થા હોવી જાેઈએ જ્યાં આ ટાળવામાં આવે. મને લાગે છે કે સરકાર આ સમજે છે, તેથી જ સરકારે આ નિવેદન બહાર પાડ્યું છે.”
તેમણે ઉમેર્યું, “સરકારે સમાજને વિશ્વાસમાં લેવાની અને અમલીકરણ માટે નીતિ બનાવવાની જરૂર છે. આપણે આ મુદ્દા પર બેસીને વિચાર-વિમર્શ કરવાની જરૂર છે.”
પ્રતિબંધમાં પ્લેટફોર્મ પર વય ચકાસણી, આધાર-લિંક્ડ એપ્સ દ્વારા માતાપિતાના નિયંત્રણો અને બિન-પાલનકારી ટેક કંપનીઓ માટે દંડ ફરજિયાત છે જેમાં ઉલ્લંઘન દીઠ ?૧૦ લાખ સુધીનો દંડ શામેલ છે. શાળાઓએ ડિજિટલ ડિટોક્સ કાર્યક્રમોને એકીકૃત કરવા જાેઈએ, જ્યારે પોલીસ સગીર વયના લોકોની ઍક્સેસને અવરોધિત કરવા માટે સાયબર કાફે અને મોબાઇલ દુકાનોનું નિરીક્ષણ કરશે. મહિલા અને બાળ કલ્યાણ વિભાગ હેઠળ એક સમર્પિત ટાસ્ક ફોર્સ રોલઆઉટનું નિરીક્ષણ કરશે, જેમાં આવતા મહિનાથી જાગૃતિ અભિયાન શરૂ થશે જેથી પરિવારોને આઉટડોર રમતો અને વાંચન જેવા સ્વસ્થ વિકલ્પો વિશે શિક્ષિત કરી શકાય.
૫૦ કરોડ રૂપિયાની ફાળવણી સાથે બજેટ પ્રાથમિકતા તરીકે સ્થાન મેળવનાર, આ પગલું કર્ણાટકના “ટેક-ટેમ્પર્ડ ગ્રોથ” તરફના દબાણનો સંકેત આપે છે, જેમાં નવીનતા અને સલામતીનું મિશ્રણ કરવામાં આવ્યું છે. ટીકાકારો તેને પ્રગતિશીલ ગણાવે છે, જે ઓસ્ટ્રેલિયાના તાજેતરના અંડર-૧૬ નિયંત્રણો સાથે સમાનતા દર્શાવે છે, જાેકે એપ્લિકેશન ડેવલપર્સ અમલીકરણ અવરોધોની ચેતવણી આપે છે. સિદ્ધારમૈયાએ તેને પૈતૃક ફરજ તરીકે રજૂ કર્યું: “આપણા બાળકોના ભવિષ્યને અલ્ગોરિધમ્સમાં આઉટસોર્સ કરી શકાતું નથી – વાસ્તવિક જાેડાણોને ડિસ્કનેક્ટ કરવાનો અને ફરીથી બનાવવાનો સમય છે.”