સાઉદી અરેબિયાએ બે દાયકાથી વધુ સમયમાં એશિયન ખરીદદારો માટે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં સૌથી મોટો ઘટાડો જાહેર કર્યો છે, કારણ કે વૈશ્વિક પુરવઠામાં વધારાથી ખરીદદારો માટે સ્પર્ધા વધી રહી છે. મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષને કારણે તેલના ભાવમાં વધારો થયાના થોડા અઠવાડિયા પછી જ આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. રાજ્ય માલિકીની સાઉદી અરામકોએ તેના એશિયન ગ્રાહકો માટે તેના આરબ લાઇટ ઓઇલના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ ૧૧ ડોલરનો ઘટાડો કર્યો છે જે પ્રાદેશિક બેન્ચમાર્ક કરતાં ૧.૫૦ ડોલરનો ઘટાડો છે. આ સાઉદી અરેબિયાનો ઓછામાં ઓછો ૨૬ વર્ષમાં સૌથી મોટો માસિક ઘટાડો છે અને ૨૦૨૦ પછી પહેલી વાર એશિયન ગ્રાહકો માટે ડિસ્કાઉન્ટ પર ભાવ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.
સમય કેમ મહત્વનો છે?
ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર નાકાબંધી વચ્ચે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો થયો હોવાથી આ સ્ટ્રેટ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે વિશ્વના પેટ્રોલિયમ અને લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસનો લગભગ ૨૦% હિસ્સો ૩૯ કિમી લાંબા સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે. પુરવઠામાં વિક્ષેપોને કારણે બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઊંચો થયો હતો અને વૈશ્વિક ઊર્જા જરૂરિયાતો અંગે ચિંતાઓ ઉભી થઈ હતી.
જાેકે, જ્યારથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લડાઈ બંધ કરવા અને સામુદ્રધુની ફરી ખોલવા માટે કરાર થયો છે, ત્યારથી બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ ઘટીને લગભગ ેંજીડ્ઢ ૭૨ પ્રતિ બેરલ થઈ ગયો છે. આ પૃષ્ઠભૂમિ સામે, સાઉદી અરેબિયાના આક્રમક ભાવો પુરવઠા કટોકટીનો જવાબ આપવાને બદલે બજાર હિસ્સાને બચાવવા માટે છે તેવું લાગે છે.
મીડિયા સુત્રોના અહેવાલ મુજબ, ડિસ્કાઉન્ટેડ ભાવોનો હેતુ ક્રૂડ નિકાસમાં રાજ્યના હિસ્સાને બચાવવા માટે છે, જે તમામ વૈશ્વિક ક્રૂડ નિકાસના લગભગ ૧૪-૧૫% હતો.
તે ભારતને કેવી રીતે મદદ કરશે?
સાઉદી ક્રૂડના ભાવમાં ઘટાડો ભારત માટે એક સકારાત્મક વિકાસ છે, જે વિશ્વના સૌથી મોટા ક્રૂડ આયાતકારોમાંનો એક છે અને સાઉદી અરેબિયાના સૌથી મોટા ગ્રાહકોમાંનો એક છે.
ભારત તેની ક્રૂડ તેલની જરૂરિયાતોનો લગભગ ૮૫% આયાત કરે છે અને નાકાબંધીથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત દેશોમાંનો એક હતો. ક્રૂડના ભાવમાં ઘટાડો થવાથી ભારતમાં તેલ રિફાઇનરોને ફાયદો થશે, જે મહિનાઓ સુધી વધેલા તેલના ભાવો નફાકારકતા ઘટાડ્યા પછી રિફાઇનિંગ માર્જિનમાં સુધારો કરવામાં મદદ કરશે. તેનાથી ફુગાવાના દબાણમાં પણ ઘટાડો થવાની અને સરકારી નાણાકીય બાબતોમાં થોડી રાહત મળવાની અપેક્ષા છે.
ઉત્પાદકો, એરલાઇન્સ, લોજિસ્ટિક્સ કંપનીઓ અને ટ્રાન્સપોર્ટ ઓપરેટરો માટે, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડો થવાથી ઓપરેટિંગ ખર્ચ ઓછો થાય છે, જેનાથી ગ્રાહકોને ફાયદો થાય છે.
શા માટે સાઉદી એશિયા માટે ડિસ્કાઉન્ટ ઓફર કરે છે?
એશિયા વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલનો સૌથી મોટો આયાતકાર દેશ છે અને સાઉદી અરેબિયાના સૌથી મહત્વપૂર્ણ બજાર તરીકે સેવા આપે છે. સાઉદી ક્રૂડ નિકાસનો મોટો હિસ્સો ભારત, ચીન, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયામાં જાય છે.
પરંતુ યુક્રેન યુદ્ધને કારણે રશિયા પર લાદવામાં આવેલા પશ્ચિમી પ્રતિબંધો બાદ, રશિયાએ તેના ડિસ્કાઉન્ટેડ ક્રૂડ ઓઇલને એશિયન બજારોમાં રીડાયરેક્ટ કર્યું હતું, જેમાં ભારત અને ચીન તેના પ્રાથમિક ખરીદદારો બન્યા હતા. આનાથી એશિયન બજારોમાં રાજ્યની હાજરીમાં ઘણો ઘટાડો થયો હતો.