પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં બુધવારે કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે ભારતીય એરલાઇન્સને તેમના સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય કામગીરી માટે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ ભાવ સ્થિરીકરણ સહાય પૂરી પાડવા માટે ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ માટે રૂ. ૧૦,૦૦૦ કરોડના એક વખતના બજેટરી સપોર્ટને મંજૂરી આપી હતી.
“પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયની ગ્રાન્ટની માંગણીઓ દ્વારા ર્ંસ્ઝ્રજ ને વ્યાજમુક્ત એડવાન્સિસના સ્વરૂપમાં બજેટરી સપોર્ટ આપવામાં આવશે. પશ્ચિમ એશિયા કટોકટીથી ઉદ્ભવતા અસાધારણ ઇંધણ ભાવ અસ્થિરતાના ચાલુ સમયગાળા દરમિયાન એરલાઇન્સ માટે સ્થિર છ્હ્લ ભાવ નિર્ધારણને સરળ બનાવવા માટે ર્ંસ્ઝ્રજ ને આ સપોર્ટ પૂરો પાડવામાં આવશે,” સરકારે જણાવ્યું હતું.
આ એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયા કટોકટી પછી વૈશ્વિક છ્હ્લ ભાવમાં અભૂતપૂર્વ અસ્થિરતાથી ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર પ્રભાવિત થયું છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંકટને કારણે, આંતરરાષ્ટ્રીય છ્હ્લ ના ભાવ માર્ચ ૨૦૨૬ માં ?૬૦.૫૦/લિટરથી લગભગ ૨.૫ ગણા વધીને મે ૨૦૨૬ માં ?૧૪૨/લિટર થઈ ગયા છે. છ્હ્લ એરલાઇનના સંચાલન ખર્ચમાં લગભગ ૪૦% હિસ્સો ધરાવે છે. તેથી, છ્હ્લ ના ભાવમાં આ અસ્થિરતાને કારણે એરલાઇન નાણાકીય બાબતો પર ઉચ્ચ ખર્ચ દબાણ આવ્યું છે.
સ્થાનિક કામગીરી માટે છ્હ્લ ના ભાવ મર્યાદિત કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ ભારતીય કેરિયર્સ આયાત સમાનતા કિંમતો પર આંતરરાષ્ટ્રીય કામગીરી માટે છ્હ્લ ખરીદવાનું ચાલુ રાખે છે.
સરકારે કહ્યું કે ભારતીય એરલાઇન્સ માટે છ્હ્લ ના ભાવ સ્થિરીકરણને ટેકો આપવા માટે ર્ંસ્ઝ્ર ને વ્યાજમુક્ત એડવાન્સ તરીકે રૂ. ૧૦,૦૦૦ કરોડ સુધીનો એક વખતનો બજેટરી સપોર્ટ આપવામાં આવશે. જ્યારે પણ પ્રવર્તમાન ૈંઁઁ મંજૂર પદ્ધતિ હેઠળ નિર્ધારિત બેન્ચમાર્ક ભાવ કરતાં વધી જાય છે ત્યારે આ ભંડોળ ર્ંસ્ઝ્ર ને ઊંચા આંતરરાષ્ટ્રીય છ્હ્લ ભાવોથી થતા નુકસાન માટે વળતર આપશે.
જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય છ્હ્લ ના ભાવ મધ્યમ થાય છે ત્યારે શું થાય છે?
સરકારે એમ પણ કહ્યું હતું કે જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય છ્હ્લ કિંમતો મધ્યમ થાય છે, ત્યારે તફાવતની રકમ ર્ંસ્ઝ્રજ પાસેથી વસૂલ કરવામાં આવશે અને ભારતના એકીકૃત ભંડોળમાં પરત કરવામાં આવશે અને જ્યાં સુધી સંપૂર્ણ સહાય રકમ સંપૂર્ણપણે વસૂલ અને સમાધાન ન થાય ત્યાં સુધી આ વ્યવસ્થા ચાલુ રહેશે.
“આ વ્યવસ્થા સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય કામગીરી માટે નિશ્ચિત-કિંમત વ્યવસ્થા અપનાવીને ઇંધણ ખર્ચમાં વધુ આગાહી પૂરી પાડે છે, જેનાથી એરલાઇનને અચાનક ઇંધણના ભાવમાં વધારાનો સામનો કરવો પડે છે,” સરકારના એક નિવેદનમાં વાંચવામાં આવ્યું છે.
તેમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે આ વ્યવસ્થા ભાગ લેતી એરલાઇન્સ અને ર્ંસ્ઝ્રજ વચ્ચેના સ્ર્ેં દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવશે, જેમાં નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય અને સ્સ્ર્ંઁદ્ગય્ સહીકર્તાઓ છે.
“આ એક-વખતની વ્યવસ્થા હેઠળ, ભાગ લેતી એરલાઇન્સ વાર્ષિક સમીક્ષાને આધીન અથવા એડવાન્સ રકમ સંપૂર્ણપણે વસૂલ ન થાય ત્યાં સુધી, જે વહેલું હોય ત્યાં સુધી, ફક્ત ત્રણ વર્ષ સુધી ર્ંસ્ઝ્રજ પાસેથી છ્હ્લ ખરીદશે,” સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું.
નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય અને સ્ર્ઁદ્ગય્ અને ખર્ચ વિભાગના પ્રતિનિધિઓની બનેલી એક દેખરેખ સમિતિ અમલીકરણ, દાવાની ચકાસણી, સમાધાન અને સમાધાનનું નિરીક્ષણ કરશે. સરકારે જણાવ્યું હતું કે બધા દાવા અને વસૂલાત ઓડિટને આધીન રહેશે.
“છ્હ્લ ભાવ સ્થિરીકરણ સપોર્ટ છત્રીસ મહિનાના સમયગાળા માટે અમલમાં રહેશે, જેમાં વાર્ષિક સમીક્ષાની જાેગવાઈ હશે અથવા જ્યાં સુધી એડવાન્સ રકમ સંપૂર્ણપણે વસૂલ/પતાવટ ન થાય, જે પણ વહેલું હોય ત્યાં સુધી. જાે આ સમયગાળા દરમિયાન ભંડોળ સંપૂર્ણપણે પૂર્ણ ન થાય તો સક્ષમ અધિકારીની મંજૂરી સાથે દરખાસ્ત છત્રીસ મહિનાથી વધુ લંબાવી શકાય છે,” સરકારે જણાવ્યું હતું.
સરકારે જણાવ્યું હતું કે પ્રસ્તાવિત પદ્ધતિ ભારતીય એરલાઇન્સ માટે છ્હ્લ ભાવમાં વધુ સ્થિરતા અને આગાહી પ્રદાન કરશે, જેનાથી વધુ સારી કામગીરી અને નાણાકીય આયોજન શક્ય બનશે. તેણે એમ પણ કહ્યું હતું કે આ પદ્ધતિ ચાલુ પશ્ચિમ એશિયા કટોકટી દરમિયાન અસ્થિર અને વધેલા છ્હ્લ ભાવોથી થતા નુકસાનથી ર્ંસ્ઝ્ર ને પણ રક્ષણ આપશે.
“આ પગલું સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ જાેડાણને સુરક્ષિત રાખવામાં અને ટકાવી રાખવામાં મદદ કરશે, હવાઈ સેવાઓની સાતત્યતા સુનિશ્ચિત કરશે. તે મુસાફરોને ઇંધણના ભાવમાં થતા આંચકાના પાસ-થ્રુ ઘટાડશે, જેનાથી ભાડાની અસ્થિરતાને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળશે. આ વ્યવસ્થા દૂરના, પ્રાદેશિક, ટાયર-ૈંૈં અને ટાયર-ૈંૈંૈં શહેરો સાથે સતત હવાઈ જાેડાણને ટેકો આપશે, સંતુલિત પ્રાદેશિક વિકાસ અને સમાવિષ્ટ વિકાસને પ્રોત્સાહન આપશે,” સરકારે જણાવ્યું હતું.
આ મિકેનિઝમ સાથે, ફાયદાઓમાં સ્થિર એરલાઇન કામગીરીનો સમાવેશ થશે અને એરલાઇન્સ, એરપોર્ટ, ગ્રાઉન્ડ હેન્ડલિંગ એજન્સીઓ, સ્ઇર્ં, ટ્રાવેલ એજન્સીઓ, હોસ્પિટાલિટી અને લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રોમાં રોજગાર ટકાવી રાખવામાં મદદ મળશે.
સરકારે જણાવ્યું હતું કે આ મિકેનિઝમ સતત હવાઈ જાેડાણને પણ લાભ આપશે અને મુસાફરો, ઉચ્ચ મૂલ્યના કાર્ગો, વ્યવસાયિક પ્રવાસીઓ અને પ્રવાસીઓની અવરજવરને સરળ બનાવશે, જેનાથી તમામ ક્ષેત્રોમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિને ટેકો મળશે.
“આ પગલાથી પર્યટન, હોસ્પિટાલિટી, વેપાર, નિકાસ, પ્રાદેશિક વિકાસ અને રોકાણ પર સકારાત્મક અસર પડશે. તે ેંડ્ઢછદ્ગ યોજના હેઠળ કાર્યરત એરપોર્ટ સહિત દેશભરમાં વિકસિત એરપોર્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદ કરશે. સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય કનેક્ટિવિટી જાળવી રાખીને, આ પહેલ વૈશ્વિક બજારો સાથે ભારતના સંકલનને મજબૂત બનાવશે અને લાંબા ગાળાના આર્થિક વિકાસને ટેકો આપશે,” સરકારે એમ પણ કહ્યું.